أبو الحسن الأشعري
Doğum: 260 / 873-74, Basra Vefat: 324 / 935-36, Bağdat
Ehl-i sünnetin iki büyük itikadî ekolünden Eş‘arîliğin kurucusu, Mu‘tezile’den ayrılarak Ehl-i sünnet akidesini akli delillerle savunan kelâmcı Ebü’l-Hasen el-Eş‘arî (ö. 324/935-36).
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmam Eş‘arî (Abu al-Hasan al-Ash'ari)
- Arapça adı
- أبو الحسن الأشعري
- Diğer adları
- Abu Al-Hasan Al-Ashari, Abul-Hasan Ali Ibn Ismael al- Ashari, Abu al-Hasan al-Ash'ari, Abu al-Hasan al-Ashari, Ebu Hasan Ali Eş'ari, Ebu Hasan Ali Eşari, Ebu Hasan Eşari, Ebu'l-Hasan Ali El- Eş'ari, Ebu'l-Hasen el-Eş'ârî, Ebul-Hasan Ali El-Eş'ari, Ebul-Hasan Ali El-Eşari, Ebul-Hasen-i Eşari
- Doğum
- 873-74 (h. 260) · Basra
- Vefat
- 935-36 (h. 324) · Bağdat
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Müfessir, Fakih, Kelâmcı, Âlim, Filozof
Hayatı
260 (873-74) yılında Basra’da doğdu. Sahabi Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’nin soyundandır. Üvey babası Mu‘tezile’nin önde gelen âlimi Ebû Ali el-Cübbâî’den ders aldı ve kırk yaşına kadar bu ekolde kaldı.
Kaynaklara göre bir süre inzivaya çekildikten sonra Basra Camii’nde Mu‘tezile’den ayrıldığını ilan etti ve ömrünün geri kalanını Ehl-i sünnet akidesini savunmaya adadı. 324 (935-36) yılında Bağdat’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Eş‘arî, Mu‘tezile’nin kullandığı akli yöntemleri Ehl-i sünnet inancını savunmak için kullandı. Allah’ın ezelî sıfatlarının varlığını, Kur’an’ın mahluk olmadığını, ahirette Allah’ın görüleceğini ve kulun fiillerinin Allah tarafından yaratılıp kul tarafından kazanıldığını (kesb) savundu.
Eserleri
- Makâlâtü’l-İslâmiyyîn (İslam fırkaları tarihi)
- el-İbâne an usûli’d-diyâne Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Kitâbü’l-Luma‘ Dijital kopya · Internet Archive
- Risâle ilâ ehli’s-segr Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (1)
- el-Has ale'l-Bahs
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Bâkıllânî, Cüveynî, Gazzâlî ve Fahreddin Râzî gibi âlimler eliyle gelişen Eş‘arîlik, Şâfiî ve Mâlikî Müslümanların büyük çoğunluğunun itikadî ekolü oldu.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
CübbaiIbn SurayjAbu Ishaq al-Marwazi
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış müfessirler
Hayatları 873–936 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ebü'l-Hasan Eş'arî
- ويكيبيديا: أبو الحسن الأشعري
- Wikipedia (English): Abu al-Hasan al-Ash'ari
- Wikidata: Q316349 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Eş‘arî, Ebü’l-Hasan”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.