أبو يوسف
Doğum: 113 / 731, Kufe Vefat: 182 / 798, Bağdat
Ebû Hanîfe’nin en önde gelen talebesi, Abbâsî devletinde “kâdı’l-kudât” (başkadı) unvanını taşıyan ilk kişi ve Kitâbü’l-Harâc’ın müellifi Ya‘kûb b. İbrâhîm (ö. 182/798).
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmam Ebû Yûsuf (Abu Yusuf)
- Arapça adı
- أبو يوسف
- Doğum
- 731 (h. 113) · Kufe
- Vefat
- 798 (h. 182) · Bağdat
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Görevleri
- Kādılkudât
- Alanı
- Fakih, Âlim, Filozof
Hayatı
113 (731) yılında Kûfe’de doğdu. Yoksul bir ailede büyüdü; Ebû Hanîfe onun ilme olan istidadını görerek maddi olarak destekledi ve derslerine devam etmesini sağladı. Hocasının vefatından sonra hadis ve fıkıh tahsilini sürdürdü.
Halife Mehdî döneminde Bağdat kadısı oldu, Hârûnürreşîd döneminde başkadılığa getirildi. Kadıların tayininde söz sahibi olması, Hanefî fıkhının devlet teşkilatında yaygınlaşmasını sağladı. 182 (798) yılında Bağdat’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Ebû Yûsuf, hocasının görüşlerini uygulamayla buluşturan bir hukukçudur. Hadis bilgisinin genişliği sayesinde bazı meselelerde hocasından farklı görüşler benimsedi; bu durum Hanefî mezhebinin hem rey hem hadis açısından zenginleşmesine katkı sağladı.
Eserleri
- Kitâbü’l-Harâc (vergi ve kamu maliyesi üzerine Hârûnürreşîd’e yazılmış eser)
- Kitâbü’l-Âsâr
- İhtilâfü Ebî Hanîfe ve İbn Ebî Leylâ
- er-Red alâ siyeri’l-Evzâî
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Kitâbü’l-Harâc, İslam kamu maliyesinin ilk sistemli eserlerinden biridir; yöneticiye adaleti, halka şefkati ve gayrimüslim tebaanın haklarını gözetmeyi öğütler.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Talebeleri
Muhammed b. Hasan ŞeybaniAhmed b. HanbelAhmad bin Abi Taybah al-DarimiHasan b. Ziyad
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 731–798 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ebû Yûsuf
- ويكيبيديا: أبو يوسف
- Wikipedia (English): Abu Yusuf
- Wikidata: Q220697 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ebû Yûsuf”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.