Özellikle kış aylarında, iş yerinde veya yolculukta her abdestte ayakları yıkamak zor olabilir. Mest ve çorap üzerine mesh bu yüzden sık sorulan konulardandır.
Mest üzerine mesh
Deri ve benzeri sert, dayanıklı maddelerden yapılan mestler üzerine meshin Hz. Peygamber’in sünnetiyle sabit olduğu konusunda âlimler görüş birliği içindedir (Buhârî, Vudû, 35, 48; Müslim, Tahâret, 72-73). Mest, tam bir abdestle giyilmiş olmalıdır. Mesh süresi mukim için bir gün bir gece (24 saat), yolcu için üç gün üç gecedir (72 saat) ve abdestin bozulduğu andan başlar. Mesh, elin ıslak parmaklarıyla mestin üst kısmına, parmak uçlarından bileğe doğru en az üç parmak genişliğinde çekilerek yapılır.
Çorap üzerine mesh
Çoraplar üzerine mesh konusunda âlimler arasında görüş farklılıkları vardır (İbn Rüşd, Bidâyetü’l-müctehid, I, 25-27). DİYK’ye göre Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre şu şartları taşıyan çoraplara mesh edilebilir:
- Normal yürüyüşle yaklaşık 5 km yürüyecek kadar dayanıklı olması,
- Bağsız olarak ayakta durabilecek kadar sağlam ve kalın olması,
- Ayakları topuk kemikleriyle birlikte örtmesi,
- Suyu emerek hemen ayağa geçirmemesi,
- İçini göstermeyecek kadar kalın olması,
- Üzerinde ayağın küçük parmağıyla üç parmak büyüklüğünde delik veya yırtık olmaması.
Buna göre günlük kullanılan ince pamuklu veya naylon çoraplara Hanefî mezhebine göre mesh edilmez. Günümüzde piyasada satılan, deri tabanlı veya bu şartları taşıyan kalın “mesh çorapları” ise mest hükmündedir.
Varis çorabı
DİYK’ye göre varis tedavisi için giyilen özel çoraplar, kırık-çıkık üzerindeki sargı hükmündedir ve üzerine mesh edilebilir. Ancak çorap ayağın yıkanması gereken yerlerinin bir kısmını örtmüyorsa açık kalan kısımlar yıkanır.
Sargı, alçı ve yara
Hz. Ali, bileği kırıldığında Hz. Peygamber’in kendisine sargıların üzerine mesh etmesini emrettiğini anlatır (İbn Mâce, Tahâret, 134). DİYK’ye göre:
- Kırık veya yaralı organı yıkamak zarar verecek veya iyileşmeyi geciktirecekse, üzerindeki alçı, sargı veya pamuğa abdestte ve gusülde bir kez mesh edilir.
- Sargıyı çözmek zarar vermiyorsa çözülüp altı yıkanır, yaranın üstü mesh edilir.
- Sargının abdestsiz veya cünüp iken sarılmış olması meshe engel değildir; süre sınırı yoktur, iyileşene kadar mesh edilebilir.
- Mesh ettikten sonra sargının değiştirilmesi veya düşmesi meshi bozmaz. Yara iyileşince ise o yerin yıkanması gerekir.
Kaynaklar: Mâide 5/6; Buhârî, Vudû, 35, 48; Müslim, Tahâret, 72-73; İbn Mâce, Tahâret, 134; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, I, 13-14; Merğînânî, el-Hidâye, I, 32; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 278; İbn Rüşd, Bidâyetü’l-müctehid, I, 25-27; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK), “Çorap üzerine mesh etmek caiz midir?”, “Varis çorabı üzerine mesh yapılabilir mi?”, “Bedeninde veya bir uzvunda sargı, alçı ya da yara bulunan kimse nasıl abdest alır?” (kurul.diyanet.gov.tr).