Bela; sözlükte deneme, sınama ve imtihan demektir. İnsan hem sıkıntılarla hem de nimetlerle imtihan edilir: “Sizi bir imtihan olarak hayırla da şerle de deneriz. Sonunda bize döndürüleceksiniz” (Enbiyâ 21/35). Allah’a en yakın olan peygamberler ise en ağır imtihanlardan geçmiştir.
Bu yazıda3 başlık · 2 dk okuma
Hadis ve anlamı
Sa’d b. Ebû Vakkâs (r.a.), Peygamberimize “İnsanların en şiddetli bela ve imtihana uğrayanı kimdir?” diye sordu. Peygamberimiz şöyle cevap verdi:
“Peygamberlerdir. Sonra derece derece onlara en çok benzeyenlerdir. Kişi dinine göre imtihan edilir. Dininde sağlamsa imtihanı da ağır olur. Dininde gevşeklik varsa dinine göre imtihan edilir. Bela, kulun peşini bırakmaz; ta ki onu, üzerinde hiçbir günah kalmamış olarak yeryüzünde yürür hâle getirinceye kadar.” (Tirmizî, “Zühd”, 57; İbn Mâce, “Fiten”, 23)
Bu hadis üç önemli gerçeği anlatır. Birincisi, imtihanın ağırlığı Allah’ın kula verdiği değerin göstergesidir. İkincisi, imtihan kulun dayanma gücüne göre verilir: “Allah hiçbir kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez” (Bakara 2/286). Üçüncüsü, sabırla karşılanan musibet kulu günahlarından arındırır.
Peygamberlerden örnekler
- Hz. Nûh, dokuz yüz elli yıl boyunca alaya alındı; oğlu ve eşi iman etmedi.
- Hz. İbrâhim ateşe atıldı, yurdundan çıkarıldı ve oğlunu kurban etmekle imtihan edildi.
- Hz. Yakub, sevgili oğlundan yıllarca ayrı kaldı ve gözlerine hüzünden ak düştü.
- Hz. Yûsuf, kuyuya atıldı, köle olarak satıldı, iftiraya uğradı ve yıllarca zindanda kaldı.
- Hz. Eyyûb, malını, evlatlarını ve sağlığını kaybetti.
- Hz. Yûnus, üç kat karanlık içinde balığın karnında kaldı.
- Hz. Yahyâ, hakkı söylediği için şehit edildi.
- Hz. Muhammed (s.a.v.), Taif’te taşlandı; Mekke’de boykota uğradı; Uhud’da yaralandı; eşini, amcasını ve evlatlarını kaybetti. Kendisi “Allah yolunda hiç kimsenin korkutulmadığı kadar korkutuldum, hiç kimsenin eziyet görmediği kadar eziyet gördüm” buyurmuştur (Tirmizî, “Kıyâmet”, 34).
Musibet karşısında mümin
Kur’an, musibet karşısında sabredenleri şöyle müjdeler:
وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿١٥٥﴾ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿١٥٦﴾ أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴿١٥٧﴾
Çaresiz biz sizi biraz korku, biraz açlık, biraz da mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltme ile imtihan edeceğiz. Müjdele o sabredenleri! Onlar başlarına bir musibet geldiği zaman: "Biz Allah'a aidiz ve sonunda O'na döneceğiz." derler. İşte onlar var ya, Rablerinden, mağfiretler ve rahmet onlaradır. İşte hidayete erenler de onlardır.
Peygamberimiz de şöyle buyurmuştur: “Müslümana isabet eden hiçbir yorgunluk, hastalık, keder, üzüntü, eziyet ve gam yoktur ki, hatta ayağına batan diken bile, Allah onu günahlarına kefaret yapmasın” (Buhârî, “Merdâ”, 1; Müslim, “Birr”, 52).
Peygamberlerin hayatı, musibetin Allah’ın öfkesinin değil, çoğu zaman sevgisinin ve kulu yükseltme iradesinin işareti olabileceğini gösterir. Önemli olan, musibet anında peygamberlerin yaptığı gibi Allah’a yönelmek, O’nu şikâyet etmemek ve ümidi kesmemektir.
Kaynaklar: Bakara 2/155-157, 286; Enbiyâ 21/35. Tirmizî, “Zühd”, 57; “Kıyâmet”, 34; İbn Mâce, “Fiten”, 23; Buhârî, “Merdâ”, 1; Müslim, “Birr”, 52. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Belâ” ve “İbtilâ” maddeleri.
