Yolculukta Namaz Nasıl Kılınır? Seferîlik, Kasr ve Namazı Kısaltma

Önceki bölümde cuma namazını öğrendik. Bu bölümde yolculukta namazı öğreneceğiz: kimler yolcu sayılır, namazlar nasıl kısaltılır ve yolculukta namazla ilgili nelere dikkat edilir.

Yaklaşık doksan kilometre ya da daha uzak bir yere gitmeye niyet ederek yaşadığı yerleşim yerinin sınırlarından çıkan kişi yolcu, yani seferî olur. Yolculuk, yerleşim yerinden ayrılınca başlar.

Yolcu, dört rekâtlı farz namazları iki rekât olarak kılar. Buna kasr denir. Peygamberimiz yolculukta namazı kısaltmanın, Allah'ın bize bir lütfu olduğunu bildirmiş ve bu kolaylığı kabul etmemizi istemiştir.

Kısalan namazlar öğle, ikindi ve yatsının farzlarıdır; her biri iki rekât kılınır. Sabahın farzı iki, akşamın farzı üç rekât olarak aynen kılınır. Vitir namazı da yine üç rekâttır.

Kısaltılan namaz, sabah namazının farzı gibi iki rekât olarak kılınır. İkinci rekâtın sonunda oturulur; Ettehiyyâtü, Allâhümme salli, Allâhümme bârik ve Rabbenâ duaları okunur ve selam verilir.

Niyet ederken hangi namazı kıldığımızı belirlemek yeterlidir. Örneğin şöyle denebilir: "Niyet ettim Allah rızası için bugünkü öğle namazının farzını kılmaya." İsteyen "yolcu olarak" diye de ekleyebilir.

Yolcu, vakti ve imkânı varsa sünnetleri kılar. Acelesi olduğunda sünnetleri kılmayabilir. Ancak sabah namazının sünneti kuvvetli bir sünnet olduğu için terk edilmemelidir.

Yolcu, kendi yerleşim yerine dönünce yolculuğu biter ve namazlarını tam kılar. Gittiği yerde on beş gün ya da daha fazla kalmaya niyet ederse, oraya vardığında artık yolcu sayılmaz; mukim olur ve namazlarını tam kılar.

Gittiği yerde on beş günden az kalmaya niyet eden kişi yolcu olmaya devam eder. Ne zaman döneceğini bilmeden, "bugün yarın dönerim" diye beklerken günler uzasa bile yolculuk hâli sürer.

Yolcu, vakit içinde mukim bir imama uyarsa imamla birlikte dört rekât kılar. Çünkü imama uyan, imamın namazına tabi olur.

Yolcu olan imam, mukimlere namaz kıldırırsa iki rekâttan sonra selam verir. Cemaat selam vermez; kalkar ve kalan iki rekâtı okumadan, Fâtiha okuyacak kadar ayakta durarak tamamlar. İmamın namazdan önce ya da sonra "Ben yolcuyum, namazınızı tamamlayın" demesi güzeldir.

Yolculukta kaçırılan dört rekâtlı bir farz, sonradan evde kaza edilse bile iki rekât kılınır. Evdeyken kaçırılan dört rekâtlı bir farz ise yolculukta kaza edilse bile dört rekât kılınır.

Otobüs ve otomobil yolculuğunda farz namazlar için mola verilir ve namaz yere inilerek kılınır. Uçak, tren ve gemide ise mümkünse ayakta ve kıbleye yönelerek kılınır. Buna imkân yoksa oturarak ve kıble yönü gözetilerek kılınabilir.

Hanefî mezhebine göre hac sırasında Arafat ve Müzdelife dışında iki namaz bir vakitte birleştirilmez. Diğer mezheplere göre yolculukta öğle ile ikindi, akşam ile yatsı birleştirilebilir. Diyanet İşleri Başkanlığı, yolculukta zorluk bulunduğunda bu görüşle amel edilebileceğini bildirmiştir.

Bugünkü görevin şu: Bir sonraki yolculuğundan önce namaz vakitlerini ve mola yerlerini planla; yolda dört rekâtlı farzları iki rekât olarak kılmayı unutma. Bir sonraki bölümde hastanın namazını öğreneceğiz. Allah ibadetlerimizi kabul etsin. Esenlikle kalın.