Hz. Îsâ (a.s.): Mesîh, Allah’ın Kulu ve Elçisi

Yazıyı dinle · 4 dk KaydetKayıtlı Türkçe seslendirme

Kısa bilgilerعِيسَىٰ Hz. Îsâ

Anıldığı adlar ve vasıflar

Mesîh · Rûhullah · Kelimetullah · İbn Meryem

Kur’an’daki niteleme

Ülü’l-azm (azim ve sebat sahibi) peygamberlerden

Gönderildiği topluluk

İsrailoğulları

Yaşadığı bölge

Filistin (Nâsıra, Kudüs)

Dönemi

MÖ 1. yüzyılın sonu – MS 1. yüzyılın başı

Aile bağları

Annesi Hz. Meryem; babasız dünyaya geldi; Hz. Yahyâ’nın teyze oğlu

Kendisine verilen kitap

İncil

Kıssasının geçtiği başlıca sureler

Al-i İmran, Nisa, Maide, Meryem, Zuhruf, Saf

Kur’an’da geçişi

“Îsâ” adı 25 kezYalnızca bu adın geçtiği yerler sayılmıştır; başka ad, lakap ve dolaylı anlatımlar bu sayıya dahil değildir. Sayı, peygamberler arasında bir derece veya üstünlük ölçüsü değildir.

Dönem ve yer bilgilerinde “tahminî”, “rivayete göre” ve “kesin bilinmez” ifadeleri bilerek korunmuştur. Okuma sırası: 24 / 25 (önerilen sıra; kesin bir zaman çizelgesi değildir).

Hz. Îsâ, Hz. Meryem’in oğlu, İsrailoğullarına gönderilen son peygamber ve ülü’l-azm peygamberlerdendir. Kur’an’da adı yirmi beş defa geçer; ayrıca “Mesîh” ve “İbn Meryem” gibi unvanlarla da anılır. Ona İncil verilmiştir. İslam inancına göre Hz. Îsâ, Allah’ın kulu ve elçisidir; Allah’ın oğlu değildir, ilah da değildir. Kur’an onun doğumunu, mucizelerini, tebliğini ve göğe yükseltilişini anlatır. Hıristiyanlığın onun hakkındaki inançlarını da tevhid açısından düzeltir.

Bu kıssada8 başlık · 4 dk okuma

1. Meryem’e verilen müjde
2. Beşikteki konuşma
3. Mucizeleri
4. İncil ve tebliği
5. Çarmıh meselesi ve göğe yükseltilmesi
6. Teslis inancına karşı tevhid
7. Kıssadan dersler
8. Kaynaklar

Meryem’e verilen müjde

Hz. Meryem, Beytülmakdis’te ibadetle yetişen iffetli bir hanımdı. Kur’an onu dünya kadınlarına üstün kılınmış olarak över (Âl-i İmrân 3/42). Kur’an’da adı geçen tek kadın Hz. Meryem’dir ve bir sure onun adını taşır. Allah’ın gönderdiği melek, kusursuz bir insan suretinde ona göründü ve tertemiz bir oğul müjdeledi. Meryem, “Bana hiçbir insan dokunmadığı hâlde nasıl oğlum olur?” diye sorunca “Böyledir; Rabbin ‘Bu bana kolaydır’ dedi” cevabını aldı (Meryem 19/16-21). Kur’an bu mucizevi doğumu Âdem’in yaratılışıyla karşılaştırır:

إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُن فَيَكُونُ ﴿٥٩﴾

Doğrusu Allah katında İsa'nın (yaratılışındaki) durumu, Âdem'in durumu gibidir; onu topraktan yarattı, sonra ona "ol!" dedi, o da oluverdi.

Beşikteki konuşma

Doğum sancısı Meryem’i bir hurma ağacının dibine götürdü. Çocuğunu kucağında kavmine getirince onu iftirayla suçladılar. Meryem çocuğu işaret etti. Kavmi “Beşikteki bir çocukla nasıl konuşuruz?” dediğinde bebek Îsâ konuştu:

قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا ﴿٣٠﴾ وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا ﴿٣١﴾ وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا ﴿٣٢﴾ وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدتُّ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا ﴿٣٣﴾

(Allah'ın bir mucizesi olarak İsa şöyle) dedi: "Şüphesiz ben Allah'ın kuluyum. O bana kitab verdi ve beni bir peygamber yaptı." "Beni, nerede olursam olayım mübarek kıldı. Hayatta bulunduğum müddetçe namaz kılmamı ve zekat vermemi emretti." "Beni anneme hürmetkar kıldı. Beni zorba ve isyankar yapmadı." "Doğduğum gün, öleceğim gün ve dirileceğim gün selam ve emniyet benim üzerimedir."

Mucizeleri

Kur’an Hz. Îsâ’nın Allah’ın izniyle gösterdiği mucizeleri sayarken her birinin “Allah’ın izniyle” olduğunu özellikle vurgular (Âl-i İmrân 3/49; Mâide 5/110). Bu mucizeler şunlardır:

• Çamurdan kuş şekli yapıp üflemesiyle onun kuş olması,
• Doğuştan körü ve alacalıyı iyileştirmesi,
• Ölüleri diriltmesi,
• İnsanların evlerinde ne yiyip ne biriktirdiklerini haber vermesi,
• Havarilerin isteği üzerine gökten sofra (mâide) indirilmesi (Mâide 5/112-115).

İncil ve tebliği

Allah Hz. Îsâ’ya, içinde hidayet ve nur bulunan, Tevrat’ı tasdik eden İncil’i verdi (Mâide 5/46). Hz. Îsâ, Tevrat’ın hükümlerini onaylamış, İsrailoğullarına haram kılınan bazı şeyleri helal kılmıştır (Âl-i İmrân 3/50). Tebliğinin özü, Kur’an’ın aktardığı şu sözdür: “Şüphesiz Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir; O’na kulluk edin. İşte bu doğru yoldur” (Meryem 19/36). Ona iman eden yardımcılarına “havâriyyûn” denir (Âl-i İmrân 3/52). Hz. Îsâ ayrıca kendisinden sonra gelecek “Ahmed” isimli bir peygamberi müjdelemiştir (Saf 61/6).

Çarmıh meselesi ve göğe yükseltilmesi

İsrailoğullarının bir kısmı Hz. Îsâ’yı öldürmek için tuzak kurdu. Kur’an, onu öldüremediklerini ve asamadıklarını kesin bir dille bildirir:

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ ۚ مَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا ﴿١٥٧﴾ بَل رَّفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿١٥٨﴾

Bir de "Biz Allah'ın peygamberi Meryem oğlu İsa Mesih'i öldürdük" demeleridir. Oysa onu ne öldürdüler, ne de astılar. Fakat öldürdükleri kimse, onlara İsa gibi gösterildi. Onun hakkında anlaşmazlığa düşenler, ondan yana tam bir kuşku içindedirler. O hususta bir bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Onu kesinlikle öldürmediler. Fakat Allah onu kendisine yükseltmiştir. Allah, aziz (daima üstün)dir, hikmet sahibidir.

Ehl-i Sünnet âlimlerinin çoğunluğuna göre Allah, Hz. Îsâ’yı canlı olarak göğe yükseltmiştir. Onun ahir zamanda yeryüzüne ineceği birçok sahih hadiste haber verilmiştir (Buhârî, “Enbiyâ”, 49; Müslim, “Îmân”, 242-247). Bu hadislere göre Hz. Îsâ yeni bir din getirmeyecek, Hz. Muhammed’in şeriatıyla amel edecek, Deccâl’i öldürecek ve adaletle hükmedecektir.

Teslis inancına karşı tevhid

Kur’an Hz. Îsâ’yı tanrılaştıran inançları açıkça reddeder: “Meryem oğlu Mesîh ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındır. İkisi de yemek yerlerdi” (Mâide 5/75). “Üçtür demeyin” (Nisâ 4/171). Kıyamet günü Allah Îsâ’ya “İnsanlara ‘Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin’ dedin mi?” diye soracak. O da bunu asla söylemediğini, onlara yalnızca Allah’a kulluk etmelerini emrettiğini söyleyecektir (Mâide 5/116-117). İhlâs suresi de bu hakikati en özlü şekilde ifade eder: “O doğurmamış ve doğurulmamıştır.”

Kıssadan dersler

• Allah’ın kudreti: Babasız bir doğum, anne babasız yaratılan Âdem’den daha şaşırtıcı değildir.
• Peygambere saygının ölçüsü: Onu sevmek, onu tanrılaştırmak değil, Allah’ın kulu ve elçisi olarak tanımaktır.
• İffete iftira: Allah, Meryem’in iffetini beşikteki bir bebeğin diliyle savunmuştur.
• Tebliğin sürekliliği: Îsâ, kendisinden önceki Tevrat’ı tasdik etmiş, sonrasındaki Ahmed’i müjdelemiştir.

Kaynaklar

Âl-i İmrân 3/42-60; Nisâ 4/156-159, 171-172; Mâide 5/46, 72-75, 110-118; Meryem 19/16-36; Zuhruf 43/57-65; Saf 61/6, 14. Buhârî, “Enbiyâ”, 49; Müslim, “Îmân”, 242-247. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Îsâ” ve “Meryem” maddeleri.

Metindeki atıflar (12)

Ayetler

• Kur’an-ı Kerim, Âl-i İmrân 3/42
• Kur’an-ı Kerim, Meryem 19/16-21
• Kur’an-ı Kerim, Mâide 5/112-115
• Kur’an-ı Kerim, Mâide 5/46
• Kur’an-ı Kerim, Âl-i İmrân 3/50
• Kur’an-ı Kerim, Meryem 19/36
• Kur’an-ı Kerim, Âl-i İmrân 3/52
• Kur’an-ı Kerim, Saf 61/6
• Kur’an-ı Kerim, Mâide 5/75
• Kur’an-ı Kerim, Nisâ 4/171
• Kur’an-ı Kerim, Mâide 5/116-117

Hadis kaynakları

• Buhârî, “Enbiyâ”, 49; Müslim, “Îmân”, 242-247

Son gözden geçirme: 4 Ekim 2026