Hac ve umreye giden kadınların en büyük endişelerinden biri, ziyaret tavafını yapmadan âdet görmek ve kafileyle dönmek zorunda kalmaktır. Bu yüzden birçok kadın âdet geciktirici ilaç kullanır.
Âdetli kadın ne yapamaz?
Âdetli kadın, tavaf dışındaki bütün hac menâsikini yapabilir. Hz. Âişe hacda âdet görünce Hz. Peygamber ona “Hacıların yaptığı her şeyi yap; yalnız temizlenene kadar Kâbe’yi tavaf etme” buyurmuştur (Buhârî, Hayız, 7; Müslim, Hac, 119-120). Farz olan ziyaret tavafı ise temizlik gerektirir; bu yüzden bayram günlerinde âdet gören kadının durumu zorlaşır.
İlaç kullanmak
DİYK’ye göre İslami gelenekte kadınların hac ve umre gibi ibadetleri herkesle birlikte zamanında yapabilmek için âdeti engelleyici bir yola başvurduğu bilinmemektedir. Âdet geciktirici ilaçlar çoğu zaman âdet düzensizliklerine yol açabilir. Bu itibarla kadınların, âdet düzenlerini değiştiren ilaçlara başvurmadan organizasyonun alacağı tedbirler çerçevesinde hac veya umreyi tamamlamaları daha uygundur.
Bununla birlikte, âdetin ilaçla geciktirilmesi durumunda yapılan ibadetler geçerlidir. İlaç kullanmadan önce mutlaka bir hekime danışılmalıdır.
İlaca rağmen kanama olursa
DİYK’ye göre âdet geciktirici ilaçlar her zaman etkili olmayabilir. Hanefî mezhebine göre âdet süresi en az üç, en çok on gündür; iki âdet arasındaki temizlik süresi en az on beş gündür (Merğînânî, el-Hidâye, I, 34; Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 29). Buna göre:
- İlaç tesirsiz kalmış, önceki âdetin bitiminden itibaren on beş gün geçtikten sonra âdet kanı renginde bir kanama gelmiş ve en az üç gün sürmüşse kadın âdetli sayılır. Namaz kılamaz, oruç tutamaz, umre veya ziyaret tavafı yapamaz.
- Kanama on günden fazla sürerse, mutat âdet günlerinden sonrası istihâze (özür) sayılır; o günlerde yaptığı tavaf geçerlidir, kılmadığı namazları kaza eder.
- Uzmanlara göre bu ilaçların yan etkisi olarak âdet dönemi dışında, âdet kanaması niteliğinde olmayan lekeler görülebilir. Bu lekelenmeler istihâze hükmündedir; kadın abdest alarak namaz kılar, oruç tutar ve tavaf yapar.
Ziyaret tavafı öncesi âdet görülürse
Âdetli kadın temizlenene kadar ziyaret tavafını erteler; bayram günleri geçse bile gecikme için ceza gerekmez. Kafilenin dönüşü yüzünden bekleme imkânı hiç yoksa, bazı âlimlerin zaruret hâlinde âdetli olarak tavaf yapılabileceğine ve bunun için bedene (deve/sığır) kurban gerektiğine dair görüşleri vardır; böyle bir durumda kafile rehberine ve din görevlisine danışılmalıdır.
Kaynaklar: Bakara 2/222; Buhârî, Hayız, 1, 7; Müslim, Hac, 119-120; Merğînânî, el-Hidâye, I, 34; Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 29; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 284-300; Nevevî, el-Mecmû‘, II, 375-380; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Kadınların hac veya umrede âdet hâllerini geciktiren veya öne alan ilaç kullanmaları durumunda ibadetleri geçerli midir?”, “Âdet geciktirici hap kullandığı hâlde yine de leke gören bir kadın namaz, oruç ve tavaf gibi ibadetleri yapabilir mi?” (07.12.2022) (kurul.diyanet.gov.tr).