Namaz Rehberi · Temizlik
Adım adım abdest öğrenHer adımda ne yapılır, ne okunur; sesli anlatımla
Abdest, namaz kılmak, Kâbe’yi tavaf etmek ve Kur’an’a (mushafa) dokunmak için gerekli olan temizliktir. Kur’an’da şöyle buyurulur: “Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başlarınızı meshedin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın” (Mâide 5/6). Peygamberimiz de “Allah, abdest almadıkça hiçbirinizin namazını kabul etmez” buyurmuştur (Buhârî, “Vudû’”, 2).
Abdest nasıl alınır?
Niyet ve Besmele
Kollar dirseklerin yukarısına kadar sıvanır. “Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya” diye niyet edilir ve Besmele çekilir.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Bismillâhirrahmânirrahîm
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.
Elleri yıkamak
Eller bileklerle birlikte üç defa yıkanır. Parmak araları ovulur. Yüzük varsa oynatılarak altına suyun geçmesi sağlanır.
Ağza su vermek (mazmaza)
Sağ avuçla ağza üç defa ayrı ayrı su alınır ve her defasında iyice çalkalanır. Oruçlu değilseniz suyu boğaza kadar ulaştırmaya özen gösterin. Misvak veya diş fırçası kullanmak sünnettir.
Buruna su vermek (istinşak)
Sağ avuçla buruna üç defa ayrı ayrı su çekilir, sol elle sümkürülerek burun temizlenir.
- Farz
Yüzü yıkamak
Alında saçların bittiği yerden çene altına, bir kulak yumuşağından diğerine kadar yüzün her yeri üç defa yıkanır. Kaşların ve bıyığın altına suyun ulaşmasına dikkat edilir; sık sakal parmaklarla hilallenir.
- Farz
Kolları yıkamak
Önce sağ kol, sonra sol kol dirseklerle birlikte üç defa yıkanır. Kuru yer kalmamasına dikkat edilir.
- Farz
Başı meshetmek
Eller yeniden ıslatılır. Başın en az dörtte biri ıslak elle meshedilir. Başın tamamını meshetmek sünnettir: parmaklar alından enseye doğru, avuçlar ise enseden alna doğru çekilir.
Kulakları meshetmek
Işaret parmaklarıyla kulakların içi, başparmaklarla kulakların arkası meshedilir. Bunun için yeniden su almaya gerek yoktur.
Boynu meshetmek
Serçe, yüzük ve orta parmakların dış yüzüyle boyun meshedilir. Boyun meshi Hanefî mezhebinde abdestin edeplerindendir.
- Farz
Ayakları yıkamak
Önce sağ, sonra sol ayak topuklarla birlikte üç defa yıkanır. Parmak araları, sol elin serçe parmağıyla sağ ayağın küçük parmağından başlanarak hilallenir.
Abdestten sonra
Abdest bitince kıbleye dönülerek kelime-i şehadet getirilir. Peygamberimiz, abdestini güzelce alıp bu şehadeti söyleyen kimse için cennetin sekiz kapısının açılacağını bildirmiştir (Müslim, “Tahâret”, 17).
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Eşhedü en lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve rasûlüh
Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Yine şahitlik ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir.
Abdestin farzları
Hanefî mezhebine göre abdestin farzı dörttür. Bunlar Mâide suresinin 6. ayetinde sayılan organlardır:
- Yüzü bir defa yıkamak,
- Kolları dirseklerle birlikte bir defa yıkamak,
- Başın dörtte birini meshetmek,
- Ayakları topuklarla birlikte bir defa yıkamak.
Abdestin sünnetleri
- Niyet etmek ve Besmele ile başlamak,
- Elleri bileklere kadar yıkamak,
- Misvak kullanmak veya dişleri temizlemek,
- Ağza ve buruna üçer defa su vermek,
- Parmak aralarını ve sık sakalı hilallemek,
- Yıkanan organları üçer defa yıkamak,
- Başın tamamını ve kulakları meshetmek,
- Abdest organlarını sırasıyla (tertip) ve ara vermeden (muvâlât) yıkamak,
- Sağdan başlamak.
Abdest alırken suyu israf etmemek de abdestin edeplerindendir. Peygamberimiz akan bir nehir kenarında bile olsa suyu israf etmemeyi tavsiye etmiştir (İbn Mâce, “Tahâret”, 48).
Abdesti bozan durumlar
- Ön ve arka yoldan idrar, dışkı, yel gibi herhangi bir şeyin çıkması,
- Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su çıkıp akması,
- Ağız dolusu kusmak,
- Tükürükle karışık kanın, tükürükten fazla veya ona eşit olması,
- Bayılmak, delirmek, sarhoş olmak,
- Uzanarak veya bir yere yaslanarak uyumak (bağdaş kurarak veya ayakta uyuklamak bozmaz),
- Rükû ve secdeli bir namazda, yanındakilerin duyacağı şekilde gülmek (kahkaha).
Mest üzerine mesh
Abdestli olarak giyilen ve topukları örten, içine su geçirmeyen mest veya ayakkabı üzerine, ayakları yıkamak yerine mesh yapılabilir. Mukim (yolcu olmayan) için süre 24 saat, yolcu için 72 saattir. Süre, mestler giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan başlar. Mesh, elin ıslak üç parmağıyla, ayakların üst kısmına, parmak uçlarından bileğe doğru çekilerek yapılır.
Kaynaklar: Mâide 5/6; Buhârî, “Vudû’”, 2; Müslim, “Tahâret”, 17; İbn Mâce, “Tahâret”, 48. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Abdest”. Mevsılî, el-İhtiyâr; Nevevî, el-Mecmû‘ (Şâfiî görüşler).