Ramazan bayramından sonra birçok kişi Şevval orucu tutar. Aynı dönemde Ramazan’da hastalık, yolculuk veya âdet sebebiyle tutamadığı oruçları da kaza etmek ister. “İkisini bir niyetle tutabilir miyim?” sorusu bu yüzden çok sorulur.
Şevval orucunun fazileti
Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Kim Ramazan orucunu tutar, ardından Şevval’den altı gün daha tutarsa, bütün yılı oruçlu geçirmiş gibi olur” (Müslim, Sıyâm, 204). Âlimler bunu, her iyiliğe on katı sevap verilmesiyle açıklar: Ramazan’ın otuz günü üç yüz gün, altı gün ise altmış gün yerine geçer.
DİYK’ye göre Şevval orucu müstehaptır. Bayramın ilk günü dışında Şevval ayı içinde peş peşe tutulabileceği gibi ara verilerek de tutulabilir (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 435).
Kaza ile birlikte tutulabilir mi?
DİYK’nin cevabı açıktır:
- Şevval ayında nafile olarak tutulan oruç, Ramazan’da tutulmayan oruçların yerine geçmez; Ramazan kazalarının ayrıca kaza edilmesi farzdır.
- Bir oruçta hem kaza hem nafile niyeti geçerli değildir. Bu yüzden Şevval’de tutulan oructa ikisinden yalnız birine niyet edilmelidir.
- Şevval ayında oruç tutarken Ramazan’ın kazasına niyet edilirse, bu oruçlar kaza orucu olarak tutulmuş olur.
Hangisi önce?
Farz olan kaza borcunu ödemek, nafileden önce gelir. Kaza oruçlarının sayısı az ise önce kaza tutulup ardından Şevval’in altı günü tutulabilir. Kaza sayısı fazlaysa ve Şevval ayı yetmeyecekse, kişi önce kazaya başlayıp Şevval orucunu başka bir yıl tutmayı tercih edebilir. Hanefî mezhebinde kaza orucunun vakti bir sonraki Ramazan’a kadar geniştir; bu yüzden Şevval orucunu önce tutmak da caizdir.
Kaza orucunun niyeti
Kaza orucuna, nafile oruçtan farklı olarak geceden (imsaktan önce) ve hangi orucun kazası olduğu belirtilerek niyet edilir: “Ramazan’dan kalan orucumun kazasına niyet ettim.”
Kaynaklar: En‘âm 6/160; Müslim, Sıyâm, 204; Ebû Dâvûd, Savm, 58; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 435; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Şevval orucunun hükmü nedir? Ramazan’da tutulamayan oruçlar Şevval orucu niyetiyle tutulabilir mi?” (kurul.diyanet.gov.tr).