Camilerde sandalyede namaz kılan cemaat sayısı her geçen gün artıyor. Diz, bel ve boyun rahatsızlıkları, yaşlılık ve ameliyat sonrası dönemler, namazı asli şekliyle kılmayı zorlaştırabilir.
Kolaylaştırma ilkesi
Hz. Peygamber, nasıl namaz kılacağını soran hasta bir sahabiye “Namazını ayakta kıl; gücün yetmezse oturarak, buna da gücün yetmezse yan üzere yatarak kıl” buyurmuştur (Buhârî, Taksîru’s-salât, 19). DİYK’ye göre sorumluluklar kulun gücüne göre belirlenmiştir (Bakara 2/286) ve namazın rükünlerinden birini yerine getirmeye engel olan rahatsızlıklar kolaylaştırma sebebidir.
DİYK’nin açıklaması (2026)
- Ayakta duramayan: Oturarak kılar. Secde yapabiliyorsa rükû için biraz eğilir, secdeyi alnını ve burnunu yere koyarak asli şekliyle yapar. Secde de yapamıyorsa rükû ve secdeyi îmâ ile yapar; secde için daha fazla eğilir.
- Ayakta durabilen ama secde edemeyen: Namazı yere veya sandalyeye oturarak îmâ ile kılabileceği gibi, kıyam ve rükûyu normal yapıp secdeleri îmâ ile de yapabilir.
- İlk rekâtı kılıp sonra kalkamayan: Diğer rekâtları oturduğu yerde, rükûyu biraz eğilerek, secdeleri asli şekliyle yaparak tamamlar.
- Ayakta durup rükû yapabilen ama yere oturamayan: Namaza ayakta başlayıp rükûdan sonra secdeyi sandalyeye oturarak îmâ ile yapabilir veya namazın tamamını sandalyede oturarak îmâ ile kılabilir.
Kurul, kişinin ibadeti şekil şartlarıyla birlikte özenle yerine getirmeye çalışmasını, namazı asli şekliyle kılmaya engel olmayan hafif rahatsızlıkların mazeret sayılmamasını vurgular.
Îmâ nasıl yapılır?
Îmâ, rükû ve secdeyi baş işaretiyle yapmaktır. Rükû için baş biraz eğilir, secde için rükûdan biraz daha fazla eğilir. Secdede başını yere koyamayan kişinin önüne yüksekçe bir şey koyup ona secde etmesi mekruhtur (Serahsî, el-Mebsût, I, 217). DİYK’ye göre Hanefîlerde îmâ mutlaka baş ile yapılır; başıyla îmâ edemeyen kişi göz veya kaş hareketiyle namaz kılamaz, namazını erteler. Bu hâlde üzerinden beş vakitten fazla namaz geçerse kaza etmesi gerekmez (Kâsânî, Bedâi‘, I, 108).
Camide sandalye
DİYK’ye göre sandalyede veya oturarak namaz kılmak cemaate katılmaya engel değildir; bu kişilerin safa katılmaları gerekir. Taburelerini saf hizasında tutmalı, arka safta namaz kılanları rahatsız etmemelidirler. Sandalyenin arka ayakları saf çizgisinde olacak şekilde konulması, hem safın düzenini hem de arkadakilerin secde yerini korur.
Kaynaklar: Bakara 2/185, 238, 286; Hac 22/77; Buhârî, Taksîru’s-salât, 19; Tirmizî, Salât, 226; Serahsî, el-Mebsût, I, 217; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, I, 108; Merğînânî, el-Hidâye, I, 77; Remlî, Nihâyetü’l-muhtâc, I, 468-470; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Ayakta duramayan veya secde yapamayan kişi namazını nasıl kılar?” (04.03.2026), “Îmâ ile namaz nasıl kılınır? Gözle îmâ ederek namaz kılınabilir mi?” (25.03.2026) (kurul.diyanet.gov.tr).