Mahya Sanatı: Ramazan’da Minareler Arasına Yazılan Işıklı Yazılar

Yazıyı dinle · 2 dk Kaydet

Mahya, Farsça “mah” (ay) kelimesinden gelir ve “aylık, aya ait” anlamı taşır. Ramazan ayında, iki veya daha fazla minaresi olan camilerde minareler arasına gerilen halatlara asılan kandillerle yazılar ve şekiller oluşturma sanatıdır. Dünyada benzeri pek bulunmayan, İstanbul’da doğmuş bir Osmanlı-Türk geleneğidir.

Bu yazıda4 başlık · 2 dk okuma

1. Tarihçe
2. Mahyalarda neler yazılır?
3. Mahyanın anlamı
4. Mahya görebileceğiniz camiler

Tarihçe

• Yaygın kabule göre ilk mahya, 17. yüzyılın başında Sultan I. Ahmed döneminde, Sultanahmet Camii’nin minareleri arasına kurulmuştur. Mahyanın Kefeli Hattat Ahmed Efendi tarafından yapıldığı rivayet edilir.
• Mahyacılık zamanla bir meslek hâline gelmiş, usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılmıştır. Mahyacılar, yazıyı önce yere ilmek ilmek dizer, sonra halatlarla minareler arasına yükseltirdi.
• Yağ kandilleri yerini önce elektrik ampullerine, günümüzde ise LED ışıklara bırakmıştır.

Mahyalarda neler yazılır?

Mahyalarda genellikle kısa, akılda kalıcı ve öğüt veren ifadeler tercih edilir:

• “Hoş geldin ya şehr-i Ramazan”, “On bir ayın sultanı”
• “Kur’an’ı anla”, “Oruç sağlıktır”, “Namaz dinin direğidir”
• “Paylaşmak güzeldir”, “Komşunu unutma”, “Sıla-i rahim”
• Kadir gecesi için “Kadir gecesi mübarek olsun”, bayram arifesinde “Elveda ya şehr-i Ramazan”
• Cami, gemi, çiçek, kandil gibi şekiller

İstanbul Müftülüğü ve vakıf kuruluşları her Ramazan, mahyalarda yazılacak ifadeleri önceden belirleyerek büyük selatin camilerinde sergiler.

Mahyanın anlamı

Mahya, hem Ramazan’ın geldiğini şehre ilan eden bir müjdeci hem de gökyüzüne yazılmış bir öğüttür. Karanlıkta parlayan kısa bir cümle, gelip geçenlere Ramazan’ın manevi atmosferini hatırlatır. Aynı zamanda hat, mimari ve ışığın bir araya geldiği bir sanat eseridir.

Mahya görebileceğiniz camiler

Mahya, en az iki minareli camilerde kurulabildiği için özellikle İstanbul’daki selatin camileri öne çıkar: Sultanahmet, Süleymaniye, Fatih, Yeni Cami, Eyüp Sultan, Nuruosmaniye gibi. Edirne, Bursa ve diğer şehirlerdeki çift minareli camilerde de mahya kurulur. Camiler hakkında bilgi için Camiler Rehberimize, Ramazan için Ramazan ayı yazımıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mahya” maddesi; Reşad Ekrem Koçu, İstanbul Ansiklopedisi, “Mahya” maddesi; İstanbul Müftülüğü mahya duyuruları; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, somut olmayan kültürel miras kayıtları.