Namaz Rehberi · Namazın Kılınışı
Adım adım namaz öğrenRekât rekât ne yapılır, ne okunur; sesli anlatımla öğrenme aracı
Namaz, imandan sonra İslam’ın en önemli esasıdır. Peygamberimiz “Namazı benden gördüğünüz gibi kılın” buyurmuştur (Buhârî, “Ezân”, 18). Bu sayfada namazın nasıl kılındığını, iki rekatlı bir namaz üzerinden adım adım anlatıyoruz. Üç ve dört rekatlı namazlar da aynı temel üzerine kurulur. Anlatım Hanefî mezhebine göredir. Şâfiî mezhebindeki farklar ayrıca belirtilmiştir.
Toplam: farzlar 17, sünnetlerle birlikte günde 37 rekat; vitirle birlikte 40 rekat. İkindinin ve yatsının ilk sünnetleri gayr-i müekkeddir.
Namazdan önce
Namaza başlamadan önce namazın dışındaki altı farzın yerine getirilmiş olması gerekir:
- Abdestli olmak: Abdest yoksa alınır; gusül gerekiyorsa gusledilir. Bkz. Abdest nasıl alınır?
- Beden, elbise ve namaz yerinin temiz olması.
- Avret yerlerini örtmek: Erkekler için göbek ile diz kapağı arası; kadınlar için yüz, eller ve ayaklar dışındaki bütün beden.
- Kıbleye yönelmek. Bkz. Kıble bulma.
- Vaktin girmiş olması. Bkz. namaz vakitleri.
- Niyet etmek.
İki rekatlı namazın kılınışı
Aşağıdaki anlatım sabah namazının sünneti gibi iki rekatlı bir namaz içindir. Kıldığınız namaza göre yalnızca niyeti değiştirirsiniz.
- Birinci rekat
Niyet
Kıbleye dönülür, ayaklar arasında dört parmak kadar açıklık bırakılarak ayakta durulur. Hangi namaz kılınacaksa kalben ona niyet edilir. Örneğin: “Niyet ettim Allah rızası için bugünkü sabah namazının sünnetini kılmaya.” Niyetin dil ile söylenmesi güzeldir ama şart değildir; asıl olan kalbin niyetidir.
İftitah tekbiri
Eller kaldırılır; erkekler başparmaklarını kulak yumuşaklarına değdirir, avuç içleri kıbleye bakar. “Allâhü ekber” denilerek namaza başlanır. Bu tekbirle namaz dışı her şey haram olur; bu yüzden ona “iftitah” (başlangıç) tekbiri denir.
اَللّٰهُ أَكْبَرُ
Allâhü ekber
Allah en büyüktür.
Kıyam: Sübhâneke, Eûzü-Besmele, Fâtiha ve sure
Erkekler sağ elini sol elinin üzerine koyup göbeğin altında bağlar. Gözler secde yerine bakar. Önce Sübhâneke okunur. Ardından Eûzü-Besmele çekilir ve Fâtiha okunur; sonunda gizlice “Âmîn” denir. Sonra Besmele ile birlikte bir sure veya en az üç kısa ayet okunur (zamm-ı sure). Bkz. namaz sureleri.
أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
E‘ûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm
Kovulmuş şeytandan Allah’a sığınırım.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Bismillâhirrahmânirrahîm
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.
Rükû
“Allâhü ekber” denilerek rükûya eğilinir. Eller parmaklar açık olarak dizlere konur, sırt ve baş düz bir çizgi oluşturur. Bu hâlde en az üç defa tesbih edilir.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ
Sübhâne rabbiye’l-azîm (en az üç defa)
Yüce Rabbimi her türlü noksanlıktan tenzih ederim.
Kavme: Rükûdan doğrulmak
“Semi‘allâhü li men hamideh” denilerek doğrulunur. Tam doğrulunca “Rabbenâ leke’l-hamd” denir. Vücut tamamen dikelip bir an durulmadan secdeye gidilmez. Bu duruşun hakkını vermek (tadil-i erkân) vaciptir.
سَمِعَ اللّٰهُ لِمَنْ حَمِدَهُ
Semi‘allâhü li men hamideh
Allah, kendisine hamd edeni işitir.
رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ
Rabbenâ leke’l-hamd
Rabbimiz, hamd yalnız sana mahsustur.
Birinci secde
“Allâhü ekber” denilerek secdeye varılır. Önce dizler, sonra eller, sonra burun ve alın yere konur. Eller kulak hizasında, parmaklar bitişik ve kıbleye doğrudur. Erkekler dirseklerini yerden ve yanlarından uzak tutar. Ayak parmakları kıbleye doğru bükülür. En az üç defa tesbih edilir.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلٰى
Sübhâne rabbiye’l-a‘lâ (en az üç defa)
Yüce Rabbimi her türlü noksanlıktan tenzih ederim.
Celse: İki secde arası oturuş
“Allâhü ekber” denilerek secdeden kalkılır ve eller uyluklar üzerinde, bir “Sübhânallah” diyecek kadar oturulur. Bu oturuşta acele etmemek vaciptir.
İkinci secde
Tekrar “Allâhü ekber” denilerek ikinci secdeye varılır ve üç defa tesbih edilir. Böylece birinci rekat tamamlanır. “Allâhü ekber” denilerek ayağa kalkılır; kalkarken yerden destek almamak sünnettir.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلٰى
Sübhâne rabbiye’l-a‘lâ (en az üç defa)
Yüce Rabbimi her türlü noksanlıktan tenzih ederim.
- İkinci rekat
İkinci rekatın kıyamı
İkinci rekatta Sübhâneke ve Eûzü okunmaz. Yalnızca Besmele çekilir, Fâtiha ve ardından bir sure okunur. Sonra birinci rekattaki gibi rükû, kavme ve iki secde yapılır.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Bismillâhirrahmânirrahîm
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.
Son oturuş (ka‘de-i ahîre)
İkinci rekatın ikinci secdesinden sonra oturulur. Erkekler sol ayağını yere yayıp üzerine oturur, sağ ayağını parmakları kıbleye bakacak şekilde diker. Eller uyluklar üzerindedir. Sırasıyla Tahiyyât (Ettehiyyâtü), Salli ve Bârik, Rabbenâ âtinâ ve Rabbenağfirlî duaları okunur. Tahiyyât kadar oturmak farzdır.
Selam
Önce baş sağa çevrilerek, sağ omuza bakılarak selam verilir; sonra sola çevrilerek aynı selam tekrarlanır. Böylece namaz tamamlanmış olur.
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ
Es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh
Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.
Namazdan sonra
Selamdan sonra “Allâhümme ente’s-selâm…” duası okunur. Ardından istenirse tesbihat yapılır, eller açılarak dua edilir. Bkz. Namaz tesbihatı.
Üç ve dört rekatlı namazlar
Üç ve dört rekatlı namazlarda ikinci rekattan sonra ilk oturuş (ka‘de-i ûlâ) yapılır. Bu oturuşta yalnızca Tahiyyât okunur ve “Allâhü ekber” denilerek üçüncü rekata kalkılır. Üçüncü ve dördüncü rekatlarda okunacaklar namazın türüne göre değişir:
| Namaz | 3. ve 4. rekatta ne okunur? | İlk oturuşta ne okunur? |
|---|---|---|
| Farzlar (öğle, ikindi, akşam, yatsı) | Yalnızca Fâtiha | Tahiyyât |
| Müekked sünnetler (öğlenin ilk sünneti) | Fâtiha ve sure | Tahiyyât |
| Gayr-i müekked sünnetler (ikindi ve yatsının ilk sünneti) | 3. rekatta önce Sübhâneke, sonra Fâtiha ve sure | Tahiyyât, Salli ve Bârik |
| Vitir | Fâtiha ve sure; ardından kunut tekbiri ve kunut duaları | Tahiyyât |
Farz namazların ilk iki rekatında Fâtiha’dan sonra sure okumak vaciptir; son iki rekatında yalnızca Fâtiha okunur. Akşam namazının farzı üç rekat olduğu için ilk oturuştan sonra kalkılan üçüncü rekat son rekattır.
Namazda huşû
Namazın ruhu huşûdur, yani Allah’ın huzurunda olduğunun bilincine varmaktır. Kur’an “Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir; onlar ki namazlarında huşû içindedirler” buyurur (Mü’minûn 23/1-2). Okunan duaların ve surelerin anlamını öğrenmek, acele etmemek ve her rükünde bir an durmak huşûya yardımcı olur. Peygamberimiz rükû ve secdesini tam yapmayanı “namaz hırsızı” olarak nitelemiştir (Ahmed b. Hanbel, Müsned, V, 310).
Kaynaklar: Nisâ 4/103; Mü’minûn 23/1-2; Buhârî, “Ezân”, 18, 95; Müslim, “Salât”, 45. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, “Namaz” bölümü. Mevsılî, el-İhtiyâr; Nevevî, el-Mecmû‘ (Şâfiî görüşler).