Doğum, bir kadının hayatındaki en büyük emeklerden biridir. Kur’an anneliği anarak “Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu” buyurur (Ahkâf 46/15). İslam, doğum sonrası dönemde kadını ibadet yükünden kısmen muaf tutarak bu emeği gözetmiştir.
Bu yazıda6 başlık · 3 dk okuma
Nifas nedir?
Doğumdan sonra rahimden gelen kana nifas, bu hâldeki kadına lohusa denir. Ümmü Seleme şöyle der: “Lohusa kadınlar, Resûlullah zamanında doğumdan sonra kırk gün (namaz kılmadan) otururlardı” (Ebû Dâvûd, Tahâret, 121; Tirmizî, Tahâret, 105).
Süresi
- En çok süre: Hanefîlere göre 40 gün, Şâfiîlere göre 60 gündür.
- En az süre: Yoktur. Kan bir gün, hatta birkaç saat sonra kesilse kadın gusledip namaza başlar.
- Kan 40 günü aşarsa: İlk doğumunu yapan kadında 40 gün nifas, fazlası istihazedir; daha önce doğum yapmış kadında ise önceki lohusalık süresi kadarı nifas, fazlası istihazedir.
- Kırk günün dolmasını beklemek şart değildir; kan kesilince gusül alınır ve ibadetlere başlanır.
Sezaryen ve düşük
- Sezaryen: Sezaryenle doğumdan sonra gelen kan da nifastır.
- Düşük: Organları (el, ayak, parmak, tırnak gibi) belirginleşmiş bir cenin düşerse, sonrasında gelen kan nifastır. Âlimler bu belirginleşmenin yaklaşık 120 günde (4 ay) tamamlandığını, bazı organların ise 40-80 günden itibaren seçilebildiğini belirtmiştir. Hiçbir organı belli olmayan erken düşüklerde gelen kan, hayız şartlarını taşıyorsa hayız, taşımıyorsa istihazedir.
Lohusanın ibadetleri
Lohusa kadın, hayızlı kadının hükümlerine tabidir: Namaz kılmaz ve kaza etmez; oruç tutmaz, sonra kaza eder; Kur’an okumaz, mushafa dokunmaz, camiye girmez, tavaf yapmaz. Dua, zikir ve Kur’an dinlemek serbesttir. Ayrıntılı tablo için âdetli kadın ibadetler rehberi.
Emziren anne ve oruç
Lohusalık bittikten sonra emziren anne, kendisine veya bebeğine zarar gelmesinden endişe ederse Ramazan orucunu tutmayabilir; sonra kaza eder. Bkz. oruç tutmamayı mubah kılan mazeretler.
Gelenekler hakkında
Halk arasındaki “kırk basması”, “lohusa ile lohusa görüşmez”, “lohusa kırk gün evden çıkamaz” gibi inanışların dinî bir dayanağı yoktur. Lohusa kadının dinlenmesi, beslenmesi ve ruh sağlığının korunması ise hem dinin hem tıbbın tavsiyesidir; aile ve eş bu dönemde ona destek olmakla sorumludur.
Âdet günlerinizi, kaza oruçlarınızı ve ibadet durumunuzu takip etmek için hayız takip aracını kullanabilirsiniz.
Özetle
- Nifas doğumdan sonra gelen kandır; Hanefîlere göre en çok 40, Şâfiîlere göre 60 gündür.
- En az süresi yoktur; kan kesilince gusül alınıp ibadete başlanır.
- Organları belirmiş ceninin düşüğünden sonraki kan da nifastır.
- Lohusa, hayızlı kadının hükümlerine tabidir.
Kaynaklar: Ahkâf 46/15; Lokmân 31/14; Ebû Dâvûd, Tahâret, 121; Tirmizî, Tahâret, 105; Kâsânî, Bedâi‘, I, 41-43; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 299-302; Nevevî, el-Mecmû‘, II, 522-540; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Düşük sonrası gelen kan” (kurul.diyanet.gov.tr).