Namaz Rehberi · Namazın Hükümleri
Sehiv, “yanılmak, unutmak” demektir. Namazda yanılarak bir vacip terk edildiğinde veya bir farz ya da vacip geciktirildiğinde, namazın sonunda yapılan iki secdeye sehiv secdesi denir. Peygamberimiz de namazda yanılmış ve sehiv secdesi yapmıştır. O şöyle buyurur: “Ben de sizin gibi bir insanım; sizin unuttuğunuz gibi unuturum. Unuttuğum zaman bana hatırlatın. Biriniz namazında şüpheye düşerse doğruyu araştırsın, namazını ona göre tamamlasın, sonra iki secde yapsın” (Buhârî, “Salât”, 31; Müslim, “Mesâcid”, 89).
Sehiv secdesi nasıl yapılır?
Son oturuşta Tahiyyât
Namazın son oturuşunda yalnızca Tahiyyât okunur.
Sağa selam
Yalnızca sağ tarafa selam verilir.
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ
Es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh
Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.
İki secde
“Allâhü ekber” denilerek secdeye varılır ve üç defa “Sübhâne rabbiye’l-a‘lâ” denir. Kalkılıp kısa bir süre oturulur ve ikinci secde aynı şekilde yapılır.
اَللّٰهُ أَكْبَرُ
Allâhü ekber
Allah en büyüktür.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلٰى
Sübhâne rabbiye’l-a‘lâ (en az üç defa)
Yüce Rabbimi her türlü noksanlıktan tenzih ederim.
Tekrar oturuş
Secdelerden sonra oturulur. Tahiyyât, Salli, Bârik ve Rabbenâ duaları okunur.
Selam
Önce sağa, sonra sola selam verilerek namaz tamamlanır.
Sehiv secdesini gerektiren durumlar
- Namazın vaciplerinden birini yanılarak terk etmek (Fâtiha’yı veya zamm-ı sureyi unutmak, vitirde kunutu unutmak gibi),
- Bir farzı yanılarak geciktirmek (ilk oturuşta Tahiyyât’tan sonra Salli okumaya başlayıp üçüncü rekata geç kalkmak gibi),
- Bir farzı yanılarak tekrarlamak (bir rekatta iki rükû veya üç secde yapmak gibi),
- Bir vacibi yanılarak değiştirmek (imamın gizli okunacak yerde açıktan okuması gibi).
Sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Ne yapılır? |
|---|---|
| İlk oturuşu unutup kalkmaya başladı, henüz tam doğrulmadı | Geri oturur, Tahiyyât’ı okur. Oturmaya daha yakın bir hâldeyse sehiv secdesi gerekmez. |
| İlk oturuşu unutup tam ayağa kalktı | Geri dönmez, namaza devam eder; sonunda sehiv secdesi yapar. |
| Son oturuşu unutup beşinci (akşamda dördüncü) rekata kalktı, henüz secdeye varmadı | Hatırlayınca oturur, Tahiyyât okur ve sehiv secdesi yapar. |
| Son oturuşta Tahiyyât kadar oturduktan sonra fazladan rekata kalktı | Secdeye varmadan hatırlarsa döner, sehiv secdesi yapar. Secdeye vardıysa bir rekat daha ekleyip çift sayıya tamamlar, sehiv secdesi yapar; eklenen rekatlar nafile olur. |
| Kaç rekat kıldığında şüpheye düştü (ilk defa) | Namazı bırakıp yeniden kılar. |
| Rekat sayısında sık sık şüphe ediyor | Galip kanaatine göre davranır. Hiçbir tarafa kanaati yoksa az olanı esas alır, her rekatta oturarak namazı tamamlar ve sehiv secdesi yapar. |
Kaynaklar: Buhârî, “Salât”, 31; “Sehv”, 1-4; Müslim, “Mesâcid”, 85-89; Ebû Dâvûd, “Salât”, 189-200. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Sehiv secdesi”.