Kaza Namazı Hesaplama

Esas alınan mezhep: Hesap ve açıklamalar Hanefî mezhebine göredir. Başka bir mezhebe uyuyorsanız sonuçları kendi mezhebinizin hükümleriyle karşılaştırın.

Hangi namazlar kaza edilir?

Vakti içinde kılınamayan beş vakit farz namaz kaza edilir. Hanefîlere göre vitir namazı vâciptir, onun da kazası gerekir; bu yüzden “bir günlük kaza” sabah, öğle, ikindi, akşam, yatsı farzları ve vitir olmak üzere 6 namazdır. Sünnetler kural olarak kaza edilmez. Şâfiî mezhebinde vitir sünnettir; hesapta vitri dışarıda bırakabilirsiniz.

Sayı neyi gösterir?

Buradaki her sayı bir vaktin kaza namazıdır; rekât sayısı değildir. Örneğin bir öğle kazası 4 rekât olsa da 1 sayılır.

Borç ne zaman başlar?

Namaz, ergenlik (bulûğ) çağına giren akıllı her Müslümana farzdır. Ergenlik belirtilerle anlaşılır; en erken yaş kızlarda 9, erkeklerde 12 kabul edilir. Belirti görülmemişse Hanefî mezhebinde çoğunluğun görüşüyle 15 yaş esas alınır (Ebû Hanîfe’den erkek için 18, kız için 17 yaş görüşü de nakledilir). Fıkıhta yaş kamerî (hicrî) yılla hesaplanır; 15 kamerî yıl yaklaşık 14 yıl 6,5 aydır. Hesaplayıcı ergenlik yaşını kendiliğinden varsaymaz; bilmiyorsanız 15 yaşı açıkça seçersiniz ve sonuç “tahmini” olarak işaretlenir.

Hangi günler düşülür?

• Âdet (hayız) ve lohusalık (nifas): Bu günlerde kılınmayan namazların kazası gerekmez. Hanefîlere göre âdet en az 3, en çok 10 gündür; lohusalık en çok 40 gündür, aşan günler istihâze sayılır ve namaz kılınır.
• Hamilelik: Hanefîlere göre hamilelikte görülen kan âdet sayılmaz. Bu yüzden âdet ortalaması bütün ömre uygulanmaz; hesapta âdet görülen dönemleri ayrıca girersiniz.
• Namaz borcu doğmayan dönemler: Uzun süren akıl hastalığı, uzun baygınlık veya koma gibi hâllerde geçen namazlar kaza edilmez. Müslüman olmadan önceki dönem için de kaza gerekmez.

Birbiriyle çakışan dönemler hesapta tek kez düşülür.

Kesin bilinmiyorsa

Sayı kesin bilinmiyorsa ihtiyatlı bir tahmin yapılır; hesaplayıcı kesirli günleri yukarı yuvarlar. Tahmine dayalı sonuçlar “tahmini” etiketiyle gösterilir. Kendi durumunuz için bir din görevlisine danışmanız tavsiye edilir.

Kılarken

Kaza borcu altı vakitten fazla olan kişi için sıra (tertip) gerekmez; kerahat vakitleri dışında istediğiniz zaman kılabilirsiniz. Niyette “kılamadığım ilk sabah namazının farzı” gibi belirlemek yeterlidir.

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kazâ (ibadet)”
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bulûğ”
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hayız”
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Nifas”
• Din İşleri Yüksek Kurulu, “Hangi namazlar kaza edilir?”
• Din İşleri Yüksek Kurulu, “Vitir namazı nedir, nasıl kılınır?”
• Din İşleri Yüksek Kurulu, “Kadınların âdet veya lohusalık hâllerinde yapamayacakları şeyler”