Hz. Zülkifl (a.s.): Sözünü Tutan Sabırlı Kul

Yazıyı dinle · 3 dk KaydetKayıtlı Türkçe seslendirme

Kısa bilgilerذُو الْكِفْلِ Hz. Zülkifl

Anıldığı adlar ve vasıflar

“Nasip ve kefalet sahibi”

Gönderildiği topluluk

İsrailoğulları (rivayete göre)

Yaşadığı bölge

Kesin bilinmez (Irak ve Şam rivayetleri var)

Dönemi

Kesin bilinmez

Aile bağları

Bilinmiyor

Kıssasının geçtiği başlıca sureler

Enbiya, Sad

Kur’an’da geçişi

“Zülkifl” adı 2 kezYalnızca bu adın geçtiği yerler sayılmıştır; başka ad, lakap ve dolaylı anlatımlar bu sayıya dahil değildir. Sayı, peygamberler arasında bir derece veya üstünlük ölçüsü değildir.

Dönem ve yer bilgilerinde “tahminî”, “rivayete göre” ve “kesin bilinmez” ifadeleri bilerek korunmuştur. Okuma sırası: 20 / 25 (önerilen sıra; kesin bir zaman çizelgesi değildir).

Hz. Zülkifl, Kur’an’da adı iki defa geçen ve her iki yerde de başka peygamberlerle birlikte övülen bir Allah elçisidir. Kur’an onun kıssasını anlatmaz; ama ona verdiği vasıflar, onun Allah katındaki yerini göstermeye yeter. Adı bir özel isimden çok bir lakaptır. “Zü’l-kifl”, nasip, pay ve kefalet, sorumluluk sahibi demektir.

Bu kıssada5 başlık · 2 dk okuma

1. Kur’an’da Hz. Zülkifl
2. Adının anlamı ve rivayetler
3. Peygamber miydi, salih bir kul muydu?
4. Kıssadan dersler
5. Kaynaklar

Kur’an’da Hz. Zülkifl

وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ ﴿٨٥﴾ وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا ۖ إِنَّهُم مِّنَ الصَّالِحِينَ ﴿٨٦﴾

İsmail, İdris ve Zülkifl'i de (hatırla). Onların hepsi de sabredenlerdendi. Onları da rahmetimizin içine aldık. Onlar gerçekten salih olanlardandı.

Sâd suresinde de İsmâil ve Elyesa ile birlikte anılır: “Hepsi hayırlılardandır” (38/48). Kur’an’ın Zülkifl’i hem “sabredenler” hem de “hayırlılar” arasında sayması, onun ağır bir yükü sabırla taşıdığına işaret eder.

Adının anlamı ve rivayetler

Müfessirler “Zülkifl” lakabı hakkında farklı açıklamalar yapmıştır:

• Kefalet (sorumluluk) sahibi: En yaygın rivayete göre İsrailoğullarından bir peygamber, yerine geçecek kişiye gündüzleri oruç tutma, geceleri ibadet etme ve öfkelenmeden hüküm verme şartını koymuş; bu şartları üstlenen (kefil olan) ve sözünü eksiksiz yerine getiren kişiye Zülkifl denmiştir. Rivayette şeytanın onu öfkelendirmek için defalarca uykusunu böldüğü, ama onun sabrını koruduğu anlatılır.
• Kat kat pay sahibi: “Kifl” kelimesi “pay” anlamına da geldiği için, ibadet ve amelinin karşılığında kendisine kat kat sevap verilen kişi anlamında olduğu söylenmiştir.

Bazı âlimler Hz. Zülkifl’in Kitab-ı Mukaddes’teki Hezekiel (Hazkîl) peygamber olduğunu, bazıları da Hz. Eyyûb’un oğlu Bişr olduğunu söylemiştir. Irak’ta Kifl kasabasında ve başka bölgelerde onun adına türbeler bulunmaktadır. Ancak bu görüşlerin hiçbiri kesin değildir.

Peygamber miydi, salih bir kul muydu?

Âlimlerin bir kısmı, Kur’an’da onun hakkında açıkça “nebî” ifadesi geçmediği için Zülkifl’in peygamber değil salih bir kul olabileceğini söylemiştir. Ancak âlimlerin çoğunluğu onun peygamber olduğunu kabul eder. Delilleri, Kur’an’ın onu her iki yerde de yalnızca peygamberlerle birlikte anması ve aynı övgülerle nitelemesidir. Türkiye’de ilmihal kitaplarında yer alan, adı Kur’an’da geçen yirmi beş peygamber listesinde de Zülkifl yer alır.

Kıssadan dersler

• Üstlenilen sorumluluk bir emanettir: Zülkifl’in lakabı, verdiği sözü eksiksiz yerine getirmesinden gelir.
• Öfkeye hâkim olmak: Hüküm verenin en büyük imtihanı öfkesidir. Rivayetteki şart da bunu vurgular.
• Kur’an’ın ölçüsü: Bir kulu değerli kılan, hakkında anlatılan olayların çokluğu değil, Allah’ın ona verdiği vasıflardır.

Kaynaklar

Enbiyâ 21/85-86; Sâd 38/48. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Zülkifl” maddesi. Taberî, Câmi‘u’l-beyân, Enbiyâ 21/85; İbn Kesîr, Kasasü’l-enbiyâ.