Saç dökülmesi, özellikle erkeklerde çok yaygın bir sorundur ve kişinin kendine güvenini etkileyebilir. Türkiye, saç ekiminde de dünyanın en çok tercih edilen ülkelerinden biridir. Bu işlemin ve peruk kullanımının dinî hükmü nedir?
Saç eklemenin yasaklığı
Hz. Peygamber’in saç ekleyen ve ekleten kadınları kınadığı sahih kaynaklarda yer alır (Buhârî, Libâs, 83-85; Müslim, Libâs, 115-119). Bir rivayette, hastalık sebebiyle saçları dökülen bir kızın annesi, düğün öncesi kızının saçına saç eklemek için izin istemiş, Hz. Peygamber buna izin vermemiştir (Buhârî, Libâs, 83).
İslam âlimleri bu hadisleri değerlendirerek, bir kişinin kendi saçına başkasının saçını eklemesini veya başkasının saçından yapılmış peruk takmasını caiz görmemiştir. DİYK’nin açıklamasına göre bunun sebebi, saygın bir varlık olan insanın bir parçasının kullanılmasıdır; bu da zorunlu durumlar dışında caiz değildir.
Sentetik peruk ve protez saç
İnsan saçı dışında ipek, iplik, yün ve benzeri maddelerden yapılmış peruk takmayı fakihlerin çoğunluğu caiz görmüştür (Kâsânî, Bedâi‘, V, 125-126; İbn Kudâme, el-Muğnî, I, 70; İbn Nüceym, el-Bahr, VI, 88). Günümüzde kullanılan sentetik peruklar ve sentetik protez saçlar da bu kapsamdadır. Kemoterapi gibi tedaviler sebebiyle saçı dökülen hastalar için bu, önemli bir kolaylıktır.
Saç ekimi
Günümüzde cerrahi olarak yapılan saç ekimi, kişinin kendi saçının (genellikle ense bölgesindeki köklerin) alınıp saç kaybı olan bölgeye nakledilmesidir. DİYK’ye göre bu uygulama başkasının saçını kullanmak anlamına gelmediği için hadislerdeki yasak kapsamında değildir ve caizdir. Ayrıca saç kaybı, kişiyi psikolojik olarak etkileyen bir durum olduğu için tedavi niteliği de taşır.
Abdest ve gusle etkisi
- Ekilmiş saç: Kişinin kendi saçı olduğu için abdest ve guslü diğer saçlar gibidir. Ekim sonrası iyileşme döneminde doktorun yıkama kısıtlaması varsa, zarar görme ihtimali bulunan bölgede yıkama yerine mesh yapılabilir.
- Takılıp çıkarılan peruk: Abdestte başın meshi perukun üzerine değil, doğrudan saça veya başa yapılmalıdır. Gusülde de peruk çıkarılır.
- Yapıştırılan protez saç: Suyun deriye ulaşmasını engelleyen ve kolayca çıkarılamayan protezlerde, gusülde suyun deriye ulaşması gerekir. Mümkünse gusül öncesi çıkarılabilen türler tercih edilmelidir. Çıkarılamıyorsa, bu durumu bir din görevlisine danışmak uygun olur.
Kaynaklar: Buhârî, Libâs, 83-85; Müslim, Libâs, 115-119; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, V, 125-126; İbn Kudâme, el-Muğnî, I, 70; İbn Nüceym, el-Bahrü’r-râik, VI, 88; Nevevî, Şerhu Müslim, “Kitâbü’l-libâs”; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Saç ektirmek ve peruk kullanmak caiz midir?” (kurul.diyanet.gov.tr).