أحمد بن حنبل
780, Bağdat 241 / 855, Bağdat
Hanbelî mezhebinin imamı, <em>el-Müsned</em>’in müellifi ve “Mihne” döneminde Kur’an’ın mahluk olmadığı inancından taviz vermemesiyle tanınan muhaddis ve fakih (ö. 241/855).
Hayatı
164 (780) yılında Bağdat’ta doğdu. Küçük yaşta babasını kaybetti. Hadis öğrenmek için Kûfe, Basra, Hicaz, Yemen ve Şam’ı dolaştı. Hocaları arasında Hüşeym b. Beşîr, Süfyân b. Uyeyne ve İmam Şâfiî bulunur.
Me’mûn, Mu‘tasım ve Vâsık dönemlerinde devlet, Mu‘tezile’nin “Kur’an mahluktur” görüşünü âlimlere zorla kabul ettirmeye çalıştı (Mihne). Ahmed b. Hanbel bu görüşü kabul etmediği için hapsedildi ve kırbaçlandı; Mütevekkil döneminde baskı sona erdi. 241 (855) yılında Bağdat’ta vefat etti; cenazesine yüz binlerce kişi katıldı.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
İmam Ahmed, nassa bağlılığı ve zayıf hadisi bile şahsî görüşe tercih etmesiyle bilinir. Sahabe fetvalarına büyük değer verdi. Zühdü, sabrı ve devlet imkânlarından uzak duruşu, onu sonraki nesiller için bir örnek hâline getirdi.
Eserleri
- el-Müsned (yaklaşık 27.000 hadis)
- Kitâbü’z-Zühd
- Fezâilü’s-sahâbe
- el-İlel ve ma‘rifetü’r-ricâl
Mirası
Hanbelî mezhebi özellikle Arap Yarımadası’nda yaygındır. Mihne dönemindeki sebatı, âlimin hakikat karşısındaki duruşunun sembolü olmuştur.
Künye
- Adı
- İmam Ahmed b. Hanbel (Ahmad ibn Hanbal)
- Diğer adları
- al-Imām Ibn ḥanbal, Ahmed ibn Hanbal, Ḥanbal Aḥmad, Ahmed İbn Hanbel, İmam Hanbel
- Doğum
- 780 · Bağdat
- Vefat
- 6 Ağustos 855 (h. 241) · Bağdat
- Alanı
- Muhaddis, Müfessir, Fakih, Âlim, Tarihçi
İlim silsilesi
Hocaları
ŞafiiAl-Darimiİbn RahuyeYahya b. MainAbdulrezzak es-SananiVeki b. CerrahEbu YusufVelid b. MüslimAbdurrahman b. MehdiMutemir b. SüleymanHüşeym b. BeşirYahya b. Said-el-KattanYezid b. HarunSüfyan b. Uyeyneİbrahim b. Sa'dHusayn ibn Ali al-Ju'fiBihz ibn AsadTayalisi
Talebeleri
Ebu DavudMüslim bin HaccacMuhammed b. İsmailOsman b. Said DarimiBashar ibn MusaBaki b. MahledHarb Al-KirmaniAbdullah b. Ahmed b. HanbelSalih ibn Ahmad ibn HanbalMerruziEbu Züra er-RaziʻAbd Allāh ibn Muḥammad BaghawīAbu Bakr al-AthramAhmed b. İbrahim DevrakiḤarbī, Ibrāhīm ibn IsḥāqHanbal ibn IshaqIshaq ibn HanbalAbdul WahhabMuhanna ibn Yahya al-Shami
Eserleri
- Musned Oku
- Fada'il Sahaba Oku
- Usul al-Sunna Oku
- er-Red ale'z-Zenadıka ve'l-Cehmiye Oku
- al-Aqida
- Al-Zuhd
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ahmed bin Hanbel
- ويكيبيديا: أحمد بن حنبل
- Wikipedia (English): Ahmad ibn Hanbal
- Wikidata: Q194442 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ahmed b. Hanbel”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.