محمد بن جرير الطبري
839, Amül 922, Bağdat
Rivayet tefsirinin ve İslam tarihçiliğinin en büyük eserlerini veren müfessir, tarihçi ve müctehid Muhammed b. Cerîr et-Taberî (ö. 310/923).
Hayatı
224 (839) yılında Taberistan’ın Âmul şehrinde doğdu. Yedi yaşında hâfız olduğu anlatılır. Rey, Bağdat, Basra, Kûfe, Şam ve Mısır’da hadis, fıkıh, kıraat ve tarih tahsil etti. Bağdat’a yerleşti; devlet görevlerini kabul etmeyip ilim ve telifle yaşadı. 310 (923) yılında Bağdat’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Câmiu’l-beyân’da ayetleri sahabe ve tâbiînden gelen rivayetlerle açıklar, rivayetleri karşılaştırıp kendi tercihini gerekçesiyle belirtir. Târîh’i ise yaratılıştan kendi dönemine kadar uzanan en kapsamlı ilk İslam tarihlerindendir. Fıkıhta “Cerîriyye” adıyla anılan bir mezhep oluşturdu; bu mezhep kısa süre sonra ortadan kalktı.
Eserleri
- Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân
- Târîhu’r-rusül ve’l-mülûk
- İhtilâfü’l-fukahâ
- Tehzîbü’l-âsâr
Mirası
Taberî’nin tefsiri, kendisinden sonraki bütün rivayet tefsirlerinin ana kaynağı oldu; Târîh’i ise ilk dönem İslam tarihinin temel başvuru eseridir.
Künye
- Adı
- İmam Taberî (Muhammad ibn Jarir al-Tabari)
- Diğer adları
- Abu Ǧaʻfar Muḥammad ibn Ǧarîr Aṭ-Ṭabari, al-Tabari, Tabarî, Ebi Cafer Muhammed bin Cerir Taberi, Ebu Cafer Muhammed, Muhammed ibn Cerir el-Taberi, Taberi
- Doğum
- 839 · Amül
- Vefat
- 922 · Bağdat
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Cerirî
- Alanı
- Fakih, Âlim, Filozof, Tarihçi, Şair ve yazar
İlim silsilesi
Hocaları
Ebu Abdullah İbn AbdülhakemMuhanna ibn Yahya al-Shami
Talebeleri
Eserleri
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Taberî
- ويكيبيديا: محمد بن جرير الطبري
- Wikipedia (English): Al-Tabari
- Wikidata: Q192124 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Taberî, Muhammed b. Cerîr”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.