Prematüre (erken doğan) bebekler ve annesi süt veremeyen bebekler için anne sütü hayati önem taşır. Birçok ülkede anne sütü bankaları kurulmuştur. İslam açısından bu uygulama önemli bir soruyu gündeme getirir: Süt akrabalığı.
Süt akrabalığı
Kur’an, evlenilmesi haram olanlar arasında sütanneleri ve süt kız kardeşleri de sayar (Nisâ 4/23). Hz. Peygamber de “Nesepten haram olan, sütten de haram olur” buyurmuştur (Buhârî, Şehâdât, 7; Müslim, Radâ‘, 1). Buna göre bir çocuk, emzirme çağında bir kadının sütünü emerse o kadın sütannesi, kadının kocası süt babası, çocukları da süt kardeşleri olur ve bunlarla evlenemez.
Süt emmenin şartları
- Emzirme çağı: Hanefî mezhebinde Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’e göre iki yaştır (Bakara 2/233; fetva bu görüşe göredir). Ebû Hanîfe’ye göre iki buçuk yaştır.
- Miktar: Hanefîlere göre az da olsa mideye ulaşan süt, süt akrabalığı doğurur.
- Yol: Hanefîlere göre sütün memeden emilmesi şart değildir; sağılıp içirilmesi de aynı hükümdedir.
Süt bankası
DİYK’ye göre süt akrabalığı, bebeğin memeden emmesiyle oluştuğu gibi kadından alınan sütün içirilmesiyle de oluşur. Dolayısıyla süt bankasından temin edilen sütün emme çağındaki bebeklere verilmesiyle süt akrabalığı oluşur. Kurul, farklı kadınlardan alınan sütlerin karıştırılmış olmasının bu hükmü değiştirmediğini, bu durumda süt veren kadınların tamamıyla sütü içen çocuklar arasında süt hısımlığı oluşacağını belirtir (el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 343-344).
Bu nedenle Kurul, süt akrabalığında karışıklığa ve dinen haram olan evliliklere yol açmamak için süt verenlerin ve süt alanların kimliklerinin kayda alınmasını ve bu konuda titizlik gösterilmesini şart koşar. Böyle bir kayıt sistemiyle çalışan süt bankaları, bebeklerin hayatını ve sağlığını korumaya yönelik meşru bir hizmettir.
Uygulamada
- Başka bir kadın tarafından emzirilen çocuğun ailesi, emziren kadının kimliğini ve çocuğun kaç kez emzirildiğini unutmamak için not etmelidir.
- Evlilik öncesinde, taraflar arasında bilinen bir süt akrabalığı olup olmadığı ailelere sorulmalıdır.
- Kimsesiz bir bebeği yanına alan aileler, süt akrabalığı yoluyla mahremiyet kurabilir. Bkz. koruyucu aile.
Kaynaklar: Bakara 2/233; Nisâ 4/23; Buhârî, Şehâdât, 7; Müslim, Radâ‘, 1, 24; Merğînânî, el-Hidâye, “Kitâbü’r-radâ‘”; el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 343-344; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Süt bankasından alınan sütle süt hısımlığı oluşur mu? Süt bankasındaki sütlerin karışmış olması hükmü etkiler mi?”, “Bir kimse kardeşinin süt kardeşiyle evlenebilir mi?” (kurul.diyanet.gov.tr).