Oruçluyken yapılan günlük işlerin birçoğu “orucu bozar mı?” sorusunu akla getirir. DİYK bu konulardaki temel ölçüyü şöyle koyar: Oruç, yemek, içmek ve cinsel ilişkiyle ve bunlar kapsamına giren şeylerle bozulur.
Unutarak yemek ve içmek
Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Bir kimse oruçlu olduğunu unutarak yer veya içerse orucunu tamamlasın, bozmasın; çünkü onu Allah yedirmiş, içirmiştir” (Buhârî, Savm, 26; Müslim, Sıyâm, 171). Buna göre:
- Unutarak yemek ve içmek orucu bozmaz.
- Oruçlu olduğunu hatırlayan kişi hemen ağzındakini çıkarır, ağzını yıkar ve orucuna devam eder (Merğînânî, el-Hidâye, I, 120-121).
- Hatırladıktan sonra yutmaya devam ederse orucu bozulur.
Unutanı uyarmak
DİYK’ye göre oruçlu olduğunu unutarak yiyip içen kişi yaşlı, hasta, zayıf ve oruç tutmakta zorlanan biriyse onu gören hatırlatmayabilir; bunun dışındaki durumlarda hatırlatmalıdır (Şürünbülâlî, Merâkı’l-felâh, s. 244).
Orucu bozmayanlar
- Makyaj ve saç boyası: DİYK’ye göre makyaj yapmak, saç boyamak ve saç bakımı yeme-içme kapsamında olmadığı için orucu bozmaz. Ruj gibi ağza gidebilecek ürünlerde yutmamaya dikkat edilmelidir.
- Ağda ve epilasyon: Vücuttaki kılların hangi yolla olursa olsun alınması orucu bozmaz. Ancak DİYK, kadının kadına karşı avretinin diz kapağı ile göbek arası olduğunu hatırlatır; zaruret olmadan bu bölgeyi başkasına açmak ve uygulayanın bakıp dokunması helal değildir (Merğînânî, el-Hidâye, IV, 368-370).
- Nikotin bandı: Deriden emilen maddeler yeme-içme ve beslenme anlamına gelmediği için orucu bozmaz. Merhem ve ilaçlı bant da böyledir.
- Yıkanmak ve denize girmek: Ağız ve burundan su kaçırmamak kaydıyla orucu bozmaz.
- Diş fırçalamak: Macunu yutmamak kaydıyla orucu bozmaz; ancak ihtiyat için macunsuz fırçalamak veya misvak kullanmak daha iyidir.
- Tükürük yutmak, göz yaşarması, yemeğin tuzuna dilin ucuyla bakmak (yutmamak kaydıyla) orucu bozmaz.
Tıbbi işlemler için bkz. oruçta iğne, serum ve aşı ve oruçta sprey, damla ve endoskopi.
Sigara
Sigara, nargile ve elektronik sigara içmek, dumanın bilerek içe çekilmesi sebebiyle orucu bozar. Hanefî âlimlerine göre bu bilinçli bir tüketim olduğundan kazanın yanında keffâreti de gerektirir (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr).
Kaynaklar: Bakara 2/187; Buhârî, Savm, 26, 27; Müslim, Sıyâm, 171; Merğînânî, el-Hidâye, I, 120-124; IV, 368-370; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, II, 98; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 395-396; Şürünbülâlî, Merâkı’l-felâh, s. 244; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Unutarak yemek içmek orucu bozar mı?”, “Unutarak yiyen kişiye oruçlu olduğunun hatırlatılması gerekir mi?”, “Makyaj yapmak ve saç boyamak orucu bozar mı?”, “Ağda veya epilasyon yaptırmak oruca engel olur mu?”, “Nikotin bandı orucu bozar mı?”, “Yıkanmak orucu bozar mı?” (kurul.diyanet.gov.tr).