Oruç, Kur’an’da “sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı; umulur ki korunursunuz” (Bakara 2/183) ayetiyle emredilen bir ibadettir. Müslüman orucu sağlık için değil, Allah rızası için tutar. Bununla birlikte orucun beden ve zihin üzerindeki etkileri tıp dünyasının da ilgisini çekmektedir.
Bu yazıda4 başlık · 2 dk okuma
Araştırmalar neler söylüyor?
Son yıllarda “aralıklı oruç” (intermittent fasting) üzerine yapılan çalışmalar, sağlıklı yetişkinlerde belirli sürelerle yemek yemeye ara vermenin bazı olumlu etkileri olabileceğini göstermektedir. Ramazan orucuyla ilgili gözlemlerde de şu sonuçlar öne çıkar:
- Dengeli beslenildiğinde kilo ve bel çevresinde azalma,
- Bazı kişilerde kan şekeri ve kan yağları üzerinde olumlu değişiklikler,
- Sigara ve bazı alışkanlıkları bırakmak için bir fırsat,
- Öz denetim ve disiplin kazanma.
Bu etkiler kişiden kişiye değişir ve büyük ölçüde sahur ve iftarda nasıl beslenildiğine bağlıdır. İftarda aşırı yemek, kızartma ve şekerli yiyeceklerle geçen bir Ramazan bu faydaları ortadan kaldırabilir.
Kimler doktoruna danışmalı?
- İnsülin kullanan veya şekeri dengesiz diyabet hastaları,
- Böbrek yetmezliği, ileri kalp ve karaciğer hastaları,
- Düzenli ve sık aralıklarla ilaç kullanması gerekenler,
- Hamile ve emziren kadınlar,
- Yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar,
- Yeme bozukluğu tanısı olanlar.
Dinin tanıdığı ruhsat
“Sizden kim hasta veya yolculukta olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutar. Oruca gücü yetmeyenler bir yoksulu doyuracak kadar fidye verir” (Bakara 2/184). Doktorun oruç tutmasını sakıncalı bulduğu hasta oruç tutmaz; iyileşince kaza eder. İyileşme ümidi olmayan hastalar ve güçsüz yaşlılar fidye verir. Bkz. oruç tutmamayı mubah kılan mazeretler, oruç fidyesi.
Sağlıklı bir Ramazan için
- Sahuru atlamamak; protein ve lif içeren besinler tüketmek. “Sahur yapın; çünkü sahurda bereket vardır” (Buhârî, Savm, 20).
- İftarı hurma veya su ile açmak, ardından ölçülü yemek (Tirmizî, Savm, 10).
- İftar ile sahur arasında bol su içmek.
- Yoğun kızartma, tatlı ve tuzdan kaçınmak; teravih ve yürüyüşle hareketli kalmak.
İlaç, iğne ve tahliller konusunda oruçluyken iğne, serum ve aşı yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Bakara 2/183-185; A‘râf 7/31; Buhârî, Savm, 20; Tirmizî, Savm, 10; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I (Oruç); T.C. Sağlık Bakanlığı, Ramazan’da sağlıklı beslenme önerileri; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Ramazan ve diyabet önerileri.