Namaz Rehberi · Özel Namazlar
Cenaze namazı, vefat eden bir Müslüman için yapılan duadır ve farz-ı kifayedir. Yani bir kısım Müslümanlar kıldığında diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkar; hiç kimse kılmazsa o cenazeden haberi olan herkes sorumlu olur. Cenaze namazında rükû ve secde yoktur. Ayakta dört tekbir alınarak kılınır. Peygamberimiz “Kim cenaze namazı kılıncaya kadar cenazenin yanında bulunursa ona bir kırat, defnedilinceye kadar bulunursa iki kırat sevap vardır” buyurmuş; iki kıratın “iki büyük dağ gibi” olduğunu bildirmiştir (Buhârî, “Cenâiz”, 59; Müslim, “Cenâiz”, 52).
Cenaze namazının farzları ve sünnetleri
- Farzları: Dört tekbir almak ve ayakta kılmak (kıyam).
- Sünnetleri: Birinci tekbirden sonra Sübhâneke, ikinci tekbirden sonra Salli ve Bârik, üçüncü tekbirden sonra cenaze duası okumak; imamın, cenazenin göğüs hizasında durması.
Kılınışı
Niyet
Cenaze, baş tarafı imamın sağına gelecek şekilde önde konulur. İmam cenazenin göğüs hizasında durur. Cemaat en az üç saf olacak şekilde düzenlenir. Niyet edilir: “Niyet ettim Allah rızası için hazır olan cenaze namazını kılmaya, duası meyyite (ölene), uydum hazır olan imama.”
Birinci tekbir: Sübhâneke
Eller kulak hizasına kaldırılarak tekbir alınır ve bağlanır. Sübhâneke, “ve celle senâük” ilavesiyle okunur.
سُبْحَانَكَ اللّٰهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالٰى جَدُّكَ وَجَلَّ ثَنَاؤُكَ وَلَا إِلٰهَ غَيْرُكَ
Sübhâneke’llâhümme ve bi hamdik, ve tebâreke’smük, ve teâlâ ceddük, ve celle senâük, ve lâ ilâhe ğayruk
Allah’ım! Seni tenzih eder, sana hamd ederim. Adın mübarektir, şanın yücedir, övgün büyüktür. Senden başka ilah yoktur.
İkinci tekbir: Salli ve Bârik
Eller kaldırılmadan tekbir alınır ve Salli ile Bârik duaları okunur. Bkz. Salli ve Bârik duaları.
Üçüncü tekbir: Cenaze duası
Eller kaldırılmadan tekbir alınır ve cenaze duası okunur. Bu duayı bilmeyen, dua niyetiyle Fâtiha suresini veya “Rabbenâ âtinâ” duasını okuyabilir.
Dördüncü tekbir ve selam
Eller kaldırılmadan dördüncü tekbir alınır. Hiçbir şey okunmadan önce sağa, sonra sola selam verilir. Selamla birlikte eller yanlara salınır.
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ
Es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh
Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.
Cenaze duası
Genel dua
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا، وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا. اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ
Okunuşu: Allâhümmağfir li hayyinâ ve meyyitinâ, ve şâhidinâ ve ğâibinâ, ve sağîrinâ ve kebîrinâ, ve zekerinâ ve ünsânâ. Allâhümme men ahyeytehû minnâ fe ahyihî ale'l-islâm, ve men teveffeytehû minnâ fe teveffehû ale'l-îmân.
Anlamı: Allah'ım! Dirimizi ve ölümüzü, burada olanımızı ve olmayanımızı, küçüğümüzü ve büyüğümüzü, erkeğimizi ve kadınımızı bağışla. Allah'ım! Aramızdan yaşattığını İslam üzere yaşat, vefat ettirdiğini iman üzere vefat ettir.
Ölü için özel dua
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ
Okunuşu: Allâhümmağfir lehû verhamhu, ve âfihî va'fü anh, ve ekrim nüzüleh, ve vessi' müdhaleh, vağsilhu bi'l-mâi ve's-selci ve'l-berad, ve nakkıhî mine'l-hatâyâ kemâ nakkayte's-sevbe'l-ebyada mine'd-denes.
Anlamı: Allah'ım! Onu bağışla, ona merhamet et, ona afiyet ver ve onu affet. Varacağı yeri güzel eyle, gireceği yeri genişlet. Onu su, kar ve dolu ile yıka; beyaz elbiseyi kirden temizlediğin gibi onu da günahlardan temizle.
Önemli hükümler
- Cenaze namazı, cenaze yıkanıp kefenlendikten sonra, cenaze önde hazır iken kılınır. Hanefîlere göre gıyabi (cenaze hazır olmadan) cenaze namazı kılınmaz.
- Cenaze namazı için abdest şarttır. Namaza yetişemeyecek kadar vakit darsa ve su yoksa teyemmümle kılınabilir.
- İmama sonradan yetişen, imamın aldığı tekbirleri imam selam vermeden önce sırayla tamamlar.
- Cenaze namazı, kerahat vakitlerinde kılınmaz; ancak cenaze o vakitte hazır olmuşsa kılınabilir.
- Bir cenazenin namazı bir kez kılınır. Önceki namaza velisi katılmamışsa, veli tekrar kıldırabilir.
Kaynaklar: Tevbe 9/84, 103; Buhârî, “Cenâiz”, 4, 59, 65; Müslim, “Cenâiz”, 52, 85-86; Ebû Dâvûd, “Cenâiz”, 56-60; Tirmizî, “Cenâiz”, 38. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Cenaze namazı”. Nevevî, el-Mecmû‘.