Günümüzde insanlar çok hareketli bir hayat sürüyor: Hafta içi başka şehirde çalışanlar, bayramda memlekete gidenler, yazın yazlığa taşınanlar… Bu durumların her birinde namazın kısaltılıp kısaltılmayacağı sık sorulur. DİYK bu konulara ayrı ayrı cevap vermiştir.
Anne-babanın yaşadığı memlekete gitmek
Yetişkin bir kişi doğup büyüdüğü yeri terk edip sürekli yaşamak üzere başka bir yere yerleşirse, yeni yeri onun asli vatanı olur ve eski memleketi asli vatan olmaktan çıkar. DİYK’ye göre eski memlekette anne-babanın veya yetişkin çocukların bulunması bu durumu değiştirmez (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 131-132). Buna göre bu kişi 90 km veya daha uzaktaki anne-babasının yanına ziyarete gidip orada 15 günden az kalacaksa seferîdir.
Hz. Peygamber ve sahabe de Mekke’den Medine’ye hicret edip yerleştikten sonra Mekke’ye gittiklerinde dört rekâtlı namazları iki rekât kılmıştır (Buhârî, Taksîru’s-salât, 1).
Hafta içi başka şehirde çalışmak
DİYK’ye göre sürekli gidip geldiği iş yeri en az 90 km uzakta olan ve orada her seferinde 15 günden az kalan kişi:
- İş şehrinde otel, misafirhane gibi bir yerde kalıyorsa orada seferî sayılır.
- İş şehrinde kendi mülkü veya kiraladığı bir evde kalıyorsa orada seferî olmaz, namazlarını tam kılar.
Ailesini götürmeden çalışmaya gitmek
Asli vatan, ancak başka bir yeri asli vatan edinmekle değişir. Kişi eşini ve çocuklarını yeni bir yere götürüp yerleşirse orası asli vatanı olur. Öğrencilik, işçilik, askerlik gibi geçici sebeplerle uzun süre kalınan yerler ise ikamet vatanıdır ve orada namazlar tam kılınır. Kurula göre burada da 15 günden az kalacaksa ve kaldığı yer kendi mülkü veya kiraladığı bir mesken değilse namazlar kısaltılır.
Yazlık, kışlık ve devre mülk
İki yerde kullandığı evi olan kişinin hangisine gitse mukim olacağına dair fıkıh kaynaklarında bir görüş vardır (Bilmen, Büyük İslâm İlmihali). DİYK’ye göre günümüzdeki bazı yaklaşımlarda yazlık da asli vatan gibidir. Bu yüzden kişi kendisine ait yazlık, kışlık veya devre mülkünün bulunduğu yerde namazlarını tam kılar.
Sürekli yolda olanlar
Şoför, pilot, kaptan gibi mesleği gereği sürekli yolculuk yapanlar için bkz. sürekli yolcu olanların namaz ve orucu. Seferîliğin genel hükümleri için bkz. seferîlik ne zaman başlar.
Kaynaklar: Nisâ 4/101; Buhârî, Taksîru’s-salât, 1; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn, 15; Haddâd, el-Cevhera, I, 87; Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 79-80; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 131-132; Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslâm İlmihali; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Anne babasının yaşadığı beldeye giden kişi seferî olur mu?”, “Birden çok yerde evi olan bir kimse, buralara gittiğinde seferî olur mu?”, “İş gereği haftaiçi başka bir şehirde çalışıp haftasonları evine dönen kişi çalıştığı yerde seferî olur mu?”, “Çalışmak üzere bir şehre giden fakat ailesini oraya götürmeyen kimse namazlarını seferî mi yoksa mukim olarak mı kılar?” (kurul.diyanet.gov.tr).