İmam Şâfiî

Hayatı

150 (767) yılında Gazze’de doğdu; Kureyş kabilesine mensuptur. Babasını küçük yaşta kaybetti; annesi onu Mekke’ye götürdü. Küçük yaşta Kur’an’ı ezberledi, çölde bedevîler arasında yaşayarak Arap dilinde derinleşti. Medine’de İmam Mâlik’ten Muvatta’ı okudu.

Yemen’de görev yaptığı sırada Alevî taraftarlığıyla itham edilerek Bağdat’a götürüldü; burada İmam Muhammed eş-Şeybânî ile tanıştı ve Hanefî fıkhını öğrendi. Hicaz ve Irak fıkıh birikimini birleştirdi. Son yıllarını Mısır’da geçirdi ve 204 (820) yılında Fustat’ta vefat etti.

İlmî şahsiyeti ve mücadelesi

İmam Şâfiî, er-Risâle’de Kur’an, sünnet, icmâ ve kıyasın delil değerini ve kullanım yöntemini ortaya koyarak fıkıh usulü ilmini kurdu. Âhâd hadislerin delil oluşunu savunarak “Nâsırü’s-sünne” (sünnetin savunucusu) unvanını aldı.

Mısır’a geçtikten sonra birçok görüşünü yeniden değerlendirdi; bu yüzden mezhepte “kavl-i kadîm” (eski görüş) ve “kavl-i cedîd” (yeni görüş) ayrımı vardır.

Eserleri

• er-Risâle
• el-Ümm Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
• İhtilâfü’l-hadîs
• Müsnedü’ş-Şâfiî Dijital metin · el-Mektebetü’ş-Şâmile (Arapça)
• Kendisine nispet edilen Dîvân

“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.

Mirası

Şâfiî mezhebi Mısır, Şam, Güneydoğu Asya, Doğu Afrika ve Türkiye’nin doğusunda yaygındır. Eş‘arî kelâmcıların çoğu fıkıhta Şâfiîdir.