أحمد بن حنبل
Doğum: 164 / 780, Bağdat Vefat: 241 / 855, Bağdat
Hanbelî mezhebinin imamı, el-Müsned’in müellifi ve “Mihne” döneminde Kur’an’ın mahluk olmadığı inancından taviz vermemesiyle tanınan muhaddis ve fakih (ö. 241/855).
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmam Ahmed b. Hanbel (Ahmad ibn Hanbal)
- Arapça adı
- أحمد بن حنبل
- Diğer adları
- al-Imām Ibn ḥanbal, Ahmed ibn Hanbal, Ḥanbal Aḥmad, Ahmed İbn Hanbel, İmam Hanbel
- Doğum
- 780 (h. 164) · Bağdat
- Vefat
- 6 Ağustos 855 (h. 241) · Bağdat
- Alanı
- Muhaddis, Müfessir, Fakih, Âlim, Tarihçi
Hayatı
164 (780) yılında Bağdat’ta doğdu. Küçük yaşta babasını kaybetti. Hadis öğrenmek için Kûfe, Basra, Hicaz, Yemen ve Şam’ı dolaştı. Hocaları arasında Hüşeym b. Beşîr, Süfyân b. Uyeyne ve İmam Şâfiî bulunur.
Me’mûn, Mu‘tasım ve Vâsık dönemlerinde devlet, Mu‘tezile’nin “Kur’an mahluktur” görüşünü âlimlere zorla kabul ettirmeye çalıştı (Mihne). Ahmed b. Hanbel bu görüşü kabul etmediği için hapsedildi ve kırbaçlandı; Mütevekkil döneminde baskı sona erdi. 241 (855) yılında Bağdat’ta vefat etti; cenazesine yüz binlerce kişi katıldı.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
İmam Ahmed, nassa bağlılığı ve zayıf hadisi bile şahsî görüşe tercih etmesiyle bilinir. Sahabe fetvalarına büyük değer verdi. Zühdü, sabrı ve devlet imkânlarından uzak duruşu, onu sonraki nesiller için bir örnek hâline getirdi.
Eserleri
- el-Müsned (yaklaşık 27.000 hadis) Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Kitâbü’z-Zühd
- Fezâilü’s-sahâbe Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- el-İlel ve ma‘rifetü’r-ricâl
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (3)
- Usul al-Sunna Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- er-Red ale'z-Zenadıka ve'l-Cehmiye Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- al-Aqida
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Hanbelî mezhebi özellikle Arap Yarımadası’nda yaygındır. Mihne dönemindeki sebatı, âlimin hakikat karşısındaki duruşunun sembolü olmuştur.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
ŞafiiAl-DarimiYahya b. Mainİbn RahuyeAbdulrezzak es-SananiVeki b. CerrahHusayn ibn Ali al-Ju'fiBihz ibn AsadEbu YusufTayalisiSüfyan b. Uyeyneİbrahim b. Sa'dVelid b. MüslimAbdurrahman b. MehdiMutemir b. SüleymanHüşeym b. BeşirYahya b. Said-el-KattanYezid b. Harun
Talebeleri
Ebu DavudMüslim bin HaccacMuhammed b. İsmailOsman b. Said DarimiHanbal ibn IshaqIshaq ibn HanbalAbdul WahhabMuhanna ibn Yahya al-ShamiḤarbī, Ibrāhīm ibn IsḥāqEbu Züra er-RaziʻAbd Allāh ibn Muḥammad BaghawīAbu Bakr al-AthramAhmed b. İbrahim DevrakiBashar ibn MusaBaki b. MahledHarb Al-KirmaniAbdullah b. Ahmed b. HanbelSalih ibn Ahmad ibn HanbalMerruziIshaq ibn Mansur al-Kawsaj
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış muhaddisler
Hayatları 780–855 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ahmed bin Hanbel
- ويكيبيديا: أحمد بن حنبل
- Wikipedia (English): Ahmad ibn Hanbal
- Wikidata: Q194442 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ahmed b. Hanbel”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.