Türkiye’de hac kontenjanı sınırlı olduğundan kura sistemi uygulanır ve birçok kişi yıllarca sıra bekler. Bu durum bazılarını farklı yollar aramaya itmektedir.
Haccın geçerliliği
DİYK’ye göre hac belli zamanlarda, belli mekânlarda ve belli şekillerde yapılan bir ibadettir. Haccın geçerlilik şartları; hacca gidecek kişinin Müslüman, ergen ve akıllı olması ve hac mevsiminde Mekke’de bulunarak menâsiki yerine getirmesidir. Bu şartları yerine getiren kimsenin haccı, fıkhî ölçüler içinde şeklen geçerli olur.
Sahte meslek vizesi
Ancak DİYK’ye göre kurayla hacca gidemeyenlerin, gereğini yapmayacakları hâlde değişik meslek vizeleri almaları yalan beyan anlamına geldiğinden dinen caiz değildir. Kurulun ifadesiyle, Allah’ın emrine uyarak hac ibadetini yerine getirmek ile yine O’nun koyduğu yalan yasağını çiğnemek, İslam ahlâkıyla bağdaşmayan açık bir çelişkidir.
Aynı değerlendirme, hac vizesi olmadan turist veya ziyaret vizesiyle hacca girmeye çalışmak için de geçerlidir. Suudi Arabistan’ın hac izni olmayanlara yönelik yasakları ve cezaları, izdihamı önlemek ve hacıların güvenliğini sağlamak içindir; bu kurallara uymak, sözleşmeye bağlılığın ve kamu düzenine saygının gereğidir. Kurallara aykırı yollarla hacca gitmek, hem kişiyi hem diğer hacıları tehlikeye atabilir.
Gerçekten görevli olarak gitmek
DİYK’ye göre şoför veya kasap gibi gerçekten o meslek için giden kişiler, mesleklerini icra ederken hac yapabilirler. Aynı durum sağlık görevlileri, din görevlileri, kafile başkanları, rehberler ve güvenlik görevlileri için de geçerlidir. Bu kişilerin öncelikle üstlendikleri görevi aksatmamaları gerekir.
Görevlinin hac borcu düşer mi?
DİYK’ye göre görevli olarak hacca giden kimse, ister zengin ister fakir olsun, yaptığı hac kendi adına geçerlidir. Görevi karşılığında ücret alması bunu değiştirmez (Kâsânî, Bedâi‘, II, 120).
- Kendisine daha önce hac farz olmuşsa, farz haccını eda etmiş olur.
- Daha önce hac farz olmamışsa, Mekke’ye ulaşmakla haccın farz olması için gereken “yol bulma” şartı gerçekleştiği için yine farz haccı eda etmiş olur. Sonradan hacca gidecek maddi güce ulaşsa bile tekrar gitmesi gerekmez.
Sırası gelmeyen ne yapar?
Haccın farz olması için kişinin hacca gitme imkânını bulması gerekir. Maddi gücü olduğu hâlde kurası çıkmayan kişi, meşru yoldan gidebileceği zamana kadar sorumlu değildir; bu arada kura başvurusunu yenilemeli ve ölüm ihtimaline karşı bedel haccı için vasiyette bulunmalıdır.
Kaynaklar: Âl-i İmrân 3/97; Mâide 5/1; Tevbe 9/119; Buhârî, Edeb, 69; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, II, 120-125; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 455-465; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Kur’a sistemi dışında hacca gidebilmek için farklı yöntemlere başvurmak caiz midir?”, “Hacca görevli olarak giden kişinin hac borcu düşer mi?” (12.07.2017) (kurul.diyanet.gov.tr).