Nafile Namazlar

Hükmü

Hz. Peygamber için farz, ümmeti için müekked olmayan sünnet (müstehap).

Vakti

Yatsı namazından sonra başlar, imsaka kadar sürer. En faziletli zamanı gecenin son üçte biridir (seher vakti). Gece, akşam ile imsak arasındaki süredir; bu süre üçe bölünerek son üçte bir bulunur.

Rekât

En az 2 rekât. Hanefîlere göre Hz. Peygamber çoğunlukla 8 rekât kılmıştır; 2, 4, 6 veya 8 rekât kılınabilir. İkişer ikişer kılınır.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için teheccüd namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Yatsıdan sonra bir süre uyunur; imsaktan önce kalkılıp abdest alınır.
2. Sabah namazının sünneti gibi iki rekât kılınır; her rekâtta Fâtiha ve bir sure okunur.
3. Daha fazla kılmak isteyen ikişer rekât hâlinde devam eder.
4. Gece kalkacağından emin olan, vitri teheccüdün sonunda kılabilir; kalkamamaktan korkan vitri yatmadan kılar.
5. Namazdan sonra istiğfar ve dua edilir.

Fazileti

“Gecenin bir kısmında da uyanıp sana mahsus nafile bir ibadet olarak teheccüd namazı kıl. Umulur ki Rabbin seni övülmüş bir makama ulaştırır.”

İsrâ 17/79

“Farz namazlardan sonra en faziletli namaz gece namazıdır.”

Müslim, Sıyâm, 202

“Rabbimiz her gece, gecenin son üçte biri kaldığında “Bana dua eden yok mu, duasını kabul edeyim; benden isteyen yok mu, ona vereyim; benden bağışlanma dileyen yok mu, onu bağışlayayım” buyurur.”

Buhârî, Teheccüd, 14; Müslim, Müsâfirîn, 168

Kaza borcu olanın öncelikle kazalarını kılması tavsiye edilir; teheccüd kılmak da caizdir.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Hanefîlere göre müstehaptır.

Vakti

Güneş doğduktan yaklaşık 45 dakika sonra (kerahat vakti çıkınca) başlar, istivâ vaktine, yani öğle vaktinin girmesine yaklaşık 10 dakika kalana kadar sürer (Din İşleri Yüksek Kurulu). En faziletli zamanı güneşin iyice yükseldiği, günün dörtte birinin geçtiği vakittir.

Rekât

En az 2, en çok 12 rekât; orta olanı 8 rekâttır. İkişer veya dörder kılınabilir.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için kuşluk namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Kerahat vakti çıktıktan sonra niyet edilir.
2. Sabah namazının sünneti gibi iki rekât kılınır; fazlası ikişer rekât hâlinde kılınır.
3. Belirli bir sure şart değildir; Duhâ ve Şems surelerinin okunması tavsiye edilmiştir.

Fazileti

“İnsan vücudundaki her eklem için her gün bir sadaka gerekir… Kuşluk vaktinde kılacağın iki rekât namaz bunların hepsine yeter.”

Müslim, Müsâfirîn, 84; Ebû Dâvûd, Edeb, 160

“Dostum bana her aydan üç gün oruç tutmayı, kuşluk namazının iki rekâtını ve uyumadan önce vitir kılmayı tavsiye etti.”

Buhârî, Teheccüd, 33; Müslim, Müsâfirîn, 85

Düzenli kılmak güzeldir; ara sıra terk etmekte sakınca yoktur.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Âlimlerin çoğuna göre kuşluk namazının ilk vaktidir; müstehaptır.

Vakti

Güneş doğduktan yaklaşık 45 dakika sonra, güneş bir mızrak boyu yükselince başlar. Bu vakit geçince kuşluk vakti devam eder.

Rekât

2 rekât (veya ikişer ikişer 4 rekât).

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için işrak namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Sabah namazından sonra mümkünse yerden kalkmadan tesbihat, Kur’an ve zikirle meşgul olunur.
2. Kerahat vakti çıkınca niyet edilir.
3. Sabah namazının sünneti gibi iki rekât kılınır.

Fazileti

“Kim sabah namazını cemaatle kılar, sonra güneş doğuncaya kadar oturup Allah’ı zikreder, sonra da iki rekât namaz kılarsa, ona tam bir hac ve umre sevabı vardır.”

Tirmizî, Cum‘a, 59 (hasen-garîb)

Nafile ibadetlere verilen hac ve umre sevabı, farz olan haccın yerine geçmez.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Müstehaptır. Hanefî fıkıh kitaplarında akşamdan sonra kılınan namaza bu ad verilir.

Vakti

Akşam namazının farzından sonra, yatsı vakti girinceye kadar.

Rekât

En az 2, genellikle 6, en çok 20 rekât. Hanefîlere göre akşamın iki rekât sünneti bu altı rekâtın içine dahil edilebilir.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için evvâbîn namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Akşamın farzı ve sünnetinden sonra kılınır.
2. İkişer rekât hâlinde kılınır.
3. Namazlar arasında dünya kelamı konuşmamak tavsiye edilir.

Fazileti

“Kim akşam namazından sonra aralarında kötü bir söz söylemeden altı rekât namaz kılarsa, bu ona on iki yıllık ibadete denk tutulur.”

Tirmizî, Salât, 204; İbn Mâce, İkâme, 113 (Tirmizî zayıf olduğunu belirtir; faziletli amellerde bununla amel edilmiştir)

Hz. Peygamber kuşluk namazı için de “evvâbîn namazı” ifadesini kullanmıştır (Müslim, Müsâfirîn, 143-144).

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Fakihlerin çoğunluğuna göre sünnettir (müstehap).

Vakti

Camiye girip oturmadan önce. Hanefîlere göre kerahat vakitlerinde ve cuma hutbesi okunurken kılınmaz.

Rekât

2 rekât.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için tahiyyetü’l-mescid namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Camiye girince oturmadan önce sabah namazının sünneti gibi iki rekât kılınır.
2. Girer girmez farz veya sünnet bir namaz kılınırsa tahiyyetü’l-mescid sevabı da elde edilir.
3. Gün içinde aynı camiye birkaç kez girilirse bir kez kılmak yeterlidir.
4. Kerahat vaktinde dört defa “Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber” denilmesi tavsiye edilmiştir.

Fazileti

“Biriniz mescide girdiğinde oturmadan önce iki rekât namaz kılsın.”

Buhârî, Salât, 60; Müslim, Müsâfirîn, 69

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Fazileti umularak kılınan müstehap bir nafiledir; ömürde bir kez kılmak farz değildir.

Vakti

Kerahat vakitleri dışında her zaman. Cuma günü öğleden önce kılmak güzel görülmüştür.

Rekât

4 rekât tek selamla (iki selamla kılmak da caizdir). Her rekâtta 75, toplam 300 tesbih.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için tesbih namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Tesbih: “Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber.”
2. Sübhâneke’den sonra, Fâtiha’dan önce 15 kez.
3. Fâtiha ve zamm-ı sureden sonra, rükûdan önce 10 kez.
4. Rükûda (rükû tesbihinden sonra) 10, rükûdan doğrulunca 10 kez.
5. Birinci secdede 10, iki secde arasında 10, ikinci secdede 10 kez.
6. Böylece bir rekâtta 75 tesbih olur; ikinci ve dördüncü rekâttan sonra oturulur, son oturuşta selam verilir.
7. Tesbihler parmakla veya kalben sayılır; unutulan tesbih bir sonraki uygun rükünde tamamlanır.

Fazileti

“Gücün yeterse her gün bir defa kıl; yapamazsan her cuma bir defa; bunu da yapamazsan her ay bir defa; bunu da yapamazsan her yıl bir defa; bunu da yapamazsan ömründe bir defa kıl.”

Ebû Dâvûd, Tatavvu‘, 14; İbn Mâce, İkâme, 190; Tirmizî, Vitir, 19

Hanefîlerin tercih ettiği şekil Abdullah b. Mübârek’ten nakledilendir. Nafilelerin davetle cemaatle kılınması Hanefîlere göre mekruhtur.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Müstehaptır.

Vakti

Belli bir vakti yoktur; kerahat vakitleri dışında kılınır. Gecenin son üçte biri ve cuma günü tercih edilebilir.

Rekât

2 rekât (Hanefî kaynaklarında 4 rekât da zikredilir).

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için hâcet namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Güzelce abdest alınır ve iki rekât kılınır.
2. Selamdan sonra Allah’a hamd edilir, Hz. Peygamber’e salavat getirilir.
3. Hâcet duası okunur, sonra ihtiyaç kendi dilimizle Allah’a arz edilir.
4. İstenen şeyin meşru olması gerekir; dua ile birlikte meşru sebeplere de başvurulur.

Fazileti

“Kimin Allah’a veya insanlardan birine bir ihtiyacı olursa güzelce abdest alsın, sonra iki rekât namaz kılsın; ardından Allah’a hamd etsin, Peygamber’e salavat getirsin ve dua etsin.”

Tirmizî, Vitir, 17; İbn Mâce, İkâme, 189

“Sabır ve namaz ile Allah’tan yardım isteyin.”

Bakara 2/45

“Şu kadar gün kılınırsa dilek mutlaka gerçekleşir” gibi garantiler doğru değildir; duanın kabulü Allah’ın hikmetine göredir.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Hz. Peygamber’in öğrettiği sünnet bir uygulamadır.

Vakti

Belli bir vakti yoktur; kerahat vakitleri dışında kılınır.

Rekât

2 rekât.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için istihâre namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Abdest alınıp iki rekât kılınır; birinci rekâtta Kâfirûn, ikincide İhlâs okunması tavsiye edilmiştir.
2. Selamdan sonra hamd ve salavattan sonra istihâre duası okunur; “bu iş” denilen yerde yapılmak istenen iş anılır.
3. Sonucun rüyada görülmesi gerekmez; kalbin rahatladığı ve işlerin kolaylaştığı taraf tercih edilir.
4. Sonuç belirginleşmezse birkaç gün tekrarlanabilir. İstihâre, istişarenin yerine geçmez.

Fazileti

“Resûlullah bize Kur’an’dan bir sure öğretir gibi bütün işlerimizde istihâreyi öğretirdi: “Biriniz bir işe niyetlendiğinde farz dışında iki rekât namaz kılsın, sonra şöyle desin…””

Buhârî, Teheccüd, 25; Deavât, 48

İstihâre, karar verecek kişinin kendisinin yapacağı bir ibadettir; başkası adına ücretle istihâreye yatmanın dinde yeri yoktur.

Ayrıntılı anlatım

Hükmü

Müstehaptır; tövbe için namaz şart değildir.

Vakti

Belli bir vakti yoktur; kerahat vakitleri dışında kılınır.

Rekât

2 rekât.

Niyet

“Niyet ettim Allah rızası için tövbe namazı kılmaya.”

Nasıl kılınır?

1. Güzelce abdest alınıp iki rekât kılınır.
2. Selamdan sonra işlenen günah hatırlanarak pişmanlıkla istiğfar edilir.
3. Tekrar etmemeye kararlılıkla söz verilir; kul hakkı varsa helalleşilir, kaza edilecek ibadetler kaza edilir.

Fazileti

“Bir kimse günah işler, sonra kalkıp güzelce abdest alır, iki rekât namaz kılar ve Allah’tan bağışlanma dilerse Allah onu mutlaka bağışlar.”

Tirmizî, Salât, 180; Ebû Dâvûd, Vitir, 26; İbn Mâce, İkâme, 193

Terk edilen namaz ve oruçlar tövbe ile düşmez, kaza edilir.

Ayrıntılı anlatım