Türkiye’de boşanma, hukuken ancak mahkeme kararıyla gerçekleşir. Birçok kişi, mahkemede boşandıktan sonra dinen de boşanmış sayılıp sayılmadığını veya ayrıca “boş ol” demek gerekip gerekmediğini merak eder.
Mahkeme boşaması bâin talaktır
DİYK’ye göre mahkeme yoluyla boşanan eşler, dinî hükümlere göre bir bâin talakla boşanmış olurlar; çünkü hâkimin boşaması bâin talak kabul edilir (Kâsânî, Bedâi‘, II, 326; İbn Kudâme, el-Muğnî, VII, 563; Nevevî, el-Mecmû‘, XVII, 333). Bunun sonuçları şunlardır:
- Ayrıca “boş ol” demeye gerek yoktur.
- Kadın başka bir erkekle evlenmek istiyorsa önce iddetini tamamlamalıdır.
- Eski eşiyle ise iddet içinde de olsa yeni bir nikâhla yeniden evlenebilir. Bu, en fazla iki boşamaya kadar mümkündür.
Önce dinen boşama, sonra dava
Bazen koca önce “boş ol” der, sonra durum mahkemeye taşınır. DİYK’ye göre:
- Dinen gerçekleşmiş bir boşamanın hukuken tescili için açılan davada verilen karar, önceki boşamanın teyidi ve tescilidir; ayrı bir boşama sayılmaz.
- Başka bir nedenle açılan davada verilen boşanma kararı ise yeni ve ayrı bir boşamadır.
- Dinen gerçekleşen boşamanın iddeti bittikten sonra verilen mahkeme kararı, eşler arasında artık evlilik bağı kalmadığı için sadece tescil niteliğindedir.
Dava sürerken
Dinen bir boşama olmadan dava açılmışsa, dava sürdüğü müddetçe eşler dinen evli sayılır. DİYK’ye göre kadın evi terk etmemişse bu süre boyunca nafakası kocasına aittir ve bu yükümlülük mahkeme kararından sonraki iddet bitene kadar devam eder. Ancak dinen boşama gerçekleşmişse, süreç devam etse bile kocanın nafaka borcu iddetin bitmesiyle sona erer. Davadan vazgeçip evliliği sürdürmek isteyen eşler için, dinen boşama gerçekleşmemişse herhangi bir işlem gerekmez.
Kadının boşanma talebi
Kadının hangi durumlarda mahkemeye başvurabileceği için bkz. kadının boşanma hakkı. Boşanan kadının mali hakları için bkz. boşanan kadının hakları.
Kaynaklar: Bakara 2/228-232; Talâk 65/1-6; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, II, 326; IV, 15-16; İbn Kudâme, el-Muğnî, VII, 563-564; Nevevî, el-Mecmû‘, XVII, 333; Şeyhîzâde, Mecma‘u’l-enhur, I, 464; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Mahkeme kararıyla boşanan eşler, dinen de boşanmış olurlar mı?”, “Dinen gerçekleşen boşamadan sonra mahkemede verilen boşanma kararı yeni bir talak sayılır mı?”, “Boşanma davası uzun süre sonuçlanmayan kadının aldığı nafaka helal midir?”, “Mahkeme sonuçlanmadan önce boşanma davasından vazgeçilirse evliliği sürdürmenin bir sakıncası olur mu?” (kurul.diyanet.gov.tr).