Ramazan’ın en çok sorulan konularından biri, sahurun ne zaman biteceği ve ezan okunurken yemeye devam edilip edilemeyeceğidir.
İmsak nedir?
Sözlükte “kendini tutmak” anlamına gelen imsak, dinî terim olarak fecr-i sâdıktan iftara kadar yemekten, içmekten ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Halk arasında ise orucun başladığı vakit anlamında kullanılır. Kur’an şöyle buyurur: “Şafağın aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye kadar yiyin, için; sonra orucu geceye kadar tamamlayın” (Bakara 2/187).
DİYK’ye göre takvimlerde gösterilen imsak, oruca başlama vaktidir; aynı zamanda gecenin sona erdiği, yatsı vaktinin çıkıp sabah namazı vaktinin girdiği andır.
Ezan okunurken yemek
Ramazan’da sabah ezanı, imsak vaktinin başlamasıyla okunur. Bu sebeple DİYK’ye göre ezan başladığında yeme içmeyi bırakmak gerekir. Ezan başladığı sırada ağızda bulunan lokmanın yutulmasında sakınca yoktur. “Ezan bitene kadar yenebilir” düşüncesi doğru değildir; çünkü ezan zaten vakit girdikten sonra okunur.
İhtiyat olarak birkaç dakika önce yemeyi bırakmak iyidir. Bulunulan yerin takvimi esas alınmalıdır; farklı şehirlerde imsak saatleri dakikalarca farklıdır.
Sahurun önemi
Hz. Peygamber “Sahur yemeği yiyin; çünkü sahurda bereket vardır” buyurmuştur (Buhârî, Savm, 20; Müslim, Sıyâm, 45). Sahuru imsak vaktine yakın yapmak da sünnettir. Az bir şey yemek, hatta bir yudum su içmek bile sahur sevabına ulaştırır.
Cünüp olarak sabahlamak
DİYK’ye göre:
- Oruçluyken rüyada ihtilam olmak orucu bozmaz.
- Guslü geciktirerek cünüp olarak sabahlamak oruca zarar vermez. Cünüplük, ister oruçtan önce ister oruç sırasında olsun, oruç tutmaya engel değildir.
- Hz. Peygamber’in Ramazan’da imsaktan sonra sabah namazı vakti içinde yıkandığı bilinmektedir (Buhârî, Savm, 25; Müslim, Sıyâm, 76).
- Ancak guslü sabah namazı vaktinin çıkmasına kadar ertelemek günahtır; çünkü namaz terk edilmiş olur. Cünüp kişinin üzerinden bir namaz vakti geçmemelidir.
Oruçluyken ağızda kalan diş macunu, abdestte ağza alınan su gibi durumlar için bkz. unutarak yemek ve orucu bozmayan durumlar.
Kaynaklar: Bakara 2/187; Buhârî, Savm, 19-20, 25; Müslim, Sıyâm, 45, 76; el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 200; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 399-400; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “İmsak nedir? Ne zaman başlar? Sabah ezanı okunmaya başladığında yeme içmeye kısa bir süre devam edilebilir mi?”, “Oruçlu iken ihtilam olmanın veya cünüp olarak sabahlamanın hükmü nedir?”, “Cünüp iken tutulan oruç geçerli midir?”, “Sahur yemeğinin dindeki önemi nedir?” (kurul.diyanet.gov.tr).