İmam Muhammed eş-Şeybânî

Hayatı

132 (750) yılında Vâsıt’ta doğdu, Kûfe’de büyüdü. On dört yaşlarında Ebû Hanîfe’nin derslerine katıldı; hocasının vefatından sonra Ebû Yûsuf’tan ders aldı. Medine’ye giderek İmam Mâlik’ten Muvatta’ı üç yıl okudu.

Hârûnürreşîd döneminde Rakka kadılığı yaptı. Halife ile birlikte Horasan’a giderken Rey yakınlarında 189 (805) yılında vefat etti.

İlmî şahsiyeti ve mücadelesi

İmam Muhammed, Hanefî fıkhını kitaplaştıran âlimdir. Onun altı eseri “zâhirü’r-rivâye” olarak mezhebin en güvenilir kaynağı sayılır. İmam Şâfiî onun derslerine katılmış ve ondan “bir deve yükü kitap” yazdığını söylemiştir.

es-Siyerü’l-kebîr adlı eseriyle savaş ve barış hukuku, anlaşmalar, elçilerin dokunulmazlığı ve esirlerin hakları gibi konuları sistemli biçimde ele aldı; bu yüzden milletlerarası hukukun öncülerinden sayılır.

Eserleri

• el-Asl (el-Mebsût)
• el-Câmi‘u’s-sagîr
• el-Câmi‘u’l-kebîr
• ez-Ziyâdât
• es-Siyerü’s-sagîr ve es-Siyerü’l-kebîr
• el-Hucce alâ ehli’l-Medîne

Mirası

Hanefî fıkıh literatürünün neredeyse tamamı onun eserleri üzerine kurulmuştur. Serahsî’nin el-Mebsût’u, onun eserlerinin derlemesi olan el-Kâfî’nin şerhidir.