İslam Âlimleri ve Şahsiyetleri

İslam tarihine yön veren âlimler, fakihler, muhaddisler, müfessirler, mutasavvıflar, hükümdarlar ve şahsiyetler: hayatları, hocaları, talebeleri ve eserleri. Harfe, alana veya yüzyıla göre gezinin.

15.189şahsiyet
6.111TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
74geniş biyografi
21yüzyıl

Öne çıkan biyografiler

Hayatları, mücadeleleri ve eserleriyle geniş olarak anlatılan şahsiyetler. Seçki her gün yenilenir.

Hz. Fâtıma فاطمة الزهراء 606 – 632 · Sahabe Hz. Peygamber’in en küçük kızı, Hz. Ali’nin eşi, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’in annesi, “Zehrâ” ve “cennet kadınlarının efendisi” olarak anılan Fâtıma… Kanûnî Sultan Süleyman سليمان القانوني 1494 – 1566 · Hükümdar Osmanlı Devleti’nin en uzun süre tahtta kalan padişahı; fetihleri, kanunları, Ebussuûd Efendi ve Mimar Sinan ile özdeşleşen “muhteşem” dönemin hükümdarı I. Süleyman… İmam Muhammed eş-Şeybânî محمد بن الحسن الشيباني 749 – 805 · Fakih Hanefî mezhebinin temel kitaplarını (zâhirü’r-rivâye) yazan, İslam devletler hukukunun (siyer) kurucusu kabul edilen müctehid Muhammed b. Hasan (ö. 189/805). Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî جلال الدين الرومي 1207 – 1272 · Fakih Mesnevî ve Dîvân-ı Kebîr’in şairi, Mevlevîliğin ilhamını veren büyük mutasavvıf ve âlim (ö. 672/1273). İmam Birgivî محمد أفندي البركوي 1522 – 1573 · Fakih Halk arasında “Birgivî Risalesi” olarak bilinen Vasiyetnâme ve et-Tarîkatü’l-Muhammediyye’nin müellifi Osmanlı âlimi Mehmed Efendi (ö. 981/1573). Hoca Ahmed Yesevî خوجة أحمد يسوي 1100 – 1166 · Mutasavvıf Türkistan’da İslam’ın yayılmasında büyük rol oynayan, Yeseviyye tarikatının kurucusu “Pîr-i Türkistan” (ö. 562/1166-67 civarı). Hz. Âişe عائشة بنت أبي بكر 614 – 678 · Sahabe Hz. Peygamber’in eşi, müminlerin annesi, sahabenin en büyük âlimlerinden ve en çok hadis rivayet edenlerinden Âişe bint Ebû Bekir (ö. 58/678). Hasan-ı Basrî الحسن البصري 642 – 728 · Muhaddis Tâbiîn neslinin en büyük âlim ve vâizlerinden, zühd ve takvanın sembolü Hasan b. Ebü’l-Hasan el-Basrî (ö. 110/728). İmam Buhârî محمد بن إسماعيل البخاري 810 – 870 · Muhaddis Kur’an’dan sonra en sahih kitap kabul edilen el-Câmi‘u’s-sahîh’in müellifi, hadis ilminin en büyük imamı Muhammed b. İsmâil el-Buhârî (ö. 256/870). İmam Mâlik مالك بن أنس 709 – 795 · Muhaddis Mâlikî mezhebinin imamı, “Dârülhicre (Medine) imamı” Mâlik b. Enes (ö. 179/795); ilk hadis ve fıkıh derlemelerinden el-Muvatta’ın müellifidir. Hz. Ömer عمر بن الخطاب 586 – 644 · Sahabe Adaletiyle tanınan ikinci halife, “Fârûk” (hak ile bâtılı ayıran) unvanlı sahabi Ömer b. Hattâb (ö. 23/644). İmâmü’l-Harameyn el-Cüveynî أبو المعالي الجويني 1028 – 1085 · Müfessir Eş‘arî kelâmcı ve Şâfiî fakih Abdülmelik b. Abdullah el-Cüveynî (ö. 478/1085); Mekke ve Medine’de ders verdiği için “İmâmü’l-Harameyn” diye anılır, Gazzâlî’nin hocasıdır.

Alanlara göre

Sahabiler2.100Hz. Peygamber’i görüp ona iman eden ve Müslüman olarak vefat edenler. Tâbiîn56Sahabeyi görüp onlardan ilim öğrenen nesil. Âlimler3.086Dinî ilimlerde otorite kabul edilen ilim ehli. Fakihler4.156İslam hukuku (fıkıh) âlimleri, kadılar ve müftüler. Muhaddisler2.644Hadis ilminin âlimleri ve râvileri. Müfessirler871Kur’an’ı tefsir eden âlimler ve kıraat imamları. Kelâmcılar86İtikat (akaid) ve kelâm âlimleri. Mutasavvıflar540Tasavvuf ehli, tarikat pîrleri ve gönül erleri. Hükümdarlar437Halifeler, sultanlar, emirler ve hanlar. Devlet adamları1.834Vezirler, valiler, komutanlar ve devlet görevlileri. Şairler ve yazarlar3.237Edebiyat ve düşünce dünyasına yön verenler. Tarihçiler885Tarihçiler, coğrafyacılar ve seyyahlar. Dil âlimleri408Nahiv, sarf, lügat ve belâgat âlimleri. Bilim insanları617Tabipler, matematikçiler, astronomlar ve mühendisler. Filozoflar312İslam düşünce geleneğinde felsefeyle uğraşanlar. Sanatkârlar348Hattatlar, mimarlar, musikişinaslar ve ressamlar. Akademisyenler832Modern dönem ilim ve eğitim insanları.

Bu hafta vefat yıldönümü

Bu günlerde vefat etmiş âlimler ve şahsiyetler; ruhlarına bir Fâtiha.

Yüzyıllara göre

Miladi yüzyıllara göre (vefat yılına göre) şahsiyet sayısı. Bir yüzyıla dokunarak o dönemin âlimlerini görün.

6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Hicrî takvimin başlangıcı miladi 622’dir; 7. yüzyıl sahabe ve ilk nesil, 8.–9. yüzyıllar mezhep imamları ve hadis âlimleri dönemidir.

Bu rehber hakkında

Rehberdeki künye bilgileri (doğum ve vefat tarihleri, yerler, hocalar, talebeler, eserler ve görevler) açık bilgi tabanı Wikidata’dan alınır ve her ay yenilenir. Seçkin şahsiyetler için hayatlarını, mücadelelerini ve eserlerini anlatan geniş biyografiler editörlerimizce hazırlanmaktadır; her kaydın sonunda TDV İslâm Ansiklopedisi ve Vikipedi maddelerine bağlantı verilir.

Rehber, Ehl-i sünnet âlimlerinin yanında İslam tarihinde iz bırakmış farklı ekollerden ve görüşlerden şahsiyetleri de bilgi amacıyla içerir. Hakkında farklı ve eleştirel değerlendirmeler bulunan şahsiyetlerin sayfalarında bu durum tarafsız bir notla belirtilir; bir şahsiyetin rehberde yer alması, bütün görüşlerinin benimsendiği anlamına gelmez. Tarihler kaynaklarda farklılık gösterebilir; bir hata görürseniz bize bildirin.

Şehir seçin

Türkiye

Almanya

Hollanda

Belçika

Fransa

Avusturya

İsviçre

Birleşik Krallık

İsveç

Danimarka

Norveç

KKTC

Azerbaycan

Bosna-Hersek

Kuzey Makedonya

Kosova

Bulgaristan

Suudi Arabistan

Filistin

Mısır

BAE

Katar

ABD

Kanada

Avustralya