Hz. Âişe anlatıyor: “Resûlullah hiçbir zaman, ne bir kadına ne de bir hizmetçiye eliyle vurmadı” (Müslim, Fezâil, 79). Kadına karşı şiddetin dindeki yeri sorulduğunda cevap, önce bu örnek hayatta aranmalıdır.
Kur’an’ın aile tarifi
Kur’an evliliği “sevgi ve merhamet” üzerine kurar: “Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması O’nun ayetlerindendir” (Rûm 30/21). Eşleri birbirinin “elbisesi” (Bakara 2/187) olarak niteler ve kocaya şunu emreder: “Onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan hoşlanmazsanız, olabilir ki hoşlanmadığınız bir şeyde Allah çok hayır kılmıştır” (Nisâ 4/19).
Hz. Peygamber’in açık uyarıları
- “Allah’ın kadın kullarını dövmeyin” (Ebû Dâvûd, Nikâh, 42).
- “Sizden biri karısını köle döver gibi dövüp sonra günün sonunda onunla nasıl yatabilir!” (Buhârî, Nikâh, 93).
- Eşlerini döven bazı kimseler hakkında şikâyet gelince: “Onlar sizin hayırlılarınız değildir” (Ebû Dâvûd, Nikâh, 42).
- “Müminlerin iman bakımından en mükemmeli ahlakı en güzel olanıdır; en hayırlınız da kadınlarına karşı en hayırlı olanınızdır” (Tirmizî, Radâ‘, 11).
- Vedâ hutbesinde: “Kadınların haklarına riayet etmenizi ve bu konuda Allah’tan korkmanızı tavsiye ederim. Onları Allah’ın emaneti olarak aldınız” (Müslim, Hac, 147).
Nisâ suresi 34. ayet
Ayette, evliliği bozma noktasına gelen ağır geçimsizlik (nüşûz) durumunda sırasıyla öğüt vermek, yatakları ayırmak ve “darb” sözü geçer. Ehl-i sünnet âlimleri bu ayeti tek başına değil, Kur’an’ın bütünü ve Hz. Peygamber’in uygulamasıyla birlikte açıklamıştır:
- Zarar verme kesinlikle yasaktır. Hz. Peygamber Vedâ hutbesinde bunu “iz bırakmayan, incitmeyen” (gayr-i müberrih) diye sınırlamıştır (Müslim, Hac, 147; Tirmizî, Radâ‘, 11). İbn Abbas bunun “misvak gibi bir şeyle” sembolik bir uyarı olduğunu söylemiştir (Taberî, Câmiu’l-beyân, Nisâ 34).
- Yüze vurmak, yaralamak, kemik kırmak, küçük düşürmek ve hakaret haramdır (Ebû Dâvûd, Nikâh, 41). Kadına zarar veren koca, Hanefî ve diğer mezheplere göre tazir cezası ve tazminatla sorumludur.
- Pek çok âlim, Hz. Peygamber’in hiç uygulamamasına ve “Hayırlılarınız dövmez” buyurmasına dayanarak bu son adımın terk edilmesinin daha faziletli olduğunu açıkça söylemiştir (İmam Şâfiî, el-Ümm; Ata b. Ebû Rebâh).
- Ayetin devamı “Eğer size itaat ederlerse aleyhlerine bir yol aramayın. Şüphesiz Allah yücedir, büyüktür” (Nisâ 4/34) diyerek erkeğe Allah’ın büyüklüğünü hatırlatır; sonraki ayet ise anlaşmazlıkta iki tarafın ailesinden hakem gönderilmesini emreder (Nisâ 4/35).
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın da vurguladığı gibi, bu ayeti şiddete meşruiyet kazandırmak için kullanmak, ayetin amacına, Kur’an’ın bütünlüğüne ve Hz. Peygamber’in sünnetine aykırıdır.
Şiddet gören kadın ne yapmalı?
- Fiziksel, sözlü, ekonomik ve psikolojik şiddet bir zulümdür; kadının buna katlanma yükümlülüğü yoktur.
- Kadın, zarar (darar) sebebiyle mahkemeye başvurarak ayrılma hakkına sahiptir. Bkz. kadının boşanma hakkı.
- Kendisini ve çocuklarını korumak için resmi makamlardan destek istemek hem hakkı hem sorumluluğudur. Türkiye’de ALO 183 (Sosyal Destek Hattı) ve acil durumlarda 112 aranabilir; KADES uygulaması kullanılabilir.
- Aile büyüklerinin ve din görevlilerinin görevi, şiddeti örtmek değil, mazluma destek olmaktır.
Özetle
- Hz. Peygamber hiçbir kadına el kaldırmamış ve kadınları dövmeyi yasaklamıştır.
- Nisâ 34, âlimlere göre zarar vermeyi yasaklayan sınırlı bir uyarıdır; terk edilmesi daha faziletlidir.
- Şiddet gören kadın ayrılma ve korunma hakkına sahiptir.
Kaynaklar: Nisâ 4/19, 34-35; Rûm 30/21; Bakara 2/187; Buhârî, Nikâh, 93; Müslim, Fezâil, 79; Hac, 147; Ebû Dâvûd, Nikâh, 41-42; Tirmizî, Radâ‘, 11; Taberî, Câmiu’l-beyân, Nisâ 4/34; Şâfiî, el-Ümm; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, IV, 76-79; Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, Nisâ 34; Diyanet İşleri Başkanlığı, kadına yönelik şiddet hakkında açıklamalar.