Ramazan’da uçak yolculuğu yapan birçok kişi, iftarı kalkış yerinin saatine göre mi, varış yerine göre mi, yoksa uçağın bulunduğu konuma göre mi yapacağını merak eder. Batıya doğru uçarken güneş “kaçar” ve gün uzar; doğuya uçarken gün kısalır.
Temel kural: Bulunulan yer
Kur’an orucun süresini açıkça belirler: “Tan yerinin aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye kadar yiyin, için; sonra orucu geceye (güneş batıncaya) kadar tamamlayın” (Bakara 2/187). DİYK’ye göre yolculuğa çıkanlar imsak ve iftarı o anda bulundukları yere göre yapar.
Uçakta iftar
- Uçak görevlileri iftar vaktini bildiriyorsa buna göre,
- Böyle bir uygulama yoksa uçağın üzerinde bulunduğu yerin güneş batışına göre iftar edilir.
Uçak yüksekte olduğu için güneş, yerdekilere göre biraz daha geç batar. Uçaktaki yolcu, pencereden güneşin battığını gördüğünde iftar eder. Bu nedenle kalkış veya varış şehrinin takvimine göre değil, bulunulan konuma göre hareket etmek gerekir.
Kıtalararası uçuşlar
DİYK’ye göre çok hızlı uçaklarla kıtalararası yolculuk yapıldığında imsak ile iftar arasındaki süre anormal ölçüde kısa veya uzun olabilir. Bu durumda:
- Yolculuk yapacak kişi, yolcu olduğu için orucunu kazaya bırakabilir (Bakara 2/184).
- Oruca başlamışsa bir takdir yaparak, örneğin oruca başladığı yerin akşam vaktinde iftar edebilir.
Varış yerinde
Varılan yerde güneş henüz batmamışsa oruca devam edilir. Kişi batıya uçarak oruç süresi normalden çok uzamışsa ve zorlanıyorsa, yolcu olduğu için orucunu bozup sonra kaza edebilir; keffâret gerekmez.
Bayram farklılığı
Farklı ülkelerde Ramazan’ın başlangıç ve bitişinin farklı olması hâli için bkz. yurt dışında Ramazan ve bayram. Kuzey ülkelerindeki uzun günler için bkz. kutup bölgelerinde oruç.
Kaynaklar: Bakara 2/184-187; Buhârî, Savm, 43; Müslim, Sıyâm, 51; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Uçakla seyahat eden oruçlu kişi iftarını nereye göre yapar?” (kurul.diyanet.gov.tr).