Hz. Âişe hac yolculuğunda âdet görünce ağlamaya başlamıştı. Hz. Peygamber onu teselli ederek şöyle buyurdu: “Bu, Allah’ın Âdem kızlarına yazdığı bir şeydir. Beytullah’ı tavaf etmek dışında hacıların yaptığı her şeyi yap” (Buhârî, Hayz, 1; Müslim, Hac, 119). Bu söz, hayzın bir eksiklik veya utanç sebebi değil, yaratılışın doğal bir parçası olduğunu gösterir.
Bu yazıda7 başlık · 4 dk okuma
Hayız nedir?
Hayız (âdet, aybaşı), ergenlik çağına girmiş, hamile olmayan ve menopoza girmemiş sağlıklı bir kadının rahminden belli aralıklarla gelen kandır. Kur’an hayızdan “eza” (rahatsızlık) olarak söz eder ve bu dönemde eşlerin cinsel ilişkiden uzak durmasını emreder (Bakara 2/222).
Süreler
| Hanefî | Şâfiî | |
|---|---|---|
| Hayzın en az süresi | 3 gün (72 saat) | 1 gün (24 saat) |
| Hayzın en çok süresi | 10 gün (240 saat) | 15 gün |
| İki hayız arasındaki en az temizlik | 15 gün | 15 gün |
| Hayız görme yaşı | Yaklaşık 9 yaşından itibaren | Yaklaşık 9 yaşından itibaren |
- Hanefîlere göre 3 günden az süren veya 10 günü aşan kan (aşan kısım) hayız değil, istihaze (özür kanı) sayılır. Bkz. istihaze ve özür hâli.
- Âdeti belli olan kadının kanı 10 günü aşarsa, önceki âdet günleri kadarı hayız, fazlası istihazedir. İlk defa âdet gören kızın kanı 10 günü aşarsa 10 günü hayız sayılır.
- Âdet düzeni zaman zaman değişebilir. Kanın 10 gün içinde kesilmesi hâlinde görülen günlerin tamamı hayız sayılır.
Kanın rengi
Hayız süresi içinde görülen kırmızı, siyah, koyu kahverengi, sarı, bulanık ve yeşilimsi akıntıların hepsi hayız hükmündedir. Beyaz ve berrak akıntı ise temizliğin işaretidir. Hz. Âişe, kadınlar kendisine pamuk üzerindeki sarımsı akıntıyı gösterdiğinde “Bembeyaz akıntıyı görünceye kadar acele etmeyin” derdi (Buhârî, Hayz, 19).
Ara lekelenme ve kesintiler
Hanefîlere göre on gün içinde kanın arada kesilip yeniden gelmesi durumunda, iki kan arasındaki temizlik 15 günden az olduğu için bu günler de hayız sayılır (bir kanın ardından temizlik, sonra yine kan). Ancak kan tamamen kesilip kadın gusül alıp namaza başladıktan sonra 10 gün dolmadan tekrar kan gelirse, bu kan da hayza dahildir; bu durumda o arada kılınan namazlar geçersiz olmaz, sadece hükmü değişir. Ayrıntılı ve düzensiz durumlarda bir müftülüğe danışmak en sağlıklısıdır.
Hayız bitince: Gusül
Hayız sona erince gusül abdesti almak farzdır. Gusülden sonra namaz kılınır, oruç tutulur, Kur’an okunur. Hayzın bittiğini anlamak için beyaz akıntı görülmesi veya pamuğun temiz çıkması beklenir.
Hayız hâlindeki kadın neler yapar?
Namaz kılınmaz ve kaza edilmez; oruç tutulmaz, sonradan kaza edilir; Kur’an okunmaz ve mushafa dokunulmaz; mescide girilmez; Kâbe tavaf edilmez; cinsel ilişki yapılmaz. Buna karşılık dua, zikir, tesbih, salavat, Kur’an dinlemek, ilim öğrenmek ve her türlü iyilik serbesttir. Ayrıntılı tablo için âdetli kadın ibadetler rehberi.
Âdet günlerinizi, kaza oruçlarınızı ve ibadet durumunuzu takip etmek için hayız takip aracını kullanabilirsiniz.
Özetle
- Hayız, Allah’ın kadınlara yazdığı fıtri bir hâldir; kusur veya utanç sebebi değildir.
- Hanefîlere göre en az 3, en çok 10 gün; Şâfiîlere göre en az 1, en çok 15 gün.
- Hayız süresindeki beyaz dışındaki bütün renkler hayızdır.
- Hayız bitince gusül almak farzdır.
Kaynaklar: Bakara 2/222; Buhârî, Hayz, 1, 6, 19, 20; Müslim, Hac, 119; Hayz, 67-69; Kâsânî, Bedâi‘, I, 39-45; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 282-305; Birgivî, Zuhru’l-müteehhilîn; Nevevî, el-Mecmû‘, II, 342-390; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I (Hayız, nifas ve istihaze); Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, hayız ve istihaze ile ilgili cevaplar (kurul.diyanet.gov.tr).
Kaynaklar
- Buhârî, Hayz, 1; Müslim, Hac, 119
- Buhârî, Hayz, 19
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/222
Son gözden geçirme: