Çocuk Allah’ın bir nimetidir ve O dilediğine verir: “Dilediğine kız, dilediğine erkek çocuk bağışlar… dilediğini de kısır bırakır” (Şûrâ 42/49-50). Hz. Zekeriyyâ ve Hz. İbrahim’in eşleri yaşlılıklarında çocuk sahibi olmuşlardır. Çocuksuzluk kimse için bir ayıp değil, bir imtihandır.
Bu yazıda4 başlık · 2 dk okuma
Tedavi olmak sünnettir
Hz. Peygamber “Allah her hastalık için bir şifa yaratmıştır; tedavi olun” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Tıb, 1). Kısırlık tedavisi de bu kapsamdadır.
Caiz olan durum
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu ve çağdaş fıkıh kurullarının ortak görüşüne göre, tüp bebek şu şartlarla caizdir:
- Yumurta karıdan, sperm kocadan alınmalı,
- Embriyo aynı kadının rahmine yerleştirilmeli,
- İşlem evlilik devam ederken yapılmalı (boşanma veya ölümden sonra caiz değildir; bkz. dondurulmuş embriyo),
- Karışıklığa meydan vermeyecek güvenilir bir merkezde yapılmalı.
Caiz olmayan durumlar
- Yabancı bir erkekten sperm (donör sperm),
- Yabancı bir kadından yumurta (donör yumurta),
- Embriyonun başka bir kadının rahmine yerleştirilmesi (taşıyıcı annelik).
Bunlar nesebin (soy bağının) karışmasına yol açtığı için caiz değildir. Bkz. taşıyıcı annelik ve donör kullanımı.
Sık sorulanlar
Cinsiyet seçimi yapılabilir mi?
Kalıtsal bir hastalığın önlenmesi gibi tıbbi bir zaruret olmadıkça cinsiyet seçimi uygun görülmemektedir.
Fazla embriyolar ne olacak?
Aynı çiftin sonraki denemelerinde, evlilik devam ederken kullanılmak üzere dondurulabilir. Tıbbi gereklilik olmadan fazla sayıda embriyo oluşturmaktan kaçınılmalıdır.
Tedavi sürecinde kadının mahremiyeti
Mümkünse kadın hekim tercih edilir; zaruret hâlinde erkek hekimin muayenesi caizdir. Tedavi süresince kullanılan ilaçlar veya işlemler sebebiyle görülen kanamaların hükmü için istihaze ve hayız yazılarımıza bakabilirsiniz.
Başarısız denemelerden sonra
Sonuç Allah’ın takdiridir. Hz. Âişe’nin çocuğu olmamıştır ve o yine de “müminlerin annesi”dir. Çiftlerin birbirini suçlamaması, sabır ve dua ile birbirine destek olması; ayrıca koruyucu aile olmak gibi hayır kapılarını da düşünmesi tavsiye edilir. Dua için: hayırlı evlat duası.
Özetle
- Evli çiftin kendi yumurta ve spermleriyle, evlilik devam ederken tüp bebek yaptırması caizdir.
- Donör sperm, donör yumurta ve taşıyıcı annelik caiz değildir.
- Çocuksuzluk bir kusur değil, bir imtihandır.
Kaynaklar: Şûrâ 42/49-50; Âl-i İmrân 3/38-40; Hûd 11/71-72; Ebû Dâvûd, Tıb, 1; Tirmizî, Tıb, 2; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Tüp bebek” (kurul.diyanet.gov.tr); İslam İşbirliği Teşkilatı Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, 16 (4/3) sayılı karar (Amman, 1986); Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, II.