Oruç, imsak vaktinden akşam vaktine kadar yemek, içmek ve cinsel ilişkiden, Allah rızası için niyet ederek uzak durmaktır. Orucu bozan durumlar, bozulmanın şekline göre kaza ve keffaret, yalnız kaza veya hiçbir şey gerektirmeyen durumlar olarak üçe ayrılır. Aşağıdaki hükümler Hanefî mezhebine göredir.
Bu yazıda4 başlık · 3 dk okuma
1. Kaza ve keffaret gerektirenler
Ramazan orucuna gece niyet ederek başlayan kimse, gündüz özürsüz ve bilerek aşağıdakilerden birini yaparsa orucu bozulur; hem bir gün kaza hem de keffaret (60 gün peş peşe oruç) gerekir:
- Bilerek yemek veya içmek (gıda, su, ilaç).
- Cinsel ilişkide bulunmak.
- Sigara içmek, nargile kullanmak.
- Bilerek ağza gelen çok miktardaki kanı veya başkasının tükürüğünü yutmak gibi, beslenme ya da haz amacı taşıyan davranışlar.
Keffaretin nasıl ödeneceği için özürsüz oruç bozmanın kaza ve keffareti yazımıza bakınız.
2. Yalnız kaza gerektirenler
- Abdest alırken veya gargara yaparken boğaza su kaçması (hata).
- Ağız dolusu kasten kusmak; kendiliğinden gelen kusma orucu bozmaz (Tirmizî, Savm, 25).
- Yenmesi âdet olmayan şeyleri yutmak (taş, kâğıt, pamuk gibi).
- İmsak vaktinin girdiğini bilmeden yemek veya güneşin battığını zannederek erken iftar etmek.
- Burundan veya kulaktan sıvı ilaç çekmek (bkz. aşağıdaki not).
- Oruçlu olduğunu hatırlarken hata ile bir şey yutmak.
- Hastalık, yolculuk, hamilelik, emzirme gibi mazeretlerle oruç tutmamak veya bozmak.
- Kadınların âdet ve lohusalık hâlinde tutamadığı günler.
3. Orucu bozmayanlar
- Unutarak yemek, içmek veya cinsel ilişki: “Oruçlu iken unutarak yiyip içen orucunu tamamlasın; onu Allah yedirmiş ve içirmiştir” (Buhârî, Savm, 26; Müslim, Sıyâm, 171).
- Kendiliğinden kusmak.
- Göz damlası, göze sürme, kulağa damla (zarı sağlamsa) çoğu çağdaş âlime göre.
- Kas içi ve damar içi iğne (besleyici olmayan), aşı, kan tahlili, kan vermek.
- Diş fırçalamak ve misvak kullanmak (su veya macun yutulmadıkça).
- Guslü sabaha bırakmak (cünüp olarak sabahlamak).
- Güzel koku koklamak, krem sürmek, yıkanmak, yüzmek (ağıza ve buruna su kaçırmadan).
- Kendi tükürüğünü yutmak, istemeden boğaza toz, duman veya sinek kaçması.
Özet tablo
| Durum | Hüküm |
|---|---|
| Bilerek yemek, içmek, sigara | Kaza + keffaret |
| Bilerek cinsel ilişki | Kaza + keffaret |
| Boğaza su kaçması | Yalnız kaza |
| Kasten ağız dolusu kusmak | Yalnız kaza |
| Vakit hatasıyla yemek (imsak/iftar) | Yalnız kaza |
| Unutarak yemek-içmek | Bozmaz |
| Kendiliğinden kusmak | Bozmaz |
| İğne, aşı, kan tahlili, göz damlası | Bozmaz |
| Diş fırçalamak (yutmadan) | Bozmaz |
Ramazan’ın tamamı için imsakiye, günlük rehber ve takip araçlarına Ramazan özel sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar: Bakara 2/183-187; Buhârî, Savm, 26, 30; Müslim, Sıyâm, 81, 171; Tirmizî, Savm, 25; Kâsânî, Bedâi‘, II, 90-101; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 394-413; Nevevî, el-Mecmû‘, VI, 313-345; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I (Oruç); Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, orucu bozan ve bozmayan durumlara dair kararlar (kurul.diyanet.gov.tr).
Son gözden geçirme: