Namaz, vakti girince kılınan bir ibadettir; ancak gün içinde bazı zaman dilimlerinde namaz kılmak yasaklanmış veya mekruh sayılmıştır. Bu vakitlere kerahat vakitleri denir. Ukbe b. Âmir şöyle der: “Resûlullah bizi üç vakitte namaz kılmaktan ve ölülerimizi defnetmekten nehyederdi: Güneş doğarken, yükselinceye kadar; öğle vakti güneş tam tepedeyken, batıya kayıncaya kadar; güneş batmaya yüz tuttuğunda, batıncaya kadar” (Müslim, Müsâfirîn, 293).
Bu yazıda4 başlık · 3 dk okuma
Hiçbir namazın kılınmadığı üç vakit
| Vakit | Süre (yaklaşık) |
|---|---|
| Güneşin doğuşu | Güneş doğduktan sonra 45-50 dakika (bir mızrak boyu yükselinceye kadar) |
| İstivâ (zeval) vakti | Öğle vakti girmeden önceki yaklaşık 45 dakika |
| Güneşin batışı | Güneşin sararıp gözü kamaştırmadığı andan batıncaya kadar (akşamdan önceki 45-50 dakika) |
Hanefîlere göre bu üç vakitte farz, vacip, kaza ve nafile hiçbir namaz kılınmaz; cenaze namazı ile tilavet secdesi de yapılmaz. Bu vakitlerde başlanan namaz sahih olmaz. İki istisna vardır:
- O günün ikindi namazı, geciktirilmiş olsa bile güneş batarken kılınabilir (ama bu kadar geciktirmek mekruhtur).
- Kerahat vaktinde hazır olan cenazenin namazı ve o vakitte okunan secde ayetinin secdesi o anda yapılabilir.
Yalnızca nafilenin mekruh olduğu iki vakit
- Sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar (sabahın sünneti dışında nafile kılınmaz).
- İkindi namazının farzından sonra güneş sararıncaya kadar.
Bu iki vakitte kaza namazı kılınabilir, cenaze namazı kılınabilir ve tilavet secdesi yapılabilir; ancak nafile namaz kılınmaz. Hz. Peygamber “Sabahtan sonra güneş yükselinceye kadar, ikindiden sonra da güneş batıncaya kadar namaz yoktur” buyurmuştur (Buhârî, Mevâkît, 30; Müslim, Müsâfirîn, 288).
Nafilenin mekruh olduğu diğer durumlar
- İmsak vakti girdikten sonra sabah namazının sünnetinden başka nafile kılmak.
- Farz namaz için kamet getirilirken nafileye başlamak (sabahın sünneti hariç; cemaate yetişilebilecekse kılınır).
- Cuma ve bayram hutbeleri okunurken.
- Bayram namazından önce (evde ve camide) ve sonra camide.
- Akşam namazının farzından önce.
- Vaktin daraldığı ve farzın kaçırılmasından korkulan zaman.
Pratik bilgi
Namaz vakitleri sayfasındaki “Güneş” saati güneşin doğuşunu gösterir; bu saate yaklaşık 45 dakika eklenince kerahat vakti çıkar ve işrak vakti başlar. Öğle vaktinden önceki yaklaşık 45 dakika ile akşam vaktinden önceki yaklaşık 45 dakika da kerahat vaktidir.
Kaynaklar: Buhârî, Mevâkît, 30-31; Müslim, Müsâfirîn, 285-295; Kâsânî, Bedâi‘, I, 295-297; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 370-376; Nevevî, el-Mecmû‘, IV, 76-87; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I (Namaz vakitleri); Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Kerahat vakitleri” (kurul.diyanet.gov.tr).