Tövbe, günahtan Allah’a dönmektir. Kur’an’da “Ey iman edenler! Samimi bir tövbe ile Allah’a tövbe edin” (Tahrîm 66/8) buyrulur. Allah’ın rahmetinden ümit kesmek yasaklanmış, bütün günahların bağışlanabileceği müjdelenmiştir (Zümer 39/53).
Bu yazıda4 başlık · 2 dk okuma
Dayanağı
Hz. Ebû Bekir’den rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Bir kimse günah işler, sonra kalkıp güzelce abdest alır, iki rekât namaz kılar ve Allah’tan bağışlanma dilerse Allah onu mutlaka bağışlar.” Sonra şu ayeti okumuştur: “Onlar bir kötülük yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı hatırlayıp günahlarının bağışlanmasını dilerler…” (Âl-i İmrân 3/135) (Tirmizî, Salât, 180; Ebû Dâvûd, Vitir, 26; İbn Mâce, İkâme, 193).
Nasıl kılınır?
- Güzelce abdest alınır.
- “Niyet ettim Allah rızası için tövbe namazı kılmaya” diye niyet edilir.
- İki rekât nafile namaz kılınır.
- Selamdan sonra işlenen günah hatırlanarak pişmanlıkla istiğfar edilir; tekrar etmemeye kararlılıkla söz verilir.
Tövbenin şartları
- Günahı hemen bırakmak.
- Yapılana samimi olarak pişman olmak: “Pişmanlık tövbedir” (İbn Mâce, Zühd, 30).
- Bir daha yapmamaya azmetmek.
- Kul hakkı varsa ödemek veya helalleşmek: Gasp edilen mal sahibine iade edilir, gıybeti yapılanla helalleşilir; bu mümkün değilse onun için dua ve hayır yapılır.
- Kaza edilmesi gereken ibadetler varsa kaza etmek: Terk edilen namaz ve oruçlar tövbe ile düşmez, kaza edilir. Bkz. kaza namazı.
Tövbe, ölüm hâli (can boğaza gelmeden) ve güneşin batıdan doğmasından önce yapıldığı sürece kabul edilir (Nisâ 4/17-18; Tirmizî, Deavât, 98).
Seyyidü’l-istiğfar
Hz. Peygamber istiğfarın en üstününün şu dua olduğunu bildirmiştir: “Allâhümme ente rabbî, lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdük…” (Buhârî, Deavât, 2). Duanın Arapçası, okunuşu ve anlamı için Seyyidü’l-istiğfar ve tövbe ve istiğfar duası sayfalarına bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Âl-i İmrân 3/135; Nisâ 4/17-18; Zümer 39/53; Tahrîm 66/8; Buhârî, Deavât, 2; Tirmizî, Salât, 180; Deavât, 98; Ebû Dâvûd, Vitir, 26; İbn Mâce, İkâme, 193; Zühd, 30; Nevevî, Riyâzü’s-sâlihîn, “Tövbe” bâbı; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tövbe” maddesi.
Tevbe namazanın duası ise şöyledir;
Allahümme ente Rabbi lâ ilâhe illâ ente Halegtenî ve ene ğabdüke ve ene ğalâ ahdike ve vağdike mestedağtü eğûzü bike min şerri mâ sanağtü ebûü leke bi niğmetike ğaleyye ve ebûü bi zenbî feğfirlî feinnehû lâ yeğfiruzzünûbe illâ ente Bi rahmetike yâ erhamer rahimîn
Ilâhi ya Rabbel alemin!
Büluğ çağina erdiğimden bu âna gelinceye kadar bütün âzâlarımdan her nekadar günah işlemişsem, ben onların cümlesine tevbe ettim, pişman oldum, bir daha işlememek üzere söz verdim
Tevbe yâ Rabbi estağfirullah
Tevbe yâ Rabbi estağfirullah
Tevbe yâ Rabbi estağfirullah
Amentü billâhi ve melâiketihi ve kütübihi, ve rusülihi vel yevmil âhiri, vebil kaderi, hayrihi ve şerrihi minellâhi teâlâ vel bâsü bâdel mevt Hakkun;
Eşhedü ellâ ilâhe illallah, ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve rasülüh