Günümüzde maaşlar, emekli aylıkları, burslar ve birçok ödeme banka hesabı üzerinden yapılmaktadır. Kişi çoğu zaman hangi bankada hesap açılacağını kendisi seçemez. “Faiz sistemine dayalı bir bankada hesabım olması beni sorumlu tutar mı?” sorusu bu yüzden çok sorulur.
Vadesiz hesabın farkı
İstenildiği zaman çekilebilen ve herhangi bir faiz getirisi olmayan hesaba vadesiz hesap denir. Burada kişi bankadan bir fazlalık almadığı için kendisi faiz almış olmaz. DİYK de vadesiz hesapların vadeli mevduatla aynı kapsamda değerlendirilemeyeceğini açıkça belirtir.
Bununla birlikte Kurul, vadesiz hesaba yatırılan paranın da banka tarafından faizli işlemlerde kullanılabileceğini hatırlatır ve meşru seçenekler bulunduğu sürece, zorunluluk olmadıkça paranın böyle bir hesapta tutulmasını uygun görmez. Buradaki ölçü, Kur’an’ın “İyilik ve takvada yardımlaşın, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın” (Mâide 5/2) ilkesidir.
Pratikte ne yapılmalı?
- Maaşınız kurumunuz tarafından belirli bir bankaya yatırılıyorsa bu hesabı kullanmanızda günah yoktur. Parayı mümkün olduğunca kısa sürede katılım bankası gibi faizsiz çalışan bir hesaba aktarmak daha uygundur.
- Kendi tercihinizle hesap açacaksanız faizsiz esasla çalışan katılım bankalarını tercih edin. Bu bankaların kâr payı hesapları ayrı bir yazıda ele alınmıştır.
- Hesabınızda kendiliğinden faiz veya “getiri” oluşturan otomatik ürünler (ör. günlük faizli “kiraz hesap”, “artı para” vb.) varsa bunları kapattırın. Oluşan fazlalığı sevap beklemeden ihtiyaç sahiplerine verin.
- Hesabın kredili mevduat hesabı (KMH) özelliğini kapattırın. Bakiyenin eksiye düşmesi faizli borçlanma demektir.
Maaş promosyonu
Kurumların maaş anlaşması karşılığında bankalardan aldığı promosyonların hükmü ayrı bir meseledir. Bkz. Banka promosyonu almak caiz mi?
Kaynaklar: Mâide 5/2; Bakara 2/286; İbn Nüceym, el-Eşbâh ve’n-nezâir, “ed-Darûrâtü tübîhu’l-mahzûrât” kaidesi; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Bankaların vadesiz mevduat hesaplarına para yatırmanın dini hükmü nedir?” (kurul.diyanet.gov.tr).