Aşılar; çiçek, çocuk felci, kızamık, difteri, tetanoz gibi pek çok ölümcül hastalığın kontrol altına alınmasını sağladı. Bununla birlikte bazı ailelerde aşılar konusunda tereddütler bulunuyor: “Aşının içinde domuz jelatini var mı?”, “Aşı olmak tevekküle aykırı mı?”, “Çocuğumu aşılatmazsam sorumlu olur muyum?”
Sağlığı korumak dinî bir sorumluluktur
İslam’ın korunmasını emrettiği beş temel değerden biri candır. Hz. Peygamber “Ey Allah’ın kulları, tedavi olun; çünkü Allah, ölüm dışında şifasını yaratmadığı hiçbir hastalık yaratmamıştır” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Tıb, 1; İbn Mâce, Tıb, 1). Hastalıktan korunmak da tedavinin bir parçasıdır. Kur’an “Kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmayın” (Bakara 2/195) buyurur. Hz. Peygamber de bulaşıcı hastalıklarda tedbir almayı emretmiştir: “Bir yerde veba olduğunu duyarsanız oraya girmeyin; bulunduğunuz yerde veba çıkarsa oradan kaçmak için çıkmayın” (Buhârî, Tıb, 30).
Tevekküle aykırı mı?
Hayır. Tevekkül, sebeplere sarılıp sonucu Allah’a bırakmaktır. Hz. Peygamber devesini salıverip tevekkül ettiğini söyleyen bir bedeviye “Önce onu bağla, sonra tevekkül et” buyurmuştur (Tirmizî, Kıyâme, 60). Hz. Ömer’in vebalı bölgeye girmekten vazgeçerken “Allah’ın kaderinden yine Allah’ın kaderine kaçıyoruz” dediği meşhurdur (Buhârî, Tıb, 30). Aşı da bir sebeptir.
Aşının içeriği
Bazı aşılarda stabilizatör olarak jelatin kullanılabilir. DİYK’nin jelatin ve haram maddeli ilaçlar hakkındaki görüşü bu konuya da ışık tutar:
- Helal kaynaklı veya sentetik maddelerle üretilmiş aşılarda hiçbir sakınca yoktur.
- Haram kaynaklı bir madde içeren bir aşının helal bir alternatifi yoksa veya ulaşılamıyorsa, güvenilir uzman hekimlerin tavsiyesiyle kullanılmasında zaruret ilkesi gereği sakınca yoktur (Mecelle, md. 21). Helal alternatif bulunduğunda onu tercih etmek gerekir. Bkz. domuz jelatini ve haram maddeli ilaçlar.
- Aşılarda kullanılan madde miktarı çok azdır ve enjeksiyon yoluyla verilir; yeme-içme söz konusu değildir.
Çocuk aşıları
Çocuk, anne ve babasına Allah’ın bir emanetidir. Hz. Peygamber “Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz” buyurmuştur (Buhârî, Cum‘a, 11). Sağlık Bakanlığının genişletilmiş bağışıklama programındaki aşılar, çocukları ölümcül veya kalıcı hasar bırakan hastalıklardan korur. Ayrıca aşılama, toplumdaki diğer çocukları, yaşlıları ve bağışıklığı zayıf olanları da korur. Anne ve babaların bu konuda hekimlerin tavsiyelerine uyması, çocuğun hakkını gözetmenin bir gereğidir.
Aşı ve oruç
DİYK’ye göre enjeksiyonla yapılan aşılar orucu bozmaz; ağızdan alınan aşılar ise bozar. Bkz. oruçta iğne ve aşı.
Kaynaklar: Bakara 2/195; Ebû Dâvûd, Tıb, 1; İbn Mâce, Tıb, 1; Buhârî, Tıb, 30; Cum‘a, 11; Tirmizî, Kıyâme, 60; Mecelle, md. 21-22; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Kullanılması veya yenilmesi haram bir maddenin ya da bunlardan imal edilen ilaçların tedavide kullanılması caiz midir?”, “Domuzdan üretilen jelatin caiz midir?”, “Aşı olmak veya iğne yaptırmak orucu bozar mı?” (kurul.diyanet.gov.tr); T.C. Sağlık Bakanlığı, Genişletilmiş Bağışıklama Programı.