Namaz.info

Hac ve Umre Rehberi

Hacca ve umreye giderken cebinizdeki yol arkadaşı: size göre adım adım liste, gün gün program, tavaf ve sa’y sayacı, dualar ve ihram bilgileri. Hükümler Diyanet ve Hanefî mezhebine göredir; sayfa bir kez açıldıktan sonra internetsiz de çalışır.

Planım

Altı kısa soruyla size özel listeyi ve programı hazırlayalım. Cevaplarınızı sonra değiştirebilirsiniz.

Adım adım

Hac ve umrenin bütün adımları aşağıdadır. Planınızı oluşturunca yalnızca size ait adımlar, sırasıyla gösterilir ve yaptıklarınızı işaretleyebilirsiniz.

Hazırlık

Belgeler ve izinler

Hazırlık

Pasaport, vize, Nusuk izinleri ve sağlık belgelerinizi yanınıza alın; çevrimdışı kopyalarını telefonunuza kaydedin.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Pasaportun en az 6 ay geçerli olduğunu kontrol edin.
  2. Umre/hac izni ve Ravza randevusu Nusuk uygulamasından alınır; ekran görüntülerini saklayın.
  3. Kafile kartınızı, otel adresini (Arapça) ve acil numaraları yanınızda taşıyın.

Suudi kuralları

Menâsiki bir kez baştan okuyun

Hazırlık

Yola çıkmadan önce ihram, tavaf, sa’y ve tıraşın sırasını öğrenin; sahada kalabalıkta okumaya fırsat az olur.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Bu listedeki adımları bir kez okuyun, dua kartlarını favorilerinize ekleyin.
  2. İhram yasaklarını ve cezalarını gözden geçirin.
  3. Tavaf ve sa’y sayacını bir kez deneyin; internetsiz de çalışır.

Temizlik ve gusül

Sünnet

İhrama girmeden önce tırnak, koltuk altı ve kasık temizliği yapılır; gusül abdesti alınır, mümkün değilse abdest yeterlidir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Tırnaklarınızı kesin, vücut temizliğinizi yapın.
  2. Gusül abdesti alın (hayızlı ve lohusa kadın da temizlik için gusleder).
  3. Uçakla gidecekseniz bunları evde veya havalimanında yapın.

Sık yapılan hatalar

  • İhrama girdikten sonra tırnak kesmek veya tüy almak (ceza gerektirir).

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Hayızlı veya lohusa kadın da ihrama girer; gusül temizlik içindir. Tavaf dışında her şeyi yapabilir.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İhram”.

İhram örtüleri

Vacip

Erkekler dikişsiz iki parça örtü (izar ve ridâ) giyer; kadınlar normal tesettürlü kıyafetleriyle ihrama girer.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Erkek: belden aşağı izar, omuzlara ridâ; baş açık, ayak üstü ve topuklar açık terlik.
  2. Kadın: dikişli, tesettüre uygun normal kıyafet; yüz ve eller açık.
  3. Bedeninize (elbiseye değil) koku sürmek sünnettir; ihrama girdikten sonra kokunun kalması zarar vermez.

Sık yapılan hatalar

  • Örtüleri giymekle ihrama girildiğini sanmak: ihram, niyet ve telbiye ile başlar.
  • Ayak üstünü kapatan ayakkabı giymek (erkek).
  • İhram örtüsüne koku sürmek.

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Kadınlar dikişli giyer, başı örtülü kalır, çorap ve ayakkabı giyebilir. Yüz açık bırakılır; yüze değmeyen siper kullanılabilir.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İhram”.

İhram nasıl girilir

Medine

Mescid-i Nebevî’ye giriş

Edep

Medine ziyareti haccın veya umrenin parçası değildir, ancak çok faziletlidir. Yolculuğun niyeti Mescid-i Nebevî olmalıdır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Abdestli, temiz ve sade kıyafetle sağ ayakla girin, mescide giriş duasını okuyun.
  2. Kerahat vakti değilse iki rekât tahiyyetü’l-mescid kılın.
  3. Vakit namazlarını cemaatle kılmaya gayret edin.

Dualar

Mescide giriş duası Sünnet

اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ

Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik.

Allah’ım, bana rahmet kapılarını aç.

Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713)

Mescitten çıkış duası Sünnet

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ

Allâhümme innî es’elüke min fadlik.

Allah’ım, Senden lütfunu isterim.

Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713)

Sık yapılan hatalar

  • “40 vakit namaz” kılmayı zorunlu sanmak: bu konudaki rivayet zayıftır; kılınamaması ibadete zarar vermez.

Kaynak: Buhârî, Fazlu’s-salât 1 (no. 1189); Müslim, Hac 511 (no. 1397). · Mescid-i Nebevî’de namaz: Buhârî 1190; Müslim 1394.

Peygamberimize selam

Edep

Tahiyye namazından sonra kabr-i şerifin hizasına edeple gelinir, sesi yükseltmeden selam verilir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. “Es-selâmü aleyke yâ Resûlallah” deyin; salavat getirin.
  2. Yaklaşık bir metre sağa geçip Hz. Ebû Bekir’e, bir metre daha geçip Hz. Ömer’e selam verin.
  3. Sonra kıbleye dönerek Allah’a dua edin.

Dualar

Peygamberimize selam Sahabe (me’sûr)

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا بَكْرٍ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا عُمَرُ

Es-selâmü aleyke yâ Resûlallah. Es-selâmü aleyke yâ Ebâ Bekr. Es-selâmü aleyke yâ Ömer.

Selam sana ey Allah’ın Resûlü! Selam sana ey Ebû Bekir! Selam sana ey Ömer!

Selamdan sonra kıbleye dönerek Allah’a dua edilir.

İbn Ömer’in uygulaması: Mâlik, Muvatta, Kasru’s-salât 68 (mevkuf)

Salli – Bârik Sünnet

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd.

Allah’ım! İbrâhim’e ve âline rahmet ettiğin gibi Muhammed’e ve âline de rahmet et. Şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin. Allah’ım! İbrâhim’e ve âline bereket verdiğin gibi Muhammed’e ve âline de bereket ver. Şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin.

Buhârî, Enbiyâ 10; Müslim, Salât 65–66

Sık yapılan hatalar

  • Kabre yüz veya el sürmek, kabre dönerek dua etmek, yüksek sesle konuşmak.
  • “Kim kabrimi ziyaret ederse şefaatim vacip olur” rivayetini kesin vaat gibi aktarmak (zayıf rivayettir).

Kaynak: İbn Ömer’in selamı: Mâlik, Muvatta, Kasru’s-salât 68 (mevkuf). · TDV İslam İlmihali, ziyaret adabı.

Ravza-i Mutahhara

Müstehap

“Evimle minberim arası cennet bahçelerinden bir bahçedir.” Ravza’da namaz için Nusuk üzerinden randevu alınır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Nusuk uygulamasından randevu alın; erkek ve kadınlar için saatler ayrıdır.
  2. Sırada sabırlı olun, kimseyi itmeyin; kalış süresi kısadır.
  3. İki rekât namaz kılıp dua edin.

Kaynak: Buhârî, Fazlu’s-salât 5 (no. 1196); Müslim, Hac 502 (no. 1390).

Suudi kuralları

Kuba Mescidi

Sünnet

Peygamberimiz her cumartesi, kimi zaman yürüyerek kimi zaman binekle Kuba Mescidi’ne giderdi. Otelde abdest alıp gidip orada namaz kılana bir umre sevabı vardır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Sünnete en uygun gün cumartesidir; diğer günler de faziletlidir.
  2. Abdestinizi otelde alın, kuşluk vakti gidin (Kuba Yolu yürüyüşe uygundur).
  3. İki rekât namaz kılın. Dönüşte yakındaki Mescid-i Cuma’ya uğrayabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

  • Kuba ziyaretini cuma gününe özgü sanmak: “Cuma” adı, Peygamberimizin ilk cuma namazını kıldırdığı yakındaki Mescid-i Cuma’dan gelir.
  • Buradaki umre sevabını farz/sünnet umrenin yerine geçer sanmak.

Kaynak: Buhârî, Fazlu’s-salât fî mescidi Mekke ve’l-Medîne 3–4 (no. 1193); Müslim, Hac 515–521 (no. 1399). · İbn Mâce, İkâmetü’s-salât 197 (no. 1412); Nesâî, Mesâcid 9 (no. 699); Tirmizî, Salât 126 (no. 324).

Cennetü’l-Bakî ziyareti

Müstehap

Ehl-i beyt, Peygamberimizin hanımları, Hz. Osman ve binlerce sahabe burada medfundur.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Genellikle sabah namazından sonra ve ikindiden sonra açıktır.
  2. Kabir ziyareti duasını okuyun, Kur’an okuyup bağışlayın.

Dualar

Kabir ziyareti duası Sünnet

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ، أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ

Es-selâmü aleyküm ehle’d-diyâri mine’l-mü’minîne ve’l-müslimîn, ve innâ inşâallâhu le-lâhikûn, es’elullâhe lenâ ve lekümü’l-âfiyeh.

Ey bu diyarın mümin ve müslüman sakinleri, size selam olsun! Allah dilerse biz de size katılacağız. Allah’tan bizim ve sizin için afiyet dilerim.

Müslim, Cenâiz 104 (no. 975)

Sık yapılan hatalar

  • Kabirlerden bir şey istemek, taşlara sürünmek, çaput bağlamak.

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Kadınların girişi kısıtlı olabilir; sahadaki güncel kurala uyun.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Müslim, Cenâiz 102–104 (no. 974–975).

Medine’den ayrılış

Edep

Ayrılmadan önce Mescid-i Nebevî’de iki rekât namaz kılıp Peygamberimize veda selamı verilir. Vacip değildir, edeptir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Peygamberimize selam Sahabe (me’sûr)

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا بَكْرٍ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا عُمَرُ

Es-selâmü aleyke yâ Resûlallah. Es-selâmü aleyke yâ Ebâ Bekr. Es-selâmü aleyke yâ Ömer.

Selam sana ey Allah’ın Resûlü! Selam sana ey Ebû Bekir! Selam sana ey Ömer!

Selamdan sonra kıbleye dönerek Allah’a dua edilir.

İbn Ömer’in uygulaması: Mâlik, Muvatta, Kasru’s-salât 68 (mevkuf)

İhram

Uçakta ihrama girin

Vacip

Cidde mikat sınırlarının içindedir. Türkiye’den Cidde’ye uçanlar ihrama uçakta, Cuhfe/Râbiğ hizasına gelmeden önce girer.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. İhram örtülerini evde veya havalimanında giyin.
  2. Kabin anonsunu beklemeden, inişten en az bir saat önce niyet edip telbiye getirin.
  3. Uçakta ihram namazı kılınamıyorsa terk edilir; ceza gerekmez.

Dualar

Umre niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Sık yapılan hatalar

  • Cidde’ye inip havalimanında ihrama girmek: mikat ihramsız geçilmiş olur (dem gerekir).
  • Anonsu beklerken mikat hizasını geçmek.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mîkāt”. · Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu’nun Cidde mikatı görüşü (ikincil aktarım).

Mikatlar

Zülhuleyfe’de (Âbâr-ı Ali) ihram

Vacip

Medine’den Mekke’ye giderken Medine’ye yaklaşık 11 km uzaklıktaki Mîkat Mescidi’nde ihrama girilir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Gusül veya abdesti otelde alın, ihram örtülerini giyin.
  2. Mîkat Mescidi’nde (kerahat vakti değilse) iki rekât ihram namazı kılın.
  3. Niyet edip telbiye getirin; artık ihramlısınız.

Dualar

Umre niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Sık yapılan hatalar

  • Otobüs mikatı geçtikten sonra niyet etmek.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mîkāt”.

Mikatlar

Ten’îm’de (Mescid-i Âişe) ihram

Vacip

Umre · Temettu

Mekke’de bulunan kişi umre için Harem sınırının dışına (Hill) çıkarak ihrama girer. Hanefîlere göre en faziletlisi Ten’îm’dir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Otelde gusül veya abdest alın, ihram örtülerini giyin.
  2. Ten’îm’deki Mescid-i Âişe’de iki rekât namaz kılın, umreye niyet edip telbiye getirin.
  3. Her umre için Nusuk izni gerekebilir; önceden kontrol edin.

Dualar

Umre niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Kaynak: Buhârî, Umre 6–7; Müslim, Hac 111–136. · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ten’îm”.

İkinci umre

Mekke’den hac ihramı

Şart

İfrad · Kıran

Mekke’de bulunan kişi hac için Harem içinden, kaldığı yerden ihrama girer.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Gusül veya abdest alın, ihram örtülerini giyin.
  2. İki rekât ihram namazı kılın, hacca niyet edip telbiye getirin.

Dualar

Hac niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَيَسِّرْهُ لِي وَتَقَبَّلْهُ مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-hacce fe yessirhü lî ve tekabbelhü minnî.

Allah’ım! Rızan için hac yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ten’îm”, “Mîkāt”.

İhram namazı (2 rekât)

Sünnet

Kerahat vakti değilse ihrama girmeden önce iki rekât namaz kılınır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Birinci rekâtta Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs okumak müstehaptır.
  2. Bir farz namazın ardından niyet etmek de yeterlidir.
  3. Uçakta kılınamıyorsa terk edilir; ceza yoktur.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İhram”.

Umreye niyet ve telbiye

Şart

Umre · Temettu

Niyet kalple yapılır, dille söylemek müstehaptır; Türkçe yeterlidir. Niyetin ardından telbiye getirilince ihrama girilmiş olur.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. “Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle” deyin.
  2. Telbiyeyi en az bir kez söyleyin: erkekler sesli, kadınlar kendi duyacağı kadar.
  3. İhram boyunca telbiyeyi çokça tekrarlayın. Umrede telbiye tavafa başlarken kesilir.

Dualar

Umre niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Sık yapılan hatalar

  • Temettu yapan için “temettu niyetiyle umre” demek gerekmez; umre niyeti yeterlidir.

Kaynak: Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184).

Telbiye →

Hacca niyet ve telbiye

Şart

İfrad

İfrad haccı yapan yalnız hac için ihrama girer. Niyetin ardından telbiye getirilir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. “Allah’ım! Rızan için hac yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle” deyin.
  2. Telbiye getirin ve ihram boyunca çokça tekrarlayın. Hacda telbiye bayram günü Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Dualar

Hac niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَيَسِّرْهُ لِي وَتَقَبَّلْهُ مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-hacce fe yessirhü lî ve tekabbelhü minnî.

Allah’ım! Rızan için hac yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Kaynak: Buhârî, Hac 26; Müslim, Hac 19–21.

Telbiye →

Umre ve hacca birlikte niyet (kıran)

Şart

Kıran

Kıran haccı yapan, umre ve hac için tek ihramla niyet eder.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. “Allah’ım! Umre ve hac yapmak istiyorum; ikisini bana kolaylaştır ve kabul eyle” deyin.
  2. Telbiye getirin. Umreden sonra ihramdan çıkılmaz; bayram günü tıraşa kadar ihramda kalınır.

Dualar

Kıran niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ وَالْحَجَّ فَيَسِّرْهُمَا لِي وَتَقَبَّلْهُمَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete ve’l-hacce fe yessirhümâ lî ve tekabbelhümâ minnî.

Allah’ım! Umre ve hac yapmak istiyorum; ikisini bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hac”, “Kırân”.

İhram yasaklarına dikkat

Vacip

İhramdayken dikişli giymek (erkek), başı (erkek) ve yüzü örtmek, koku sürünmek, saç-tüy ve tırnak kesmek, av, eşler arası yakınlaşma ve kavga yasaktır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Kokusuz sabun, şampuan ve krem kullanın.
  2. Tartışmadan, kötü sözden uzak durun (Bakara 2/197).
  3. Yanlışlıkla bir yasak işlerseniz tabloya bakın ve kafile görevlinize danışın.

Kaynak: Bakara 2/196–197; Mâide 5/95.

İhram yasakları

Mekke’ye varış

Otele yerleşin, dinlenin

Bilgi

Ağırlıklarınızı bırakın, gerekirse biraz dinlenin; mümkünse gusül veya abdest alıp Mescid-i Haram’a gidin.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Kafileden ayrılmayın; otelin konumunu telefonunuza kaydedin.
  2. Harem’de bir buluşma noktası belirleyin (ör. Kral Fahd Kapısı).
  3. Sıcak saatlerde yorulmamak için umreyi serin saatlere bırakabilirsiniz.

Mescid-i Haram’a giriş

Edep

Sağ ayakla, mescide giriş duasıyla girilir. Mescid-i Haram’ın tahiyyesi tavaftır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Mescide giriş duası Sünnet

اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ

Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik.

Allah’ım, bana rahmet kapılarını aç.

Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713)

Kaynak: Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713).

Camiye Girerken ve Çıkarken Okunacak Dua →

Kâbe’yi görünce

Müstehap

Tekbir ve tehlil getirip dilediğiniz gibi dua edin.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Kâbe’yi ilk görünce Zayıf rivayet

اللَّهُمَّ زِدْ هَذَا الْبَيْتَ تَشْرِيفًا وَتَعْظِيمًا وَتَكْرِيمًا وَمَهَابَةً، وَزِدْ مَنْ شَرَّفَهُ وَكَرَّمَهُ مِمَّنْ حَجَّهُ أَوِ اعْتَمَرَهُ تَشْرِيفًا وَتَكْرِيمًا وَتَعْظِيمًا وَبِرًّا

Allâhümme zid hâze’l-beyte teşrîfen ve ta’zîmen ve tekrîmen ve mehâbeh, ve zid men şerrefehû ve kerramehû mimmen haccehû evi’temerahû teşrîfen ve tekrîmen ve ta’zîmen ve birrâ.

Allah’ım! Bu Beyt’in şerefini, azametini, ikramını ve heybetini artır; onu hac veya umre ile ziyaret edip yüceltenlerin de şerefini, ikramını, büyüklüğünü ve iyiliğini artır.

Rivayet zayıftır; dua etmek güzeldir, ancak “bu anda yapılan dua mutlaka kabul olur” diye kesin vaat verilmez.

Şâfiî, el-Ümm; Beyhakî (İbn Cüreyc’ten mürsel)

Sık yapılan hatalar

  • “Kâbe’yi ilk görünce yapılan dua reddolunmaz” sözünü kesin vaat gibi söylemek: rivayet zayıftır. Dua etmek elbette güzeldir.

Kaynak: Taberânî; Heysemî, Mecmau’z-zevâid (zayıf).

Tavaf

Tavafa hazırlık

Vacip

Umre · Temettu · Kıran

Tavaf abdestli yapılır. Erkekler ızdıbâ yapar: ridânın ortası sağ koltuk altından geçirilip ucu sol omuza atılır, sağ omuz açık kalır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Abdestinizi tazeleyin, avret yerlerinin örtülü olduğundan emin olun.
  2. Erkekler ızdıbâ yapar (tavaf namazında omuz yeniden örtülür).
  3. Hacerülesved hizasına gelin (yeşil ışık); Kâbe’ye dönüp niyet edin: “Allah’ım! Rızan için yedi şavt umre tavafı yapmak istiyorum, kolaylaştır ve kabul et.”
  4. Telbiye tavafa başlarken kesilir.

Sık yapılan hatalar

  • Abdestsiz tavaf etmek (ceza gerektirir).
  • Kadınların ızdıbâ veya remel yapması (kadınlara sünnet değildir).

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Hayızlı veya lohusa kadın temizleninceye kadar tavaf etmez, ihramlı bekler. Tavaf dışındaki her şeyi yapabilir.
  • Hasta, yaşlı, engelli: Özür sahibi (sürekli idrar kaçırma vb.) her vakit için abdest alır, o vakit içinde tavaf eder.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tavaf”, “Iztıbâ”. · Buhârî, Hayz 1 (no. 294); Müslim, Hac 119 (no. 1211).

Âdetli kadın rehberi (hac dahil) →

Umre tavafı (7 şavt)

Farz (rükün)

Umre · Temettu · Kıran

Kâbe solda kalacak şekilde Hacerülesved’den başlayıp yedi kez dolaşılır. İlk dört şavt rükün, son üçü vaciptir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Her şavtın başında Hacerülesved’e dönüp ellerinizi kaldırarak “Bismillâhi Allâhu ekber” deyin (istilâm); kalabalıkta uzaktan avuç içinizi Taş’a çevirip elinizi öpün.
  2. Erkekler ilk üç şavtta remel yapar (adımları kısaltıp omuzları silkerek çabuk yürümek); kalabalıkta mümkün değilse terk edilir.
  3. Rükn-i Yemânî’ye mümkünse sağ elle dokunun; dokunamazsanız işaret etmeden geçin.
  4. Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında “Rabbenâ âtinâ…” okuyun.
  5. Yedinci şavt Hacerülesved hizasında biter; sekizinci istilâmla tavafı tamamlayın.
  6. Kaç şavt yaptığınızı sayaçla takip edin.

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Şavt duaları — sayaçta her şavtın duası sırasıyla açılır

  • 1. şavt Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber,…
  • 2. şavt Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfir lenâ ve terhamnâ le-nekûne…
  • 3. şavt Rabbenâ lâ tüziğ kulûbenâ ba’de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke…
  • 4. şavt Rabbi’c’alnî mukîme’s-salâti ve min zürriyyetî, Rabbenâ ve tekabbel…
  • 5. şavt Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li’l-mü’minîne yevme yekûmü’l-hisâb.
  • 6. şavt Allâhümme inneke afüvvün tühibbü’l-afve fa’fu annî.
  • 7. şavt Rabbenâ tekabbel minnâ inneke ente’s-semîu’l-alîm.

Sık yapılan hatalar

  • Hatîm’in (Hicr) içinden geçmek: o şavt sayılmaz, yeniden yapılır.
  • Kâbe’yi sağa alarak dolaşmak.
  • Hacerülesved’e ulaşmak için itişmek; başkasına eziyet haramdır.
  • Şavta özel duayı kitaptan okumak için kalabalıkta durmak; serbest dua da aynı derecede meşrudur.

Ruhsatlar

  • Hasta, yaşlı, engelli: Yürüyemeyen tekerlekli sandalye veya araçla tavaf eder; özürle ceza yoktur.
  • Kalabalıkta: Üst katlardan tavaf caizdir; mesafe uzar. Remel yapılamıyorsa terk edilir, ceza yoktur.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1612–1613); Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892). · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tavaf”.

Umre tavafı sayacı

Tavaf namazı (Makam-ı İbrâhim)

Vacip

Umre · Temettu · Kıran

Tavaftan sonra omuz örtülür ve iki rekât tavaf namazı kılınır. Mümkünse Makam-ı İbrâhim’in arkasında; kalabalıkta mescidin herhangi bir yerinde.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Makam’a gelirken “Vettehızû min makâmi İbrâhîme musallâ” okunur.
  2. Birinci rekâtta Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs okunur.
  3. Kerahat vakti ise vakit çıkınca kılın.

Dualar

Makam-ı İbrâhim’e gelirken Sünnet

وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى

Vettehızû min makâmi İbrâhîme musallâ.

İbrâhim’in makamından kendinize namazgâh edinin.

Bakara 2/125; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Tavaf namazında okunacak sureler Sünnet

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ۞ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

1. rekâtta Kâfirûn, 2. rekâtta İhlâs suresi.

Peygamberimiz tavaf namazının birinci rekâtında Kâfirûn, ikinci rekâtında İhlâs suresini okumuştur.

Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Sık yapılan hatalar

  • Makam arkasında kılmak için tavaf edenlerin yolunu kesmek.

Kaynak: Bakara 2/125; Müslim, Hac 147 (no. 1218).

Zemzem ve Mültezem

Sünnet

Umre · Temettu · Kıran

Kıbleye dönük, besmeleyle, üç nefeste zemzem içip dua edilir. Mümkünse Mültezem’de (Hacerülesved ile Kâbe kapısı arası) dua edilir; kalabalıkta zorlanmaz.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Zemzem içerken Sahabe (me’sûr)

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا وَاسِعًا، وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ

Allâhümme innî es’elüke ilmen nâfi’â, ve rizkan vâsi’â, ve şifâen min külli dâ’.

Allah’ım! Senden faydalı ilim, geniş rızık ve her derde şifa isterim.

Dârekutnî; Hâkim (İbn Abbâs’ın duası, mevkuf). “Zemzem ne niyetle içilirse onadır”: İbn Mâce, Menâsik 78 (no. 3062)

Mültezem’de dua Serbest dua

Belirli bir metin yoktur; dilediğiniz gibi dua edin.

Mültezem’de göğsü ve yüzü Kâbe’ye yaslayıp dua etmek sahabeden nakledilmiştir. Kalabalıkta zorlanmaz; uzaktan da dua edilebilir.

Ebû Dâvûd, Menâsik 55 (no. 1899; senedi zayıf olduğu söylenir)

Kaynak: İbn Mâce, Menâsik 78 (no. 3062).

Zemzem İçerken Okunacak Dua: Arapça Okunuşu ve Anlamı →

Kudüm (varış) tavafı

Sünnet

İfrad

İfrad haccı yapan, Mekke’ye girince kudüm tavafı yapar. Ardından hac sa’yını öne almak isteyen erkek ızdıbâ ve ilk üç şavtta remel yapar.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Tavafı umre tavafı gibi yapın; niyet: “kudüm tavafı”.
  2. Tavaf namazını kılın, zemzem için.
  3. Hac sa’yını şimdi yapabilir veya ziyaret tavafından sonraya bırakabilirsiniz.

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Şavt duaları — sayaçta her şavtın duası sırasıyla açılır

  • 1. şavt Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber,…
  • 2. şavt Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfir lenâ ve terhamnâ le-nekûne…
  • 3. şavt Rabbenâ lâ tüziğ kulûbenâ ba’de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke…
  • 4. şavt Rabbi’c’alnî mukîme’s-salâti ve min zürriyyetî, Rabbenâ ve tekabbel…
  • 5. şavt Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li’l-mü’minîne yevme yekûmü’l-hisâb.
  • 6. şavt Allâhümme inneke afüvvün tühibbü’l-afve fa’fu annî.
  • 7. şavt Rabbenâ tekabbel minnâ inneke ente’s-semîu’l-alîm.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tavaf”.

Kudüm tavafı sayacı

Sa’y

Sa’y (Safâ ile Merve arası, 7 şavt)

Vacip

Umre · Temettu · Kıran

Tavaftan sonra Safâ’dan başlanır, Merve’de bitirilir. Safâ’dan Merve’ye bir şavt, Merve’den Safâ’ya ikinci şavttır; yedinci şavt Merve’de biter.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Sa’ya geçmeden mümkünse Hacerülesved’i uzaktan istilâm edin.
  2. Safâ’ya yaklaşırken “İnne’s-Safâ ve’l-Mervete min şeâirillâh” okuyun.
  3. Safâ’da Kâbe’ye dönün, ellerinizi kaldırıp tekbir, tehlil ve dua edin (üç kez).
  4. Erkekler yeşil ışıklar arasında hervele yapar (koşar adım).
  5. Merve’de de aynı şekilde dua edin. Şavtları sayaçla takip edin.

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

Safâ’ya yaklaşırken Sünnet

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ، أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ

İnne’s-Safâ ve’l-Mervete min şeâirillâh; ebdeü bimâ bedeallâhu bih.

Safâ ile Merve Allah’ın nişanelerindendir. Allah’ın başladığı yerden başlıyorum.

Bakara 2/158; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Safâ ve Merve üzerinde Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber; lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr; lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va’deh, ve nasara abdeh, ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh.

Allah en büyüktür (3 kez). Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Allah’tan başka ilah yoktur, tektir; vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti, düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı.

Müslim, Hac 147 (no. 1218, Câbir hadisi)

Yeşil ışıklar arasında (kısa) Sahabe (me’sûr)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, inneke ente’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim, bağışla, merhamet et; Sen en aziz, en kerem sahibisin.

İbn Mes’ûd ve İbn Ömer’den mevkuf (İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî)

Sık yapılan hatalar

  • Merve’den başlamak (o şavt sayılmaz).
  • Safâ’ya dönüşü şavt saymamak veya gidiş-dönüşü tek şavt saymak.

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Hayızlı kadın tavafı temizken yapmışsa sa’y yapabilir; sa’y için abdest şart değildir. Kadınlar hervele yapmaz.
  • Hasta, yaşlı, engelli: Özrü olan tekerlekli sandalyeyle sa’y eder; ceza gerekmez.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Bakara 2/158; Müslim, Hac 147 (no. 1218). · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sa’y”.

Sa’y sayacını aç

Hac sa’yını öne almak (isteğe bağlı)

Vacip

İfrad

İfrad yapan, kudüm tavafından sonra haccın sa’yını şimdi yapabilir; yaparsa ziyaret tavafından sonra tekrar sa’y yapmaz.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

Safâ’ya yaklaşırken Sünnet

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ، أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ

İnne’s-Safâ ve’l-Mervete min şeâirillâh; ebdeü bimâ bedeallâhu bih.

Safâ ile Merve Allah’ın nişanelerindendir. Allah’ın başladığı yerden başlıyorum.

Bakara 2/158; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Safâ ve Merve üzerinde Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber; lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr; lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va’deh, ve nasara abdeh, ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh.

Allah en büyüktür (3 kez). Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Allah’tan başka ilah yoktur, tektir; vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti, düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı.

Müslim, Hac 147 (no. 1218, Câbir hadisi)

Yeşil ışıklar arasında (kısa) Sahabe (me’sûr)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, inneke ente’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim, bağışla, merhamet et; Sen en aziz, en kerem sahibisin.

İbn Mes’ûd ve İbn Ömer’den mevkuf (İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî)

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sa’y”.

Sa’y sayacını aç

Tıraş ve ihramdan çıkış

Tıraş veya saç kısaltma

Vacip

Umre · Temettu

Erkekler başı tamamen tıraş eder (efdal) veya başın en az dörtte birinden parmak boğumu kadar kısaltır. Kadınlar saçın uçlarından bir boğum kadar keser.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Tıraş Harem sınırları içinde yapılmalıdır.
  2. Peygamberimiz tıraş olanlara üç kez, kısaltanlara bir kez dua etmiştir.

Dualar

Tıraş olurken Serbest dua

Belirli bir dua yoktur; dilediğiniz gibi dua edin.

Peygamberimiz “Allah’ım, tıraş olanlara rahmet et” diye üç kez, “kısaltanlara da” diye bir kez dua etmiştir.

Buhârî, Hac 127 (no. 1727)

Sık yapılan hatalar

  • Birkaç tel kesmekle yetinmek.
  • Tıraşı Harem dışında yapmak.

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Kadınlar tıraş olmaz; saçlarının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar keserler.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Buhârî, Hac 127 (no. 1727).

İhramdan çıkış

Bilgi

Umre · Temettu

Tıraşla umrenin bütün ihram yasakları kalkar. Umreniz tamam; Allah kabul etsin. Temettu yapan hac ihramına kadar normal hayatına döner.

Hac günlerine kadar Mekke

İhramda kalın (kıran)

Vacip

Kıran

Kıran yapan umresini bitirince tıraş olmaz, ihramdan çıkmaz; bayram günü tıraşa kadar ihram yasaklarına uyar.

Kudüm tavafı (kıran)

Sünnet

Kıran

Kıran yapan umre tavafı ve sa’yından sonra kudüm tavafı yapar. Hac sa’yını bunun ardından öne alabilir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Kudüm tavafı sayacı

İhramda kalın (ifrad)

Vacip

İfrad

İfrad yapan kudüm tavafından sonra ihramdan çıkmaz; bayram günü tıraşa kadar ihramda kalır.

Mekke günleri: cemaat ve nafile tavaf

Müstehap

Temettu · İfrad · Kıran

Hac günlerine kadar vakit namazlarını Harem’de cemaatle kılın, nafile tavaf yapın, kendinizi yormayın.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Nafile tavaf, Mescid-i Haram’ın tahiyyesidir; ihram gerekmez.
  2. Kurban bulamayacak temettu ve kıran hacısı on gün oruç tutar: üçünü ihramdan sonra Arefe gününe kadar, yedisini dönüşte (Bakara 2/196).

8 Zilhicce · Terviye günü

Hac için ihram (temettu)

Şart

Temettu

Temettu yapan 8 Zilhiccede Mekke’den (Harem içinden, otelinden) hac için ihrama girer.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Gusül alın, ihram örtülerini giyin, iki rekât namaz kılın.
  2. Hacca niyet edip telbiye getirin.

Dualar

Hac niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَيَسِّرْهُ لِي وَتَقَبَّلْهُ مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-hacce fe yessirhü lî ve tekabbelhü minnî.

Allah’ım! Rızan için hac yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Mina’ya çıkış

Sünnet

Temettu · İfrad · Kıran

Sünnet olan, 8 Zilhiccede öğleden 9’unun sabahına kadar Mina’da beş vakit namaz kılmaktır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Kafile programına uyun; telbiyeyi çokça tekrarlayın.

Sık yapılan hatalar

  • Kafile doğrudan Arafat’a gidiyorsa endişelenmek: sünnet terk edilmiş olur, ceza gerekmez.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hac”.

9 Zilhicce · Arefe günü (Arafat)

Arafat vakfesi

Farz (rükün)

Temettu · İfrad · Kıran

Haccın en önemli rüknüdür. 9 Zilhiccenin zevalinden (öğle vaktinden) bayram sabahı fecre kadar Arafat’ta bir an bile bulunan vakfeyi yapmış olur.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Öğleden sonra dua, zikir, telbiye ve Kur’an ile meşgul olun.
  2. Arafat’ın her yeri vakfe yeridir; yalnız Urene vadisi hariçtir.
  3. Cebel-i Rahme’ye çıkmak sünnet değildir; kalabalıkta kendinizi yormayın.

Dualar

Arafat’ta en hayırlı dua Sünnet

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr.

Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır; O her şeye kadirdir.

Tirmizî, Daavât 122 (no. 3585) — “Duaların en hayırlısı Arefe günü duasıdır…” (hasen)

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Sık yapılan hatalar

  • Vakfe vaktinde Arafat sınırının dışında (Urene vadisinde) kalmak.
  • Arefe gününü dinlenerek veya telefonla geçirmek; bu gün duanın günüdür.

Kaynak: Müslim, Hac 149; İbn Mâce 3012. · Tirmizî, Daavât 122 (no. 3585).

Arefe Günü ve Fazileti →

Öğle ve ikindiyi birlikte kılmak

Sünnet

Temettu · İfrad · Kıran

Arafat’ta öğle ve ikindi namazı öğle vaktinde birlikte (cem-i takdîm) kılınır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Ebû Hanîfe’ye göre cem için imamla kılmak ve ihramlı olmak şarttır; İmâmeyn tek başına da caiz görür.
  2. Çadırdaki uygulamada kafile görevlinize uyun.

Güneş batana kadar Arafat’ta kalın

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Gündüz vakfeye duran güneş batmadan Arafat sınırını terk ederse dem gerekir; güneş batmadan geri dönerse ceza düşer.

10 Zilhicce · Müzdelife ve bayramın 1. günü

Müzdelife

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Güneş batınca Müzdelife’ye geçilir; akşam ve yatsı yatsı vaktinde birlikte kılınır. Bayram sabahı fecir ile güneş doğuşu arasında bir an Müzdelife’de bulunmak (vakfe) vaciptir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Akşam ve yatsıyı yatsı vaktinde birlikte kılın (Hanefî: vacip).
  2. Geceyi Müzdelife’de geçirmek sünnettir.
  3. Şeytan taşlama için nohut büyüklüğünde 49 veya 70 taş toplayın (müstehap).
  4. Sabah namazından sonra kıbleye dönüp tekbir, tehlil ve dua edin.

Dualar

Müzdelife’de (Meş’ar-i Haram) Sünnet

Kıbleye dönüp tekbir, tehlil, tevhid ve dua.

Peygamberimiz Meş’ar-i Haram’da kıbleye dönüp dua etti, tekbir ve tehlil getirdi; ortalık iyice ağarıncaya kadar orada kaldı.

Bakara 2/198; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Sık yapılan hatalar

  • Akşam namazını yolda, Müzdelife’ye varmadan kılmak.

Ruhsatlar

  • Hasta, yaşlı, engelli: Yaşlı, hasta, kadın, çocuk ve onlara refakat edenler özür sebebiyle gece Müzdelife’den ayrılabilir; ceza gerekmez.
  • Kadınlar: Kadınlar izdiham sebebiyle gece ayrılma ruhsatından yararlanabilir.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Bakara 2/198; Buhârî, Hac 98; Müslim, Hac 293.

Akabe (büyük) cemresine 7 taş

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Bayramın ilk günü yalnız Akabe cemresine yedi taş atılır. Telbiye ilk taşla kesilir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Her taşı ayrı ayrı “Bismillâhi Allâhu ekber” diyerek atın.
  2. Sünnet olan vakit güneş doğduktan zevale kadardır; zevalden akşama kadar da caizdir. Özürlüye gece atmak mekruh değildir.
  3. Kafileye tahsis edilen atış saatine uyun.

Dualar

Her taşı atarken Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi Allâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Tekbir: Buhârî, Hac 140 (no. 1751); Müslim 1218. Besmeleli şekil Diyanet uygulamasıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Taşları tek seferde atmak (yedi atış sayılmaz, bir sayılır).
  • Ayakkabı, büyük taş gibi şeyler fırlatmak.

Ruhsatlar

  • Hasta, yaşlı, engelli: Cemre alanına gidemeyecek kadar hasta veya yaşlı olan vekil tayin edebilir; vekil önce kendi taşlarını, sonra müvekkilinkini atar.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Buhârî 1751; Müslim 1218.

Şükür kurbanı

Vacip

Temettu · Kıran

Temettu ve kıran yapan için şükür kurbanı vaciptir. Sıra: Akabe cemresi → kurban → tıraş.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Kurbanlar genellikle vekâletle kesilir; kesim saatini öğrenin, tıraşı kesimden sonra olun.
  2. Kurban bulamayan on gün oruç tutar: üçü Arefe’ye kadar, yedisi dönüşte.

Sık yapılan hatalar

  • Kurban kesilmeden tıraş olmak (Ebû Hanîfe’ye göre sıra bozulursa dem gerekir).

Kaynak: Bakara 2/196. · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hac”.

Kurban Bayramı: Kurban İbadeti ve Bayram Sünnetleri →

Kurban (ifrad, isteğe bağlı)

Müstehap

İfrad

İfrad yapana kurban vacip değildir; keserse nafile olur.

Tıraş ve ilk tahallül

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Tıraş veya saç kısaltma ile cinsel ilişki ve öncüleri dışındaki ihram yasakları kalkar (ilk tahallül).

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Tıraşı Harem sınırları içinde ve bayram günlerinde yapın.
  2. Kadınlar saç uçlarından bir boğum kadar keser.

Dualar

Tıraş olurken Serbest dua

Belirli bir dua yoktur; dilediğiniz gibi dua edin.

Peygamberimiz “Allah’ım, tıraş olanlara rahmet et” diye üç kez, “kısaltanlara da” diye bir kez dua etmiştir.

Buhârî, Hac 127 (no. 1727)

Kaynak: Buhârî, Hac 127 (no. 1727).

Ziyaret (ifâda) tavafı

Farz (rükün)

Temettu · İfrad · Kıran

Haccın farzıdır. Bayram günlerinde (10–12 Zilhicce, 12’sinin gün batımına kadar) yapılmalıdır; geciken dem öder ama tavafı yine yapar.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Tavafı diğer tavaflar gibi yapın; ardından sa’y yapılacaksa erkekler ilk üç şavtta remel yapar.
  2. Tavaf namazını kılın. Ziyaret tavafıyla (ve sa’yla) bütün ihram yasakları kalkar.

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Şavt duaları — sayaçta her şavtın duası sırasıyla açılır

  • 1. şavt Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber,…
  • 2. şavt Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfir lenâ ve terhamnâ le-nekûne…
  • 3. şavt Rabbenâ lâ tüziğ kulûbenâ ba’de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke…
  • 4. şavt Rabbi’c’alnî mukîme’s-salâti ve min zürriyyetî, Rabbenâ ve tekabbel…
  • 5. şavt Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li’l-mü’minîne yevme yekûmü’l-hisâb.
  • 6. şavt Allâhümme inneke afüvvün tühibbü’l-afve fa’fu annî.
  • 7. şavt Rabbenâ tekabbel minnâ inneke ente’s-semîu’l-alîm.

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Hayızlı kadın temizleninceye kadar bekler; özürle geciktirmeye ceza yoktur. Kafile dönüyorsa mutlaka kafile görevlisine danışın (hayızlı yapılan tavaf için bedene gerekir; temizken iade edilirse düşer).

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hac”, “Tavaf”.

Ziyaret tavafı sayacı

Haccın sa’yı

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Temettu yapan ziyaret tavafından sonra hac sa’yını yapar. İfrad ve kıran yapan, sa’yı kudüm tavafından sonra öne aldıysa tekrar yapmaz.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar · kısa (Kur’an ve sünnet)

Safâ’ya yaklaşırken Sünnet

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ، أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ

İnne’s-Safâ ve’l-Mervete min şeâirillâh; ebdeü bimâ bedeallâhu bih.

Safâ ile Merve Allah’ın nişanelerindendir. Allah’ın başladığı yerden başlıyorum.

Bakara 2/158; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Safâ ve Merve üzerinde Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber; lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr; lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va’deh, ve nasara abdeh, ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh.

Allah en büyüktür (3 kez). Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Allah’tan başka ilah yoktur, tektir; vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti, düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı.

Müslim, Hac 147 (no. 1218, Câbir hadisi)

Yeşil ışıklar arasında (kısa) Sahabe (me’sûr)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, inneke ente’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim, bağışla, merhamet et; Sen en aziz, en kerem sahibisin.

İbn Mes’ûd ve İbn Ömer’den mevkuf (İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî)

Sa’y sayacını aç

11 Zilhicce · Bayramın 2. günü

Üç cemreye taş (21 taş)

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Zevalden (öğle vaktinden) sonra sırasıyla Küçük, Orta ve Akabe cemrelerine yedişer taş atılır.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Küçük cemre: 7 taş, sonra kıbleye dönüp uzunca dua.
  2. Orta cemre: 7 taş, sonra kıbleye dönüp uzunca dua.
  3. Akabe cemresi: 7 taş, durmadan ayrılın.
  4. Geceyi Mina’da geçirmek sünnettir.

Dualar

Her taşı atarken Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi Allâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Tekbir: Buhârî, Hac 140 (no. 1751); Müslim 1218. Besmeleli şekil Diyanet uygulamasıdır.

Küçük ve orta cemreden sonra Sünnet

Kıbleye dönük, eller kalkık, uzunca serbest dua.

Peygamberimiz küçük ve orta cemreden sonra biraz ilerleyip kıbleye dönerek ellerini kaldırır, uzunca dua ederdi; Akabe’den sonra durmazdı.

Buhârî, Hac 140–142 (no. 1751–1753)

Sık yapılan hatalar

  • Hanefîlere göre bu günlerde zevalden önce atılan taş geçersizdir.

Kaynak: Buhârî, Hac 140–142 (no. 1751–1753).

12 Zilhicce · Bayramın 3. günü

Üç cemreye taş (21 taş) ve ayrılış

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Zevalden sonra üç cemreye yedişer taş atılır. İsteyen bugün Mina’dan ayrılabilir (nefr-i evvel); 13’ünün fecrinden önce Mina’dan çıkana 13. günün taşı düşer.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Küçük → Orta → Akabe sırasıyla yedişer taş.
  2. Ziyaret tavafını yapmadıysanız en geç bugün gün batımına kadar yapın.

Dualar

Her taşı atarken Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi Allâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Tekbir: Buhârî, Hac 140 (no. 1751); Müslim 1218. Besmeleli şekil Diyanet uygulamasıdır.

Küçük ve orta cemreden sonra Sünnet

Kıbleye dönük, eller kalkık, uzunca serbest dua.

Peygamberimiz küçük ve orta cemreden sonra biraz ilerleyip kıbleye dönerek ellerini kaldırır, uzunca dua ederdi; Akabe’den sonra durmazdı.

Buhârî, Hac 140–142 (no. 1751–1753)

Kaynak: Bakara 2/203.

13 Zilhicce · Bayramın 4. günü

Üç cemreye taş (13 Zilhicce)

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Mina’da kalanlar üç cemreye yedişer taş atar. Hanefîlere göre bugün zevalden önce de atılabilir; vakit gün batımında biter.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Her taşı atarken Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi Allâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Tekbir: Buhârî, Hac 140 (no. 1751); Müslim 1218. Besmeleli şekil Diyanet uygulamasıdır.

Küçük ve orta cemreden sonra Sünnet

Kıbleye dönük, eller kalkık, uzunca serbest dua.

Peygamberimiz küçük ve orta cemreden sonra biraz ilerleyip kıbleye dönerek ellerini kaldırır, uzunca dua ederdi; Akabe’den sonra durmazdı.

Buhârî, Hac 140–142 (no. 1751–1753)

Mekke’den ayrılış

Veda tavafı

Vacip

Temettu · İfrad · Kıran

Mekke’den ayrılırken yapılan son tavaftır; âfâkî hacı için vaciptir. Remel, ızdıbâ ve sa’y yoktur.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Ruhsatlar

  • Kadınlar: Hayızlı veya lohusa kadından veda tavafı düşer; ceza gerekmez.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynak: Buhârî, Hayz 27 (no. 329).

Veda tavafı sayacı

Ayrılırken tavaf (umre)

Müstehap

Umre

Umre yapan için veda tavafı vacip değildir; Mekke’den ayrılırken nafile bir tavaf yapmak güzeldir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Nafile tavaf sayacı

Dönüş

Dönüş

Sünnet

Yolculuktan dönerken ve şehre yaklaşırken dönüş duasını okuyun. Kurban bulamayan temettu/kıran hacısı kalan yedi gün orucunu dönüşte tutar.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Dönüş duası Sünnet

آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Âyibûne tâibûne âbidûne li-Rabbinâ hâmidûn.

Dönüyoruz, tövbe ediyoruz, ibadet ediyoruz, Rabbimize hamd ediyoruz.

Buhârî, Umre 12 (no. 1797); Müslim, Hac 428 (no. 1344)

Yolculuğa çıkış duası Kur’an

سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ، وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ

Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn, ve innâ ilâ Rabbinâ le-munkalibûn.

Bunu bizim hizmetimize veren Allah’ı tesbih ederiz; yoksa biz buna güç yetiremezdik. Biz elbette Rabbimize döneceğiz.

Müslim’deki rivayette duanın devamı da vardır.

Zuhruf 43/13–14; Müslim, Hac 425 (no. 1342)

Kaynak: Buhârî, Umre 12 (no. 1797); Müslim 1344.

Yolculuktan Dönünce Okunacak Dua: Arapça Okunuşu ve Anlamı →

İkinci umre (Mekke’den)

Harem dışına çıkın (Ten’îm veya Ci’râne)

Vacip

Mekke’de bulunan herkes umre için Hill bölgesine çıkarak ihrama girer. Hanefîlere göre en faziletlisi Ten’îm (Mescid-i Âişe), sonra Ci’râne, sonra Hudeybiye’dir.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler
  1. Otelde gusül veya abdest alın, ihram örtülerini giyin.
  2. Ten’îm’de iki rekât namaz kılın, umreye niyet edip telbiye getirin.

Dualar

Umre niyeti Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

Sık yapılan hatalar

  • Arefe günü ve bayramın dört gününde (9–13 Zilhicce) umre yapmak: Hanefîlere göre tahrîmen mekruhtur.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ten’îm”, “Umre”.

Mikatlar

Tavaf ve tavaf namazı

Farz (rükün)

Mescid-i Haram’a dönüp umre tavafını yapın, iki rekât tavaf namazını kılın.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

İstilâm (her şavtın başında) Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892)

Umre tavafı sayacı

Sa’y

Vacip

Safâ’dan başlayıp Merve’de bitecek şekilde yedi şavt sa’y edin.

Nasıl yapılır, dualar ve dikkat edilecekler

Dualar

Safâ ve Merve üzerinde Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber; lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr; lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va’deh, ve nasara abdeh, ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh.

Allah en büyüktür (3 kez). Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Allah’tan başka ilah yoktur, tektir; vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti, düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı.

Müslim, Hac 147 (no. 1218, Câbir hadisi)

Yeşil ışıklar arasında (kısa) Sahabe (me’sûr)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, inneke ente’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim, bağışla, merhamet et; Sen en aziz, en kerem sahibisin.

İbn Mes’ûd ve İbn Ömer’den mevkuf (İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî)

Sa’y sayacını aç

Tıraş veya saç kısaltma

Vacip

Tıraş veya kısaltma ile ihramdan çıkarsınız. Daha önce tıraş olmuş erkek, başının üzerinden usturayı geçirir.

Gün gün program

Programınız, planınızdaki tarih ve gün sayılarına göre hazırlanır. Önce “Planım” bölümündeki soruları cevaplayın.

Tavaf ve sa’y sayacı

Sayaç için tarayıcınızda JavaScript açık olmalıdır.

Şavta özel dua sünnette yoktur. Bunlar öneridir; kendi dilinizle dua etmek, tekbir, tehlil ve Kur’an okumak da aynı derecede meşrudur.

Hac ve umre duaları

Dualar yazılı olarak verilir. “Anlamını dinle” yalnızca Türkçe anlamı cihazınızın sesiyle okur; Arapça metin seslendirilmez.

Yolculuğa çıkış duası

Yolculuğa çıkarken, araca binince Kur’an

سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ، وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ

Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn, ve innâ ilâ Rabbinâ le-munkalibûn.

Bunu bizim hizmetimize veren Allah’ı tesbih ederiz; yoksa biz buna güç yetiremezdik. Biz elbette Rabbimize döneceğiz.

Müslim’deki rivayette duanın devamı da vardır.

Zuhruf 43/13–14; Müslim, Hac 425 (no. 1342)

Umre niyeti

Mikatta veya hizasında, ihrama girerken Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.

Allah’ım! Rızan için umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır, Türkçe söylemek yeterlidir. Başkası adına yapılıyorsa “…(adı) adına” eklenir.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Hac niyeti

İfradda ihrama girerken; temettuda 8 Zilhiccede Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَيَسِّرْهُ لِي وَتَقَبَّلْهُ مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-hacce fe yessirhü lî ve tekabbelhü minnî.

Allah’ım! Rızan için hac yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; dille söylemek müstehaptır.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Kıran niyeti

Kıran haccı için ihrama girerken Serbest dua

اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ وَالْحَجَّ فَيَسِّرْهُمَا لِي وَتَقَبَّلْهُمَا مِنِّي

Allâhümme innî urîdü’l-umrete ve’l-hacce fe yessirhümâ lî ve tekabbelhümâ minnî.

Allah’ım! Umre ve hac yapmak istiyorum; ikisini bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Diyanet ilmihallerindeki yaygın kalıp

Telbiye

İhrama girerken ve ihram boyunca çokça Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184) Yazı →

Mescide giriş duası

Mescid-i Haram’a ve Mescid-i Nebevî’ye girerken (sağ ayakla) Sünnet

اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ

Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik.

Allah’ım, bana rahmet kapılarını aç.

Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713) Yazı →

Mescitten çıkış duası

Mescitten çıkarken (sol ayakla) Sünnet

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ

Allâhümme innî es’elüke min fadlik.

Allah’ım, Senden lütfunu isterim.

Müslim, Müsâfirîn 68 (no. 713) Yazı →

Kâbe’yi ilk görünce

Kâbe’yi ilk gördüğünüzde Zayıf rivayet

اللَّهُمَّ زِدْ هَذَا الْبَيْتَ تَشْرِيفًا وَتَعْظِيمًا وَتَكْرِيمًا وَمَهَابَةً، وَزِدْ مَنْ شَرَّفَهُ وَكَرَّمَهُ مِمَّنْ حَجَّهُ أَوِ اعْتَمَرَهُ تَشْرِيفًا وَتَكْرِيمًا وَتَعْظِيمًا وَبِرًّا

Allâhümme zid hâze’l-beyte teşrîfen ve ta’zîmen ve tekrîmen ve mehâbeh, ve zid men şerrefehû ve kerramehû mimmen haccehû evi’temerahû teşrîfen ve tekrîmen ve ta’zîmen ve birrâ.

Allah’ım! Bu Beyt’in şerefini, azametini, ikramını ve heybetini artır; onu hac veya umre ile ziyaret edip yüceltenlerin de şerefini, ikramını, büyüklüğünü ve iyiliğini artır.

Rivayet zayıftır; dua etmek güzeldir, ancak “bu anda yapılan dua mutlaka kabul olur” diye kesin vaat verilmez.

Şâfiî, el-Ümm; Beyhakî (İbn Cüreyc’ten mürsel)

İstilâm (her şavtın başında)

Hacerülesved hizasında, her şavtın başında Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi vallâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Eller namaza başlar gibi kaldırılır; kalabalıkta avuç içleri uzaktan Taş’a çevrilir.

Tekbir: Buhârî, Hac 61–62 (no. 1613, merfû); besmele ile: İbn Ömer (Beyhakî, mevkuf)

Rabbenâ âtinâ

Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında, her şavtta Sünnet

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr.

Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.

Bakara 2/201; tavafta okunuşu: Ebû Dâvûd, Menâsik 51 (no. 1892) Yazı →

1. şavt (kısa)

Tavafın 1. şavtında Sünnet

سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber, ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh.

Allah’ı tesbih ederim, hamd Allah’adır, Allah’tan başka ilah yoktur, Allah en büyüktür; güç ve kuvvet ancak Allah’ındır.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

Zikir sahihtir (Müslim, Zikir 30; Tirmizî, Daavât); tavafa özgülenmesi İbn Mâce 2957 (zayıf)

2. şavt (kısa)

Tavafın 2. şavtında Kur’an

رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfir lenâ ve terhamnâ le-nekûnenne mine’l-hâsirîn.

Rabbimiz! Kendimize zulmettik; bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen mutlaka ziyana uğrayanlardan oluruz.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

A’râf 7/23 (Hz. Âdem’in duası)

3. şavt (kısa)

Tavafın 3. şavtında Kur’an

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ

Rabbenâ lâ tüziğ kulûbenâ ba’de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke rahmeh, inneke ente’l-vehhâb.

Rabbimiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme; katından bize rahmet bağışla. Şüphesiz Sen çok bağışlayansın.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

Âl-i İmrân 3/8

4. şavt (kısa)

Tavafın 4. şavtında Kur’an

رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ

Rabbi’c’alnî mukîme’s-salâti ve min zürriyyetî, Rabbenâ ve tekabbel duâ.

Rabbim! Beni ve soyumdan gelenleri namazı dosdoğru kılanlardan eyle. Rabbimiz! Duamı kabul et.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

İbrâhîm 14/40 (Hz. İbrâhim’in Kâbe bağlamındaki duası)

5. şavt (kısa)

Tavafın 5. şavtında Kur’an

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ

Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li’l-mü’minîne yevme yekûmü’l-hisâb.

Rabbimiz! Hesap gününde beni, anne-babamı ve müminleri bağışla.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

İbrâhîm 14/41

6. şavt (kısa)

Tavafın 6. şavtında Sünnet

اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي

Allâhümme inneke afüvvün tühibbü’l-afve fa’fu annî.

Allah’ım! Sen affedicisin, affetmeyi seversin; beni affet.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

Tirmizî, Daavât 84 (no. 3513), hasen-sahih

7. şavt (kısa)

Tavafın 7. şavtında Kur’an

رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Rabbenâ tekabbel minnâ inneke ente’s-semîu’l-alîm.

Rabbimiz! Bizden kabul buyur; şüphesiz Sen hakkıyla işitensin, bilensin.

Şavta özel dua sünnette yoktur; bu, ezber kolaylığı için önerilen kısa bir duadır.

Bakara 2/127 (Hz. İbrâhim ve İsmâil’in Kâbe’yi inşa ederken duası)

1. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 1. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ. اللَّهُمَّ إِيمَانًا بِكَ، وَتَصْدِيقًا بِكِتَابِكَ، وَوَفَاءً بِعَهْدِكَ، وَاتِّبَاعًا لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْمُعَافَاةَ الدَّائِمَةَ فِي الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَالْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَالنَّجَاةَ مِنَ النَّارِ

Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber, ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi’l-aliyyi’l-azîm, ve’s-salâtü ve’s-selâmü alâ Resûlillâh. Allâhümme îmânen bike, ve tasdîkan bi-kitâbike, ve vefâen bi-ahdike, ve’ttibâan li-sünneti nebiyyike Muhammedin sallallâhu aleyhi ve sellem. Allâhümme innî es’elüke’l-afve ve’l-âfiyete ve’l-muâfâte’d-dâimete fi’d-dîni ve’d-dünyâ ve’l-âhirah, ve’l-fevze bi’l-cenneti ve’n-necâte mine’n-nâr.

Allah’ı tesbih ederim; hamd Allah’adır; Allah’tan başka ilah yoktur; Allah en büyüktür. Güç ve kuvvet ancak yüce ve büyük olan Allah’a aittir. Salat ve selam Allah’ın Resûlü’ne olsun. Allah’ım! Bu tavafı Sana iman ederek, Kitabını tasdik ederek, ahdine vefa göstererek ve Peygamberin Muhammed’in sünnetine uyarak yapıyorum. Allah’ım! Senden dinde, dünyada ve ahirette af, afiyet ve kalıcı esenlik; cenneti kazanmayı ve cehennemden kurtulmayı isterim.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları (“Allâhümme îmânen bike…” kısmı tavafa başlarken Hz. Ali ve İbn Ömer’den zayıf senetle nakledilir)

2. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 2. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا الْبَيْتَ بَيْتُكَ، وَالْحَرَمَ حَرَمُكَ، وَالْأَمْنَ أَمْنُكَ، وَالْعَبْدَ عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ، وَهَذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ النَّارِ، فَحَرِّمْ لُحُومَنَا وَبَشَرَتَنَا عَلَى النَّارِ. اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْإِيمَانَ وَزَيِّنْهُ فِي قُلُوبِنَا، وَكَرِّهْ إِلَيْنَا الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِينَ. اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ. اللَّهُمَّ ارْزُقْنِيَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Allâhümme inne hâze’l-beyte beytük, ve’l-harame haramük, ve’l-emne emnük, ve’l-abde abdüke ve’bnü abdik, ve hâzâ makâmü’l-âizi bike mine’n-nâr, fe harrim luhûmenâ ve beşeratenâ ale’n-nâr. Allâhümme habbib ileyne’l-îmâne ve zeyyinhü fî kulûbinâ, ve kerrih ileyne’l-küfra ve’l-füsûka ve’l-isyân, vec’alnâ mine’r-râşidîn. Allâhümme kınî azâbeke yevme teb’asü ibâdek. Allâhümme’rzukniye’l-cennete bi-ğayri hisâb.

Allah’ım! Bu Beyt Senin Beyt’in, bu Harem Senin Harem’in, buradaki güven Senin güvenindir. Kul da Senin kulun ve kulunun oğludur. Burası cehennemden Sana sığınanın durduğu yerdir; etimizi ve tenimizi ateşe haram kıl. Allah’ım! Bize imanı sevdir ve onu kalplerimizde süsle; küfrü, günahı ve isyanı bize çirkin göster; bizi doğru yolda olanlardan eyle. Allah’ım! Kullarını dirilttiğin gün beni azabından koru. Allah’ım! Bana cenneti hesapsız nasip eyle.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları (son cümleler Hucurât 49/7 ve Tirmizî, Daavât’taki dualardan alınmıştır)

3. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 3. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّكِّ وَالشِّرْكِ وَالشِّقَاقِ وَالنِّفَاقِ وَسُوءِ الْأَخْلَاقِ، وَسُوءِ الْمَنْظَرِ وَالْمُنْقَلَبِ فِي الْمَالِ وَالْأَهْلِ وَالْوَلَدِ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ رِضَاكَ وَالْجَنَّةَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ سَخَطِكَ وَالنَّارِ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ

Allâhümme innî eûzü bike mine’ş-şekki ve’ş-şirki ve’ş-şikâkı ve’n-nifâkı ve sûi’l-ahlâk, ve sûi’l-manzari ve’l-munkalebi fi’l-mâli ve’l-ehli ve’l-veled. Allâhümme innî es’elüke rizâke ve’l-cenneh, ve eûzü bike min sehatike ve’n-nâr. Allâhümme innî eûzü bike min fitneti’l-kabr, ve eûzü bike min fitneti’l-mahyâ ve’l-memât.

Allah’ım! Şüpheden, şirkten, ayrılıktan, nifaktan ve kötü ahlaktan; malda, ailede ve çocuklarda kötü manzaradan ve kötü dönüşten Sana sığınırım. Allah’ım! Senden rızanı ve cenneti isterim; gazabından ve cehennemden Sana sığınırım. Allah’ım! Kabir fitnesinden Sana sığınırım; hayatın ve ölümün fitnesinden Sana sığınırım.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları

4. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 4. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُورًا، وَسَعْيًا مَشْكُورًا، وَذَنْبًا مَغْفُورًا، وَعَمَلًا صَالِحًا مَقْبُولًا، وَتِجَارَةً لَنْ تَبُورَ، يَا عَالِمَ مَا فِي الصُّدُورِ، أَخْرِجْنِي يَا اللَّهُ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِكَ، وَعَزَائِمَ مَغْفِرَتِكَ، وَالسَّلَامَةَ مِنْ كُلِّ إِثْمٍ، وَالْغَنِيمَةَ مِنْ كُلِّ بِرٍّ، وَالْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ، وَالنَّجَاةَ مِنَ النَّارِ. رَبِّ قَنِّعْنِي بِمَا رَزَقْتَنِي، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَنِي، وَاخْلُفْ عَلَى كُلِّ غَائِبَةٍ لِي مِنْكَ بِخَيْرٍ

Allâhümme’c’alhü haccen mebrûrâ (umrede: umreten mebrûrah), ve sa’yen meşkûrâ, ve zenben mağfûrâ, ve amelen sâlihan makbûlâ, ve ticâraten len tebûr, yâ âlime mâ fi’s-sudûr, ahricnî yâ Allâhu mine’z-zulumâti ile’n-nûr. Allâhümme innî es’elüke mûcibâti rahmetik, ve azâime mağfiretik, ve’s-selâmete min külli ism, ve’l-ğanîmete min külli birr, ve’l-fevze bi’l-cenneh, ve’n-necâte mine’n-nâr. Rabbi kanni’nî bimâ razaktenî, ve bârik lî fîmâ a’taytenî, vahluf alâ külli ğâibetin lî minke bi-hayr.

Allah’ım! Bunu kabul olunmuş bir hac (umre), makbul bir çaba, bağışlanmış günah, kabul görmüş salih bir amel ve asla zarar etmeyecek bir ticaret eyle. Ey kalplerde olanı bilen! Allah’ım, beni karanlıklardan aydınlığa çıkar. Allah’ım! Senden rahmetini gerektiren şeyleri, mağfiretine vesile olan amelleri, her günahtan selameti, her iyilikten pay almayı, cenneti kazanmayı ve cehennemden kurtulmayı isterim. Rabbim! Verdiğin rızka beni kanaatkâr kıl, verdiklerini bereketli eyle; elimde olmayan her şeyin yerine katından hayırlısını ver.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur. Umrede “haccen mebrûrâ” yerine “umreten mebrûrah” (عُمْرَةً مَبْرُورَةً) denir.

Sonraki dönem menâsik kitapları

5. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 5. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ أَظِلَّنِي تَحْتَ ظِلِّ عَرْشِكَ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّكَ، وَلَا بَاقِيَ إِلَّا وَجْهُكَ، وَاسْقِنِي مِنْ حَوْضِ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرْبَةً هَنِيئَةً مَرِيئَةً لَا نَظْمَأُ بَعْدَهَا أَبَدًا. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ نَبِيُّكَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اسْتَعَاذَكَ مِنْهُ نَبِيُّكَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ

Allâhümme ezillenî tahte zılli arşike yevme lâ zılle illâ zıllük, ve lâ bâkıye illâ vechük, veskınî min havzı nebiyyike Muhammedin sallallâhu aleyhi ve sellem şerbeten henîeten merîeten lâ nazmeü ba’dehâ ebedâ. Allâhümme innî es’elüke min hayri mâ seeleke minhü nebiyyüke Muhammedün sallallâhu aleyhi ve sellem, ve eûzü bike min şerri meste’âzeke minhü nebiyyüke Muhammedün sallallâhu aleyhi ve sellem. Allâhümme innî es’elüke’l-cennete ve mâ karrabe ileyhâ min kavlin ev amel, ve eûzü bike mine’n-nâri ve mâ karrabe ileyhâ min kavlin ev amel.

Allah’ım! Senin gölgenden başka gölgenin bulunmadığı, Senin zatından başka bir şeyin kalmadığı günde beni Arş’ının gölgesinde gölgelendir. Peygamberin Muhammed’in havzından, ardından hiç susamayacağımız tatlı ve afiyetli bir içim bana içir. Allah’ım! Peygamberin Muhammed’in Senden istediği hayırları isterim; onun Sana sığındığı şerlerden ben de Sana sığınırım. Allah’ım! Senden cenneti ve ona yaklaştıran söz ve amelleri isterim; cehennemden ve ona yaklaştıran söz ve amellerden Sana sığınırım.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları (son cümle: İbn Mâce, Duâ 4, no. 3846)

6. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 6. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَيَّ حُقُوقًا كَثِيرَةً فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكَ، وَحُقُوقًا كَثِيرَةً فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ خَلْقِكَ. اللَّهُمَّ مَا كَانَ لَكَ مِنْهَا فَاغْفِرْهُ لِي، وَمَا كَانَ لِخَلْقِكَ فَتَحَمَّلْهُ عَنِّي، وَأَغْنِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَبِطَاعَتِكَ عَنْ مَعْصِيَتِكَ، وَبِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ، يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ. اللَّهُمَّ إِنَّ بَيْتَكَ عَظِيمٌ، وَوَجْهَكَ كَرِيمٌ، وَأَنْتَ يَا اللَّهُ حَلِيمٌ كَرِيمٌ عَظِيمٌ، تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي

Allâhümme inne leke aleyye hukûkan kesîraten fîmâ beynî ve beynek, ve hukûkan kesîraten fîmâ beynî ve beyne halkık. Allâhümme mâ kâne leke minhâ fağfirhü lî, ve mâ kâne li-halkıke fe tehammelhü annî, ve ağninî bi-halâlike an harâmik, ve bi-tâatike an ma’siyetik, ve bi-fadlike ammen sivâk, yâ vâsia’l-mağfirah. Allâhümme inne beyteke azîm, ve vecheke kerîm, ve ente yâ Allâhu halîmün kerîmün azîm, tühibbü’l-afve fa’fu annî.

Allah’ım! Seninle aramda üzerimde Senin pek çok hakkın, kullarınla aramda da pek çok hak var. Allah’ım! Bunlardan Sana ait olanı bağışla; kullarına ait olanı da benim yerime Sen üstlen. Helalinle beni haramından, itaatinle isyanından, lütfunla Senden başkasına muhtaç olmaktan müstağni kıl; ey mağfireti geniş olan! Allah’ım! Senin Beyt’in yücedir, zatın kerîmdir. Ey Allah! Sen halîmsin, kerîmsin, azîmsin; affetmeyi seversin, beni affet.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları

7. şavt (uzun · geleneksel)

Tavafın 7. şavtında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ إِيمَانًا كَامِلًا، وَيَقِينًا صَادِقًا، وَرِزْقًا وَاسِعًا، وَقَلْبًا خَاشِعًا، وَلِسَانًا ذَاكِرًا، وَحَلَالًا طَيِّبًا، وَتَوْبَةً نَصُوحًا، وَتَوْبَةً قَبْلَ الْمَوْتِ، وَرَاحَةً عِنْدَ الْمَوْتِ، وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً بَعْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسَابِ، وَالْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ، وَالنَّجَاةَ مِنَ النَّارِ، بِرَحْمَتِكَ يَا عَزِيزُ يَا غَفَّارُ. رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ

Allâhümme innî es’elüke îmânen kâmilâ, ve yakînen sâdıkâ, ve rizkan vâsi’â, ve kalben hâşi’â, ve lisânen zâkirâ, ve halâlen tayyibâ, ve tevbeten nasûhâ, ve tevbeten kable’l-mevt, ve râhaten inde’l-mevt, ve mağfireten ve rahmeten ba’de’l-mevt, ve’l-afve inde’l-hisâb, ve’l-fevze bi’l-cenneti ve’n-necâte mine’n-nâr, bi-rahmetike yâ Azîzü yâ Ğaffâr. Rabbi zidnî ilmen ve elhıknî bi’s-sâlihîn.

Allah’ım! Senden kâmil bir iman, sadık bir yakîn, geniş rızık, huşu dolu bir kalp, Seni anan bir dil, helal ve temiz kazanç, samimi bir tövbe, ölümden önce tövbe, ölüm anında rahatlık, ölümden sonra mağfiret ve rahmet, hesapta af, cenneti kazanmak ve cehennemden kurtulmak isterim; rahmetinle, ey Azîz, ey Gaffâr! Rabbim! İlmimi artır ve beni salihlere kat.

Geleneksel dua: sünnette bu şavta özgü belirli bir dua yoktur. Kendi dilinizle dua etmeniz de aynı derecede meşrudur.

Sonraki dönem menâsik kitapları (son cümle Tâhâ 20/114 ve Şuarâ 26/83’ten)

Makam-ı İbrâhim’e gelirken

Tavaf namazı için Makam-ı İbrâhim’e yaklaşırken Sünnet

وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى

Vettehızû min makâmi İbrâhîme musallâ.

İbrâhim’in makamından kendinize namazgâh edinin.

Bakara 2/125; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Tavaf namazında okunacak sureler

Tavaf namazının iki rekâtında Sünnet

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ۞ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

1. rekâtta Kâfirûn, 2. rekâtta İhlâs suresi.

Peygamberimiz tavaf namazının birinci rekâtında Kâfirûn, ikinci rekâtında İhlâs suresini okumuştur.

Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Zemzem içerken

Zemzem içerken (kıbleye dönük, besmeleyle, üç nefeste) Sahabe (me’sûr)

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا وَاسِعًا، وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ

Allâhümme innî es’elüke ilmen nâfi’â, ve rizkan vâsi’â, ve şifâen min külli dâ’.

Allah’ım! Senden faydalı ilim, geniş rızık ve her derde şifa isterim.

Dârekutnî; Hâkim (İbn Abbâs’ın duası, mevkuf). “Zemzem ne niyetle içilirse onadır”: İbn Mâce, Menâsik 78 (no. 3062) Yazı →

Mültezem’de dua

Hacerülesved ile Kâbe kapısı arasında (kalabalık değilse) Serbest dua

Belirli bir metin yoktur; dilediğiniz gibi dua edin.

Mültezem’de göğsü ve yüzü Kâbe’ye yaslayıp dua etmek sahabeden nakledilmiştir. Kalabalıkta zorlanmaz; uzaktan da dua edilebilir.

Ebû Dâvûd, Menâsik 55 (no. 1899; senedi zayıf olduğu söylenir)

Safâ’ya yaklaşırken

Sa’ya başlamak için Safâ’ya yaklaşırken Sünnet

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ، أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ

İnne’s-Safâ ve’l-Mervete min şeâirillâh; ebdeü bimâ bedeallâhu bih.

Safâ ile Merve Allah’ın nişanelerindendir. Allah’ın başladığı yerden başlıyorum.

Bakara 2/158; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Safâ ve Merve üzerinde

Safâ ve Merve’de Kâbe’ye dönük, eller kalkık, üç kez (aralarda kişisel dua) Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber; lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr; lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va’deh, ve nasara abdeh, ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh.

Allah en büyüktür (3 kez). Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır, O her şeye kadirdir. Allah’tan başka ilah yoktur, tektir; vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti, düşman toplulukları tek başına bozguna uğrattı.

Müslim, Hac 147 (no. 1218, Câbir hadisi)

Yeşil ışıklar arasında (kısa)

Sa’yda yeşil ışıklar arasında (erkekler hervele yaparak) Sahabe (me’sûr)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, inneke ente’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim, bağışla, merhamet et; Sen en aziz, en kerem sahibisin.

İbn Mes’ûd ve İbn Ömer’den mevkuf (İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî)

Yeşil ışıklar arasında (uzun · geleneksel)

Sa’yda yeşil ışıklar arasında Geleneksel (sünnette belirli bir dua yoktur)

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ، وَاعْفُ عَمَّا تَعْلَمُ، إِنَّكَ تَعْلَمُ مَا لَا نَعْلَمُ، إِنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ

Rabbiğfir verham, va’fu ammâ ta’lem, inneke ta’lemü mâ lâ na’lem, inneke entallâhü’l-eazzü’l-ekram.

Rabbim! Bağışla, merhamet et; bildiğin kusurlarımızı affet. Sen bizim bilmediklerimizi bilirsin. Şüphesiz Sen en aziz, en kerem sahibi olan Allah’sın.

Geleneksel dua: sünnette sa’yın şavtlarına özgü belirli bir dua yoktur.

Menâsik kitaplarında yaygın uzun şekil (Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat’ta İbn Mes’ûd’dan; senedi tartışmalı)

Arafat’ta en hayırlı dua

Arefe günü, özellikle Arafat’ta Sünnet

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve huve alâ külli şey’in kadîr.

Allah’tan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nadır; O her şeye kadirdir.

Tirmizî, Daavât 122 (no. 3585) — “Duaların en hayırlısı Arefe günü duasıdır…” (hasen) Yazı →

Müzdelife’de (Meş’ar-i Haram)

Bayram sabahı Müzdelife vakfesinde Sünnet

Kıbleye dönüp tekbir, tehlil, tevhid ve dua.

Peygamberimiz Meş’ar-i Haram’da kıbleye dönüp dua etti, tekbir ve tehlil getirdi; ortalık iyice ağarıncaya kadar orada kaldı.

Bakara 2/198; Müslim, Hac 147 (no. 1218)

Her taşı atarken

Cemrelere her taşı atarken Sünnet

بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ

Bismillâhi Allâhu ekber.

Allah’ın adıyla; Allah en büyüktür.

Tekbir: Buhârî, Hac 140 (no. 1751); Müslim 1218. Besmeleli şekil Diyanet uygulamasıdır.

Küçük ve orta cemreden sonra

Küçük ve orta cemreye taş attıktan sonra Sünnet

Kıbleye dönük, eller kalkık, uzunca serbest dua.

Peygamberimiz küçük ve orta cemreden sonra biraz ilerleyip kıbleye dönerek ellerini kaldırır, uzunca dua ederdi; Akabe’den sonra durmazdı.

Buhârî, Hac 140–142 (no. 1751–1753)

Teşrik tekbiri

Arefe sabahından bayramın 4. günü ikindisine kadar 23 vakit farzın ardından Sünnet

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ وَلِلَّهِ الْحَمْدُ

Allâhu ekber Allâhu ekber, lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber, Allâhu ekber ve lillâhi’l-hamd.

Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Allah’tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür, Allah en büyüktür; hamd Allah’adır.

Diyanet / Hanefî uygulaması (Hanefîlere göre vacip) Yazı →

Tıraş olurken

Tıraş veya saç kısaltma sırasında Serbest dua

Belirli bir dua yoktur; dilediğiniz gibi dua edin.

Peygamberimiz “Allah’ım, tıraş olanlara rahmet et” diye üç kez, “kısaltanlara da” diye bir kez dua etmiştir.

Buhârî, Hac 127 (no. 1727)

Peygamberimize selam

Mescid-i Nebevî’de kabr-i şerifin hizasında, sesi yükseltmeden Sahabe (me’sûr)

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا بَكْرٍ ۞ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا عُمَرُ

Es-selâmü aleyke yâ Resûlallah. Es-selâmü aleyke yâ Ebâ Bekr. Es-selâmü aleyke yâ Ömer.

Selam sana ey Allah’ın Resûlü! Selam sana ey Ebû Bekir! Selam sana ey Ömer!

Selamdan sonra kıbleye dönerek Allah’a dua edilir.

İbn Ömer’in uygulaması: Mâlik, Muvatta, Kasru’s-salât 68 (mevkuf)

Kabir ziyareti duası

Bakî, Uhud şehitliği ve Muallâ’da Sünnet

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ، أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ

Es-selâmü aleyküm ehle’d-diyâri mine’l-mü’minîne ve’l-müslimîn, ve innâ inşâallâhu le-lâhikûn, es’elullâhe lenâ ve lekümü’l-âfiyeh.

Ey bu diyarın mümin ve müslüman sakinleri, size selam olsun! Allah dilerse biz de size katılacağız. Allah’tan bizim ve sizin için afiyet dilerim.

Müslim, Cenâiz 104 (no. 975)

Salli – Bârik

Medine’de ve her zaman çokça Sünnet

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd.

Allah’ım! İbrâhim’e ve âline rahmet ettiğin gibi Muhammed’e ve âline de rahmet et. Şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin. Allah’ım! İbrâhim’e ve âline bereket verdiğin gibi Muhammed’e ve âline de bereket ver. Şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin.

Buhârî, Enbiyâ 10; Müslim, Salât 65–66

Dönüş duası

Yolculuktan dönerken, şehre yaklaşınca Sünnet

آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Âyibûne tâibûne âbidûne li-Rabbinâ hâmidûn.

Dönüyoruz, tövbe ediyoruz, ibadet ediyoruz, Rabbimize hamd ediyoruz.

Buhârî, Umre 12 (no. 1797); Müslim, Hac 428 (no. 1344) Yazı →

Rabbi edhılnî

Mekke’ye veya Medine’ye girerken, yeni bir yere adım atarken Kur’an

رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا

Rabbi edhılnî müdhale sıdkın ve ahricnî muhrace sıdkın vec’al lî min ledünke sultânen nasîrâ.

Rabbim! Gireceğim yere doğrulukla girmemi sağla, çıkacağım yerden de doğrulukla çıkmamı sağla. Katından bana yardımcı bir güç ver.

Bu ayetin hicret bağlamında indiği nakledilir; Mekke’ye girişe özgü sünnet bir dua değildir, genel bir duadır.

Bilgi kartları

Hac türleri: temettu, ifrad, kıran

Umre

Yıl boyu yapılabilen ziyaret ibadeti

İhrama girip Kâbe’yi tavaf etmek, Safâ ile Merve arasında sa’y etmek ve saçları tıraş edip kısaltmaktan oluşur. Hanefîlere göre ömürde bir kez sünnet-i müekkededir.

Temettu haccı

Önce umre, ihramdan çıkış, 8 Zilhiccede hac ihramı

Hac aylarında önce umre yapılır, ihramdan çıkılır; aynı yıl 8 Zilhiccede Mekke’den hac için yeniden ihrama girilir. Şükür kurbanı vaciptir. İhramda kalma süresi kısa olduğu için ilk kez gidenler ve yaşlılar için daha kolaydır; Türk kafilelerinin çoğu bu şekilde yapar.

İfrad haccı

Yalnız hac

Sadece hac için ihrama girilir. Kurban vacip değildir (kesilirse nafile olur). Mekke’de oturanlar yalnızca bu şekilde hac yapar.

Kıran haccı

Umre ve hac tek ihramla

Umre ve hac için birlikte ihrama girilir; umre bitince ihramdan çıkılmaz, bayram günü tıraşa kadar ihramda kalınır. Şükür kurbanı vaciptir. Hanefîlere göre en faziletli hac şeklidir; ihram yasaklarından birini çiğneyene iki ceza gerekir.

Hanefîlere göre fazilet sırası: kıran, temettu, ifrad. Hanefîlere göre umrenin tek farzı (rüknü) tavaftır; ihram şart, sa’y ve tıraş vaciptir. Haccın farzları: ihram (şart), Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı (rükün).

İhrama nasıl girilir?

İhram, hac veya umre niyetiyle telbiye getirip bazı helal şeyleri kendine yasaklamaktır. Elbise ihram değildir: örtüleri giymek tek başına ihrama sokmaz.

  1. Tırnak, saç, koltuk altı ve kasık temizliği yapın; gusül alın (olmazsa abdest).
  2. Erkekler izar (belden aşağı) ve ridâ (omuzlar) giyer; dikişsiz, baş açık, ayak üstü ve topuk açık terlik. Kadınlar normal tesettürlü kıyafetle, yüz ve eller açık.
  3. Bedeninize koku sürün (sünnet; elbiseye sürülmez).
  4. Kerahat vakti değilse iki rekât ihram namazı kılın.
  5. Niyet edin ve telbiye getirin (şart). Erkekler sesli, kadınlar kendi duyacağı kadar.
  6. Artık ihramlısınız: yasaklara dikkat edin, telbiyeyi çokça tekrarlayın.

Kadınlar için farklar

  • Kadınlar dikişli giyer, başı örtülü kalır; yüz açık bırakılır (yüze değmeyen bir siper kullanılabilir).
  • Ayakkabı ve çorap giyebilir.
  • Telbiyeyi kendi duyacağı kadar kısık sesle söyler.
  • Remel, ızdıbâ ve hervele yapmaz.
  • Tıraş olmaz; saçının uçlarından bir boğum kadar keser.
  • Hanefîlere göre eldiven giyebilir; Diyanet “giymemesi evlâdır” diyor olabilir.

İhramlıya serbest olanlar

  • Yıkanmak (kokusuz sabunla)
  • Şemsiye, gözlük, saat, yüzük
  • Kemer veya bel çantası
  • Misvak ve diş fırçası (kokusuz macun tercih edilir)
  • Yara bandı, ilaç, iğne, kan aldırmak, diş çektirmek
  • Kokusuz krem
  • Deniz avı, zararlı haşereyi öldürmek
  • İhram örtüsünü değiştirmek

Telbiye Sünnet

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim; Senin ortağın yoktur, buyur emrindeyim. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin ortağın yoktur.

Hanefîlere göre ihrama girerken telbiye (veya onun yerini tutan zikir) şarttır. Umrede tavafa başlarken, hacda Akabe cemresine ilk taş atılırken kesilir.

Buhârî, Hac 26 (no. 1549); Müslim, Hac 19–21 (no. 1184)

İhram yasakları ve cezaları

Hanefî mezhebine göre ihram yasağı kasten, unutarak veya bilmeyerek işlense de ceza gerekir; kasıt varsa ayrıca günahtır. Hastalık, aşırı soğuk gibi bir mazeretle dem gerektiren bir yasak işlenirse kişi şu üçünden birini seçer: bir dem (koyun/keçi), altı fakire birer fıtır sadakası veya üç gün oruç (Bakara 2/196; Buhârî, Muhsar 5–8).

Dem: Harem bölgesinde kesilen koyun veya keçi (ya da sığır/devenin yedide biri). Bedene: deve veya sığır. Sadaka: aksi belirtilmedikçe bir fıtır sadakası miktarı.

YasakÖlçüCeza (Hanefî)
Dikişli veya vücut kalıbı giysi (gömlek, pantolon, iç çamaşırı, çorap, ayak üstünü örten ayakkabı) (erkek) Tam bir gün veya tam bir gece (yaklaşık 12 saat) ve fazlası Dem
Dikişli giysi (erkek) Bir günden az Sadaka (fıtır sadakası miktarı)
Dikişli giysi (erkek) Bir saatten az Bir avuç buğday kadar sadaka
Başı (erkek) veya yüzü (erkek ve kadın) örtmek Başın/yüzün en az dörtte biri; giysideki süre ölçüsü Dem; daha azında sadaka
Koku (bedene, saça, elbiseye; kokulu sabun ve krem; pişmemiş kokulu yiyecek) Büyük bir uzvun tamamına (baş, el, bacak gibi) Dem
Koku Bir uzvun bir kısmına Sadaka
Kokulu elbise giymek Tam bir gün; daha az Dem; daha azında sadaka
Saç, sakal, tüy gidermek Başın veya sakalın en az dörtte biri; koltuk altı veya kasığın tamamı Dem
Saç, sakal, tüy gidermek Daha azı; bıyık Sadaka
Tırnak kesmek Bir elin veya bir ayağın beş tırnağı (bir oturumda dört uzvun hepsi de tek dem) Dem
Tırnak kesmek Beşten az (farklı uzuvlardan) Her tırnak için sadaka
Cinsel ilişki (hacda) Arafat vakfesinden önce Hac bozulur; menâsike devam edilir, dem gerekir ve ertesi yıl kaza edilir
Cinsel ilişki (hacda) Vakfeden sonra, ilk tahallülden (tıraştan) önce Bedene (deve veya sığır); hac bozulmaz
Cinsel ilişki (hacda) Tıraştan sonra, ziyaret tavafından önce Dem
Cinsel ilişki (umrede) Tavafın dört şavtı tamamlanmadan Umre bozulur; tamamlanır, dem gerekir ve kaza edilir
Cinsel ilişki (umrede) Dört şavttan sonra, tıraştan önce Dem
Şehvetle öpme, dokunma, sarılma İnzal olsun olmasın Dem
Kara hayvanı avlamak veya avcıya yardım etmek Mâide 5/95 Avın kıymeti (kurban, sadaka veya oruç seçenekli)
Harem’in kendiliğinden biten yeşil bitkisini koparmak (ihramlı olsun olmasın) — Kıymeti kadar sadaka
Kavga, tartışma, kötü söz (cidal, fusûk) Bakara 2/197 Günahtır; maddi ceza yoktur
Abdestsiz tavaf Ziyaret tavafı abdestsiz; cünüp veya hayızlı Dem; cünüp/hayızlıysa bedene (temizken iade edilirse ceza düşer)
Umre tavafını abdestsiz veya cünüp yapmak — Dem (iade edilirse düşer)
Kudüm veya veda tavafını abdestsiz yapmak Abdestsiz; cünüp Sadaka; cünüpse dem
Mikatı ihramsız geçmek (âfâkî) İhrama girmeden önce bir mikata dönüp oradan ihrama girerse ceza düşer Dem

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Mikatlar ve ihram yerleri

Mikatın kendisinde değil hizasında da ihrama girilebilir; mikattan önce (evde, havalimanında) girmek de caizdir. Âfâkî mikatı ihramsız geçerse dem gerekir; ihrama girmeden bir mikata dönüp oradan ihrama girerse ceza düşer. Cidde mikat değildir; Türkiye’den Cidde’ye uçanlar ihrama uçakta girer.

  • Zülhuleyfe · Âbâr-ı Ali (Mescid-i Şecere / Mîkat Mescidi) Medine yönünden gelenler · Mekke’ye ~420 km; Medine’ye ~11 km Önce Medine’ye gidip oradan Mekke’ye otobüsle geçenler burada ihrama girer. Haritada (yaklaşık konum) ↗
  • Cuhfe · Râbiğ veya Cuhfe Mîkat Mescidi Şam, Mısır ve Türkiye yönünden gelenler · Mekke’ye ~180–190 km Türkiye’den doğrudan Cidde’ye uçanlar bu hizaya gelmeden, uçakta ihrama girer. Haritada (yaklaşık konum) ↗
  • Karnü’l-Menâzil · es-Seylü’l-Kebîr (Vâdî Mahram aynı mikatın üst ucu) Necid, Körfez ve Tâif yönünden gelenler · Mekke’ye ~75–80 km Tâif’ten gelenler burada ihrama girer. Haritada (yaklaşık konum) ↗
  • Yelemlem · es-Sa’diyye Yemen ve güney yönünden gelenler · Mekke’ye ~100 km
  • Zâtu Irk · ed-Darîbe Irak ve İran yönünden gelenler · Mekke’ye ~90–100 km
  • Ten’îm · Mescid-i Âişe Mekke’de bulunanların umresi · Harem’e ~7–8 km (sınır taşı 6,1 km) Hanefîlere göre Mekke’dekiler için en faziletli umre ihram yeri. Peygamberimiz Hz. Âişe’yi buraya göndermiştir. Haritada (yaklaşık konum) ↗
  • Ci’râne · Ci’râne Mescidi Mekke’de bulunanların umresi · Harem’e ~24–29 km Peygamberimiz Huneyn dönüşü burada ihrama girmiştir. Haritada (yaklaşık konum) ↗
  • Hudeybiye · eş-Şümeysî Mekke’de bulunanların umresi · Harem’e ~22–25 km Hanefîlere göre üçüncü sırada.

Mekke’deyken ikinci umre (Ten’îm, Ci’râne)

Mekke’de bulunan herkes (Mekkeli veya Mekke’de konaklayan) umre için Harem sınırı dışına, Hill bölgesine çıkarak ihrama girer. Hanefîler birden çok umreyi caiz görür.

  • Arefe günü ve bayramın dört gününde (9–13 Zilhicce) umre Hanefîlere göre tahrîmen mekruhtur.
  • Her umre için Nusuk üzerinden izin (tavaf saati) istenebilir; Ramazan’da tekrar umre izni verilmeyen yıllar oldu.
  • Yaşlı ve yorgun olanlar için nafile tavaf da büyük bir ibadettir; kendinizi zorlamayın.

Mekke ve Medine’de ziyaret yerleri

Ziyaret yerlerinin çoğu tarihî hatıra mekânlarıdır; dinen özel bir ibadet gerekmez. Taşlara, duvarlara sürünmek, çaput bağlamak, kabirlerden bir şey istemek yanlıştır. Ziyaret saatleri ve kadın girişi değişebilir; sahadaki güncel kurala uyun.

Mekke

Mescid-i Haram ve Kâbe

Burada kılınan namaz yüz bin namaza bedeldir.

Not: En çok vakit buraya: cemaat, nafile tavaf, Kur’an.

İbn Mâce, İkâme 195 (no. 1406); Ahmed

Cennetü’l-Muallâ

Hz. Hatice, Abdülmuttalib, Ebû Tâlib ve Hz. Kâsım burada medfundur; Mescid-i Haram’a yaklaşık 1 km.

Not: Kabir ziyareti duası okunur. Kadın girişi kısıtlı olabilir.

Müslim 975

Hira Dağı (Cebelü’n-Nûr)

İlk vahyin geldiği mağara.

Not: Çıkmak ibadet veya sünnet değildir. Tırmanış 1–1,5 saat sürer, sıcakta tehlikelidir; sabah erken veya ikindiden sonra.

Alak 96/1–5; Buhârî, Bed’ü’l-vahy 3

Sevr Dağı

Hicrette Peygamberimizin Hz. Ebû Bekir ile saklandığı mağara.

Not: Çıkmak ibadet değildir; tırmanış Hira’dan da zordur.

Tevbe 9/40

Mescid-i Cin

Cinlerin Kur’an dinlediği yer; Muallâ’ya yakın.

Not: Namaz kılınabilir.

Ahkâf 46/29–31; Cin 72/1

Mescid-i Râye

Mekke’nin fethinde sancağın dikildiği yer.

Not: Muallâ yolu üzerindedir.

Siyer kaynakları

Mina ve Mescid-i Hayf

Hac günlerinde kalınan Mina’daki mescit.

Not: Hac dışında yalnızca dışarıdan görülür. “Yetmiş peygamber namaz kıldı” rivayetinin derecesi tartışmalıdır.

Taberânî; Heysemî

Arafat (Cebel-i Rahme, Nemire Mescidi)

Haccın vakfe yeri.

Not: Hac dışında ziyarette vakfe veya özel ibadet yoktur; Cebel-i Rahme’ye tırmanmanın sünnetliği yoktur.

Müslim, Hac 147

Müzdelife (Meş’ar-i Haram)

Arafat ile Mina arasındaki vakfe yeri.

Not: Hac dışında gezi amaçlı görülür.

Bakara 2/198

Medine

Mescid-i Nebevî

Burada kılınan namaz, Mescid-i Haram hariç diğer mescitlerdeki bin namazdan hayırlıdır.

Not: Her vakit cemaatle namaz. “40 vakit” zorunlu değildir; rivayet zayıftır.

Buhârî 1190; Müslim 1394

Ravza-i Mutahhara

“Evimle minberim arası cennet bahçelerinden bir bahçedir.”

Not: Nusuk randevusu gerekir; erkek ve kadınlar için saatler ayrıdır.

Buhârî 1196; Müslim 1390

Cennetü’l-Bakî

Ehl-i beyt, Peygamberimizin hanımları, Hz. Osman ve binlerce sahabe burada medfundur.

Not: Peygamberimiz geceleri Bakî’ye gidip dua ederdi. Genellikle sabah namazından ve ikindiden sonra açıktır.

Müslim, Cenâiz 102 (no. 974)

Kuba Mescidi Cumartesi

İslam’ın ilk mescidi; Mescid-i Nebevî’ye 3,5–5 km.

Not: Peygamberimiz her cumartesi, yürüyerek veya binekle Kuba’ya giderdi. Otelde abdest alıp gidip namaz kılana bir umre sevabı vardır. Kuşluk vakti yürüyerek gitmek sünnete uygundur.

Buhârî 1193; Müslim 1399; İbn Mâce 1412; Nesâî 699; Tirmizî 324

Mescid-i Cuma (Benî Sâlim)

Hicrette Kuba’dan ayrılan Peygamberimizin ilk cuma namazını kıldırdığı yer (Rânûnâ vadisi).

Not: Kuba dönüşü uğranabilir. Kuba ile “cuma” arasındaki çağrışım buradan gelir; Kuba’nın sünnet günü cumartesidir.

Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr 45; TDV İA “Sâlim b. Avf”

Mescid-i Kıbleteyn

Kıblenin Kudüs’ten Kâbe’ye çevrildiği haberin namaz esnasında geldiği mescit.

Not: Gezi; namaz kılınabilir. Olayın hangi mescitte yaşandığına dair rivayet farkı vardır.

Bakara 2/144; Buhârî, Salât 32 (no. 403)

Uhud Dağı ve Şühedâ

Hz. Hamza ve yetmiş şehit; Okçular (Rumât) tepesi.

Not: “Uhud bizi sever, biz de onu severiz.” Kabir ziyareti duası; sabah serinliğinde gidin.

Buhârî, Megâzî 27 (no. 4083); Müslim, Hac 504 (no. 1392)

Yedi Mescitler ve Mescid-i Feth (Hendek) Çarşamba (isteğe bağlı)

Hendek savaşının yapıldığı yer.

Not: Câbir’e göre Peygamberimiz Feth Mescidi’nde pazartesi, salı ve çarşamba dua etti; duası çarşamba öğle ile ikindi arasında kabul oldu. Câbir de önemli işlerinde bu vakti gözetirdi. (Bazı âlimler bunu Câbir’in kişisel tecrübesi sayar; isteğe bağlıdır.)

Buhârî, el-Edebü’l-müfred 704; Ahmed III/332

Mescid-i Gamâme

Peygamberimizin bayram ve yağmur namazı kıldığı musalla yeri; Mescid-i Nebevî’ye bitişik.

Not: Gezi.

Siyer kaynakları

Ruhsatlar: kadın, hasta, yaşlı, kalabalık

Kadınlar

  • Hayız ve lohusalıkta tavaf dışında her şey yapılır: ihram, telbiye, Arafat, Müzdelife, taş atma ve (tavafı temizken yapmışsa) sa’y.
  • Umre tavafından önce hayız başlarsa temizleninceye kadar ihramlı beklenir. Temettu yapan kadın Arefe’ye kadar temizlenemezse durumunu kafile görevlisine danışmalıdır.
  • Ziyaret tavafı için mümkünse Mekke’de kalış uzatılır; mümkün değilse kafile görevlisine danışılır.
  • Veda tavafı hayızlı ve lohusadan düşer; ceza gerekmez.
  • Âdet geciktirici ilaç, sağlığa zarar vermemek ve hekim kontrolü şartıyla kullanılabilir.

Âdetli kadın rehberi (hac dahil) →Hac ve umrede âdet geciktirici ilaç →Kadın mahremsiz hacca gidebilir mi? →

Hasta, yaşlı ve engelli

  • Yürüyemeyen tavaf ve sa’yı tekerlekli sandalye veya araçla yapar; özürle ceza yoktur.
  • Özür sahibi her vakit için abdest alır ve o vakit içinde tavaf eder.
  • Cemre alanına gidemeyecek kadar hasta veya yaşlı olan vekil tayin edebilir.
  • Müzdelife’den gece ayrılma ruhsatı vardır.
  • Hastalık veya soğuk sebebiyle dikişli giymek, başı örtmek, tıraş olmak gerekirse seçimli ceza: dem, altı fakire sadaka veya üç gün oruç.
  • Hiç gidemeyecek kadar hasta olanın farz haccı için bedel hac söz konusudur.

Bedel Hac (Vekâletle Hac) →

Kalabalık (izdiham)

  • Hacerülesved’e el sürmek, Makam arkasında kılmak, Mültezem ve Hatîm sünnet veya edeptir; kalabalıkta zorlanmaz, uzaktan işaret yeterlidir. Başkasına eziyet haramdır.
  • Remel yapılamıyorsa terk edilir; ceza yoktur.
  • Cemrelerde kalabalık saatlerden kaçının; kafileye tahsis edilen saate uyun.
  • Tavaf üst katlardan da yapılabilir; mesafe uzar.

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Suudi Arabistan kuralları (Nusuk, Ravza)

Bu kurallar sık değişir. Her kartta son kontrol tarihi yazar; yola çıkmadan önce kafilenizden ve resmî Nusuk uygulamasından teyit edin.

Umre izni (Nusuk) Değişebilir

Her umre için Nusuk uygulaması üzerinden umre izni (tavaf saati) alınması isteniyor. Lisanslı paketle gidenlerin izinleri genellikle şirketçe alınır.

Son kontrol: · Gulf News

Ravza randevusu Değişebilir

Ravza-i Mutahhara’da namaz için Nusuk üzerinden ücretsiz randevu zorunludur; erkek ve kadınlar için saatler ayrıdır. Ocak 2025’ten beri Mescid’e yakınken tekrar randevu alınabiliyor.

Son kontrol: · Siasat (05.01.2025)

Umre vizesi Değişebilir

365 gün geçerli, çok girişli umre vizesi tanıtıldı; toplam kalış 90 gün. Her ziyaret için lisanslı paket ve umre izni gerekiyor.

Son kontrol: · ProPakistani (17.08.2026)

Hac sezonunda umre Değişebilir

2026 için umre vizesiyle son giriş 15 Şevval, son çıkış 1 Zilkade idi; hac yalnızca hac vizesiyle yapılır. Şevval–Zilhicce arasında umre planlıyorsanız tarihleri mutlaka kontrol edin.

Son kontrol: · Gulf Business 2026

Ramazan’da tekrar umre Değişebilir

Bazı yıllarda Ramazan’da aynı kişiye ikinci umre izni verilmedi.

Son kontrol: · Gulf News

İzinsiz hac yok Değişebilir

Hac izni (tasrîh) olmadan hac yapılamaz; ağır para ve sınır dışı cezaları uygulanıyor.

Son kontrol:

Kadınlar ve mahrem Değişebilir

Suudi mevzuatı 2021’den beri yetişkin kadınlar için umre ve hacda mahrem şartı aramıyor. Dinî hükmü için sitedeki ilgili yazıya bakın.

Son kontrol:

Menenjit aşısı Değişebilir

Hac ve umre için ACYW menenjit aşısı ve aşı kartı istenir.

Son kontrol:

Hazırlık ve bavul listesi
Belgeler
İhram (erkek)
Kadınlar için
Genel
Sağlık

Sitedeki ilgili yazılar

Bu rehber fetva vermez. Ceza, ruhsat veya beklenmedik bir durumda kafile din görevlinize danışın.

Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları, TDV İslâm Ansiklopedisi ve hadis kaynakları (her adımda belirtilmiştir). İçerik güncellemesi: 2 Ekim 2026.

Şehir seçin

Türkiye

Almanya

Hollanda

Belçika

Fransa

Avusturya

İsviçre

Birleşik Krallık

İsveç

Danimarka

Norveç

KKTC

Azerbaycan

Bosna-Hersek

Kuzey Makedonya

Kosova

Bulgaristan

Suudi Arabistan

Filistin

Mısır

BAE

Katar

ABD

Kanada

Avustralya