محمد بن جرير الطبري
Doğum: 224 / 839, Amül Vefat: 310 / 923, Bağdat
Rivayet tefsirinin ve İslam tarihçiliğinin en büyük eserlerini veren müfessir, tarihçi ve müctehid Muhammed b. Cerîr et-Taberî (ö. 310/923).
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmam Taberî (Muhammad ibn Jarir al-Tabari)
- Arapça adı
- محمد بن جرير الطبري
- Diğer adları
- Abu Ǧaʻfar Muḥammad ibn Ǧarîr Aṭ-Ṭabari, al-Tabari, Tabarî, Ebi Cafer Muhammed bin Cerir Taberi, Ebu Cafer Muhammed, Muhammed ibn Cerir el-Taberi, Taberi
- Doğum
- 839 (h. 224) · Amül
- Vefat
- 923 (h. 310) · BağdatWikidata’da 922 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Cerirî Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Fakih, Âlim, Filozof, Tarihçi, Şair ve yazar
Hayatı
224 (839) yılında Taberistan’ın Âmul şehrinde doğdu. Yedi yaşında hâfız olduğu anlatılır. Rey, Bağdat, Basra, Kûfe, Şam ve Mısır’da hadis, fıkıh, kıraat ve tarih tahsil etti. Bağdat’a yerleşti; devlet görevlerini kabul etmeyip ilim ve telifle yaşadı. 310 (923) yılında Bağdat’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Câmiu’l-beyân’da ayetleri sahabe ve tâbiînden gelen rivayetlerle açıklar, rivayetleri karşılaştırıp kendi tercihini gerekçesiyle belirtir. Târîh’i ise yaratılıştan kendi dönemine kadar uzanan en kapsamlı ilk İslam tarihlerindendir. Fıkıhta “Cerîriyye” adıyla anılan bir mezhep oluşturdu; bu mezhep kısa süre sonra ortadan kalktı.
Eserleri
- Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Târîhu’r-rusül ve’l-mülûk Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- İhtilâfü’l-fukahâ
- Tehzîbü’l-âsâr
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Taberî’nin tefsiri, kendisinden sonraki bütün rivayet tefsirlerinin ana kaynağı oldu; Târîh’i ise ilk dönem İslam tarihinin temel başvuru eseridir.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Ebu Abdullah İbn AbdülhakemMuhanna ibn Yahya al-Shami
Talebeleri
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 839–923 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Taberî
- ويكيبيديا: محمد بن جرير الطبري
- Wikipedia (English): Al-Tabari
- Wikidata: Q192124 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Taberî, Muhammed b. Cerîr”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.