Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi (BES) 2003’ten beri uygulanıyor. 2013’te başlayan devlet katkısı ve 2017’de başlayan otomatik katılım (OKS) ile milyonlarca çalışan sisteme dahil oldu. Dindar çalışanların en çok sorduğu sorular şunlar: BES caiz mi? Otomatik katılımdan çıkmalı mıyım? Devlet katkısı faiz mi?
DİYK’nin görüşü
Din İşleri Yüksek Kurulu, bireysel emekliliği, aylık ödemelerle bir kuruma yatırılan paranın daha sonra meydana gelen artışla birlikte toplu veya aylık olarak geri alındığı bir uygulama olarak tanımlar. Kurula göre sistemde dinî açıdan önemli olan, birikimlerin nerede ve nasıl değerlendirildiğidir. Kazancın helal olması, kaynağının ve yönteminin meşru olmasına bağlıdır. Bu yüzden fonda toplanan birikimler değerlendirilirken İslam’ın haram saydığı alan ve işlemlerden uzak durulmalıdır.
Kurulun sonucu açıktır: Bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi, birikimlerin dinen helal alanlarda değerlendirilmesi durumunda caiz, aksi hâlde caiz değildir. Kurul, çalışanların birikimlerinin kendi inanç ve değerlerine göre işletilmesini beklemesinin doğal bir hak olduğunu da vurgular.
Devlet katkısı
Kurul, isteğe bağlı olsun veya olmasın sisteme dahil olanlara devletin yaptığı katkının alınabileceğini belirtir. Devlet katkısı bir borcun karşılığı olarak verilen bir fazlalık değil, tasarrufu teşvik amacıyla verilen bir destektir; bu yüzden faiz değildir. Ancak devlet katkısı hesabının da faizsiz fonlarda değerlendirilmesi gerekir.
Uygulamada ne yapılmalı?
- Emeklilik şirketinizden fon dağılımınızı öğrenin. Mobil uygulama veya internet şubesinden görebilirsiniz.
- Birikiminizi ve devlet katkısını “katılım” ibareli fonlara (katılım hisse, katılım altın, kira sertifikası/sukuk, katılım standart fonları) aktarın. Birçok şirket yılda birkaç kez ücretsiz fon değişikliği hakkı tanır.
- Tercih imkânınız varsa katılım esaslı çalışan emeklilik şirketlerini seçin.
- Geçmişte faizli fonlarda oluşmuş getiriyi tahmini olarak hesaplayıp sevap beklemeden ihtiyaç sahiplerine verin.
Otomatik katılım (OKS)
Otomatik katılımda çalışan, işvereni tarafından sisteme dahil edilir ve belirli bir süre içinde cayma hakkına sahiptir. Sistemde kalmayı seçen çalışan için hüküm aynıdır: Birikimin faizsiz fonlarda değerlendirilmesini sağlamak gerekir. OKS’de de katılımcının standart fon yerine faizsiz bir fon seçme hakkı vardır.
Kaynaklar: Bakara 2/275; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Bireysel emeklilik sistemi caiz midir?”, 2005/64 sayılı Sigorta Kararı (kurul.diyanet.gov.tr); 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu; Emeklilik Gözetim Merkezi (egm.org.tr) fon bilgileri.