Gayrimenkul, Türkiye’de en yaygın yatırım araçlarından biridir. Birçok kişinin oturduğu evin yanında bir yazlığı, kiraya verdiği bir dairesi veya ileride değerlenmesini beklediği bir arsası vardır. Bunların zekâtı nasıl olur?
Temel ayrım: Kullanım mı, ticaret mi?
Zekât, “artıcı” (nâmî) mallardan verilir. Bir taşınmazın zekâta tabi olup olmadığı, onu hangi niyetle elde tuttuğunuza bağlıdır.
- Kullanım amaçlı: Oturulan ev, iş yeri olarak kullanılan dükkân veya büro, ekip biçilen tarla, iş makinesi zekâta tabi değildir.
- Ticaret amaçlı: Alıp satmak için elde tutulan ev, daire, arsa ve dükkân ticaret malıdır ve zekâta tabidir.
Ticaret amaçlı taşınmaz
DİYK’ye göre büro ve mesken gibi kullanım amacı olmayıp alıp satmak amacıyla elde bulundurulan taşınmazların, bir yıllık borçlar düşüldükten sonra değerleri nisaba ulaşmış ve üzerinden bir kamerî yıl geçmişse, %2,5 zekâtı verilir. Zekât, hesaplama anındaki güncel değer üzerinden hesaplanır (Kâsânî, Bedâi‘, II, 6, 20). Emlakçılar da ticari amaçla sahip oldukları gayrimenkullerin zekâtını verir; her bir gayrimenkul için ayrı ayrı yıl geçmesi şart değildir.
Kurul, ev, dükkân, tarla veya bağ-bahçe yapma niyetiyle satın alınan arsaların zekâta tabi olmadığını belirtir. Yatırım olarak, fiyatı yükselince satmak niyetiyle alınan arsa ise ticaret malıdır.
Kira gelirleri
Kiraya verilen taşınmazın kendisi zekâta tabi değildir. DİYK’ye göre kira gelirleri, zekâta tabi diğer mal ve gelirlerle birlikte, temel ihtiyaçlar ve borçlar çıktıktan sonra nisaba ulaşır ve üzerinden bir yıl geçerse %2,5 zekâta tabidir. Kira geliri harcanıp birikmiyorsa zekât gerekmez.
Kurban ve fitre açısından
DİYK’nin Mayıs 2026 tarihli fetvasına göre nisap ikiye ayrılır:
- Nisâb-ı ginâ: Zekâtla yükümlü kılan nisaptır; artıcı mal gerekir.
- Nisâb-ı istiğnâ: Zekât ve fitre almaya engel olan nisaptır; temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında, artıcı olsun olmasın 80,18 gram altın değerinde mala sahip olmaktır. Bu miktar mala sahip olan kurban kesmek ve fitre vermekle yükümlüdür (İbn Nüceym, el-Bahr, II, 263).
Buna göre kişi daire, dükkân, tarla gibi malları temel ihtiyacı için kullanıyorsa, bu mallar zekâta tabi olmadığı gibi zekât almasına da engel değildir ve sadece bunlar sebebiyle kurban ve fitre yükümlülüğü doğmaz. İhtiyaç fazlası ikinci bir ev veya boş duran bir arsa ise, kişiyi zekât almaktan engelleyebilir ve kurban-fitre yükümlülüğü doğurabilir.
Kaynaklar: Tevbe 9/103; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, II, 6, 20, 48; Merğînânî, el-Hidâye, I, 96; İbn Nüceym, el-Bahrü’r-râik, II, 263; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 262, 339; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Ticaret amaçlı alınıp satılan taşınmaz mallar için zekât vermek gerekir mi?”, “Emlakçı, kendi mülkiyetindeki gayrimenkullerin zekâtını vermekle yükümlü müdür?” (01.02.2023), “Kira gelirleri zekâta tâbi midir?”, “Daire, dükkân, tarla ve iş makinesi gibi nisap miktarı mala sahip olan kişi zekât alabilir mi? Kurban ve fıtır sadakasıyla mükellef olur mu?” (06.05.2026) (kurul.diyanet.gov.tr).