Önceki bölümde namazın vaciplerini ve sehiv secdesini öğrendik. Bu bölümde namazı bozan şeyleri, namazın mekruhlarını ve namaz kılınması uygun olmayan kerahat vakitlerini göreceğiz.
Önce iki kavramı ayıralım. Namazı bozan bir şey olursa namaz geçersiz olur ve yeniden kılınması gerekir. Mekruh olan bir şey ise namazı bozmaz; ama namazın sevabını ve güzelliğini azaltır. Bunlardan kaçınmak gerekir.
Namazı bozan şeylerin başında konuşmak gelir. Bilerek de, unutarak da konuşmak namazı bozar. Namazdayken birinin selamını almak, selam vermek, aksırana “yerhamükellah” demek de konuşma sayılır ve namazı bozar.
Dışarıdan bakan birinin, bu kişi namazda değil diye düşüneceği kadar çok hareket etmek de namazı bozar. Buna amel-i kesir denir. Tek elle yapılan küçük ve zorunlu bir hareket ise namazı bozmaz.
Namazda az da olsa bir şey yemek, içmek ya da sakız çiğnemek namazı bozar. Dişler arasında kalan nohut tanesinden küçük bir kırıntıyı yutmak ise bozmaz. Kişinin kendisinin duyacağı kadar gülmesi namazı bozar. Yanındakilerin duyacağı kadar sesli gülmek ise ergenlik çağına gelmiş birinin hem namazını hem de abdestini bozar. Sessizce gülümsemek namazı bozmaz.
Bir sıkıntı ya da acı yüzünden “ah”, “of” diye inlemek, üflemek ve gereksiz yere boğaz temizleyip ses çıkarmak da namazı bozar. Allah korkusuyla, huşu içinde ağlamak ise namazı bozmaz.
Namazın şartlarından biri ortadan kalkarsa namaz da bozulur. Namaz sırasında abdestin bozulması, göğsün kıbleden çevrilmesi, örtülmesi gereken yerlerin bir rükün yapacak kadar açık kalması bunlardandır. Sabah namazını kılarken güneşin doğması da sabah namazını bozar.
Kur'an okurken anlamı bozacak şekilde yanlış okumak da namazı bozabilir. Bu yüzden namazda okuduğumuz sureleri ve duaları doğru öğrenmek önemlidir.
Şimdi namazın mekruhlarına geçelim. Namazda elbiseyle, sakalla ya da vücutla oynamak, parmakları çıtlatmak, kolları sıvamak ve gereksiz yere secde yerini düzeltmek mekruhtur.
Başı çevirerek etrafa bakmak mekruhtur. Gözler kıyamda secde yerine, rükûda ayaklara, secdede burna, oturuşta kucağa bakar. Huşuyu azaltacak şekilde gözleri yummak da mekruhtur.
Namazda esnemek ve gerinmek mekruhtur. Esneme gelirse mümkün olduğunca önlemeye çalışılır; önlenemezse ağız elle kapatılır.
Özürsüz olarak duvara ya da bir şeye yaslanmak, kıyamda elleri yanlara salmak, secdeye giderken elleri dizlerden önce yere koymak ve erkeklerin secdede kollarını yere yapıştırması da mekruhtur.
Tuvalet ihtiyacı sıkıştırırken ya da yemek hazırken ve iştah varken namaza durmak mekruhtur. Önce ihtiyaç giderilir, sonra rahat bir kalple namaz kılınır. Resim, ateş ya da dikkati dağıtacak şeylerin karşısında kılmak da mekruhtur.
İkinci rekâtı birinci rekâttan belirgin şekilde uzun okumak, sureleri Kur'an'daki sıranın tersine okumak ve bir rekâtta aynı sureyi tekrarlamak da mekruhtur.
Cemaatle kılarken imamdan önce rükûya ya da secdeye gitmek veya başı imamdan önce kaldırmak mekruhtur. İmamı takip etmek gerekir.
Son olarak kerahat vakitlerine bakalım. Güneş doğarken, güneş tam tepedeyken ve güneş batarken namaz kılınmaz. Güneş doğduktan sonra yaklaşık kırk beş dakika, öğle vaktinin girmesinden hemen önceki kısa süre ve güneşin batmasından önceki yaklaşık kırk beş dakika bu vakitlerdir. O günün ikindi namazı kılınmadıysa, güneş batarken de kılınabilir.
Ayrıca sabah namazının farzından sonra güneş doğuncaya kadar ve ikindi namazının farzından sonra güneş batıncaya kadar nafile namaz kılmak mekruhtur. Bu vakitlerde kaza namazı kılınabilir.
Bugünkü görevin şu: Namazını kılarken gözlerini secde yerinde tut, elbisenle ve eşyalarınla oynama, acele etmeden her hareketi yerli yerinde yap. Bir sonraki bölümde cemaatle namazı öğreneceğiz. Allah ibadetlerimizi kabul etsin. Esenlikle kalın.
