Son yıllarda özellikle gençler arasında iki farklı uygulama yaygınlaştı: Ailelerin haberi olmadan birkaç arkadaşın şahitliğinde kıyılan “gizli nikâh” ve nişanlıların birbirleriyle rahat görüşebilmek için kıydıkları “dinî nikâh”. Her ikisi de dinî gerekçelerle yapılsa da sonuçları çoğu zaman üzücüdür.
Gizli nikâh
Tarafların şahitler huzurunda irade beyanında bulunmasına rağmen ailelerinden ve yakın çevrelerinden gizleyerek yaptıkları akde gizli nikâh denir. DİYK’ye göre böyle bir akit, nikâhta bulunması gereken aleniyet niteliğini taşımadığı için dinin nikâhla ilgili genel ilkelerine aykırıdır. Kurul, sadece iki şahidin bildiği bir nikâhın alenî sayılamayacağını, ailelerin ve yakın akrabaların haberdar olmadığı bir akdin gizli nikâh olmaktan çıkmayacağını vurgular.
Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
Hz. Ebû Bekir de gizlenmesi şartıyla yapılan nikâhı geçersiz saymıştır (Sahnûn, el-Müdevvene, II, 129).
Nişanlılıkta “dinî nikâh”
Nişanlılık, tarafların birbirini tanıdığı bir hazırlık dönemidir. DİYK’ye göre nişanlıların mahremiyet ölçülerine dikkat ederek birbirlerini tanımak amacıyla görüşüp konuşmalarında sakınca yoktur. Ancak dost hayatı yaşamaları, dedikoduya yol açacak şekilde baş başa kalmaları gibi davranışlardan uzak durmaları gerekir.
Bazı gençler ve aileler, bu dönemde dinî hassasiyet gerekçesiyle resmî nikâhtan önce “dinî nikâh” kıymaktadır. Kurul bunun uygun olmadığını şu gerekçelerle açıklar:
- Nikâh kıyıldığında dinen evlilik başlar; mehir, nafaka, miras gibi haklar ve sorumluluklar doğar. Resmî tescil olmadan bu haklar korunamaz.
- Resmî tescil olmadığında taraflar çoğu zaman bu akdin gereklerini yerine getirmemekte, genellikle kız tarafı mağdur olmaktadır.
- Böylece nikâhın yüce amacı gerçekleşmek şöyle dursun, insanlar din adına birbirine zulmeder hâle gelmektedir.
Nişan bozulduğunda bu şekilde kıyılmış bir nikâh kendiliğinden sona ermez; ayrılık için boşama gerekir. Bu da tarafları, özellikle kızı, dinen evli fakat hukuken bekâr gibi belirsiz bir duruma sokar.
Doğru yol
Birbiriyle evlenmeye karar veren gençlerin nişanlılık dönemini kısa tutması ve resmî nikâhla evlenmesi en doğru yoldur. Resmî nikâh dinen de geçerlidir. Bkz. resmî nikâh ve imam nikâhı.
Kaynaklar: Nisâ 4/24-25; Tirmizî, Nikâh, 6; Fiten, 7; İbn Mâce, Nikâh, 20; Nesâî, Nikâh, 72; Sahnûn, el-Müdevvene, II, 129; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Gizli nikâhın hükmü nedir?”, “Nişanlıların rahat görüşebilmek için dinî nikâh kıymaları uygun mudur?”, “Nişan sırasında kıyılan nikâh, nişanın bozulmasıyla sona erer mi?” (kurul.diyanet.gov.tr).