Kolonya ile ikram, alkollü el dezenfektanları, parfümler, bazı şuruplar, sirkeler, kefir ve boza… Günlük hayatta alkolle karşılaşmamak neredeyse imkânsız. Her alkol içeren ürün haram mıdır?
Haram olan: Hamr
Kur’an sarhoşluk veren içkiyi (hamr) kesin olarak yasaklamıştır (Mâide 5/90-91). Hz. Peygamber “Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Eşribe, 5; Tirmizî, Eşribe, 3). DİYK, bu hükümlerin sarhoşluk vermesi için özel olarak ve belli usullerle üretilen içeceklerle ilgili olduğunu vurgular. Bu içeceklerin azını da çoğunu da içmek ve onları gıdalara katmak haramdır.
Haram olmayan alkol
DİYK, hamr dışında kalan alkolün farklı değerlendirilmesi gerektiğini belirtir ve şu sonuçlara ulaşır:
- Doğal olarak oluşan alkol: Meyvelerde doğal olarak binde bir ile binde beş arasında alkol bulunabilir. Ekmek dahil birçok mayalı ürünün üretim sürecinde de az miktarda alkol oluşur. Gıdada sarhoş etmeyecek ölçüde doğal olarak oluşan alkol o gıdayı haram kılmaz. Aksi hâlde birçok meyveyi yemek de haram olurdu.
- Çözücü olarak sentetik alkol: Sentetik alkolün içki olarak tüketilmesi haramdır. Ancak aromaların çözünmesini sağlamak için eser miktarda kullanılması böyle değildir; çünkü amaç sarhoşluk veya keyif değildir.
- Temizlik ürünleri: Kolonya, ispirto, el dezenfektanı gibi temizlik amacıyla üretilen alkollü maddelerin içilmesi haramdır; ancak temizlikte kullanılmaları caizdir. Bu maddeler dinen necis de sayılmaz. Bu yüzden namazdan önce kolonya veya dezenfektan sürülen yerlerin yıkanması gerekmez.
Parfüm
Parfümlerdeki alkol de temizlik ve koku amacıyla kullanılan sentetik alkoldür. Bu yüzden alkollü parfüm sürünmek caizdir ve namaza engel değildir. Kadınların yabancı erkeklerin arasına çıkarken kokunun dikkat çekecek kadar yoğun olmaması ise ayrı bir edep konusudur.
Alkollü ilaçlar
Bazı şuruplarda ve bitkisel damlalarda çözücü olarak alkol bulunur. Bu alkol sarhoşluk vermeyecek ölçüdeyse ve amaç tedaviyse, yukarıdaki ikinci madde kapsamında değerlendirilir. DİYK, içki olarak üretilmiş alkollü bir içeceğin tedavide kullanılmasını ise ancak meşru bir alternatifin bulunmaması hâlinde zarureten caiz görür. Bkz. haram maddeli ilaçlar.
Kefir, boza, sirke
Fermantasyonla üretilen kefir ve boza gibi geleneksel içecekler, normal üretim ve tüketim şartlarında sarhoşluk vermediği sürece helaldir. Sirke ise Hz. Peygamber’in övdüğü bir katıktır (Müslim, Eşribe, 166).
Kaynaklar: Mâide 5/90-91; Buhârî, Vudû, 71; Edeb, 80; Müslim, Eşribe, 7, 73, 166; Ebû Dâvûd, Eşribe, 5; Tirmizî, Eşribe, 3; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, V, 115; Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, II, 763-764; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Üretim aşamalarında sentetik alkol kullanımının hükmü nedir?” (kurul.diyanet.gov.tr).