أبو الحسن الأشعري
873, Basra 935, Bağdat
Ehl-i sünnetin iki büyük itikadî ekolünden Eş‘arîliğin kurucusu, Mu‘tezile’den ayrılarak Ehl-i sünnet akidesini akli delillerle savunan kelâmcı Ebü’l-Hasen el-Eş‘arî (ö. 324/935-36).
Hayatı
260 (873-74) yılında Basra’da doğdu. Sahabi Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’nin soyundandır. Üvey babası Mu‘tezile’nin önde gelen âlimi Ebû Ali el-Cübbâî’den ders aldı ve kırk yaşına kadar bu ekolde kaldı.
Kaynaklara göre bir süre inzivaya çekildikten sonra Basra Camii’nde Mu‘tezile’den ayrıldığını ilan etti ve ömrünün geri kalanını Ehl-i sünnet akidesini savunmaya adadı. 324 (935-36) yılında Bağdat’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Eş‘arî, Mu‘tezile’nin kullandığı akli yöntemleri Ehl-i sünnet inancını savunmak için kullandı. Allah’ın ezelî sıfatlarının varlığını, Kur’an’ın mahluk olmadığını, ahirette Allah’ın görüleceğini ve kulun fiillerinin Allah tarafından yaratılıp kul tarafından kazanıldığını (kesb) savundu.
Eserleri
- Makâlâtü’l-İslâmiyyîn (İslam fırkaları tarihi)
- el-İbâne an usûli’d-diyâne
- Kitâbü’l-Luma‘
- Risâle ilâ ehli’s-segr
Mirası
Bâkıllânî, Cüveynî, Gazzâlî ve Fahreddin Râzî gibi âlimler eliyle gelişen Eş‘arîlik, Şâfiî ve Mâlikî Müslümanların büyük çoğunluğunun itikadî ekolü oldu.
Künye
- Adı
- İmam Eş‘arî (Abu al-Hasan al-Ash'ari)
- Diğer adları
- Abu Al-Hasan Al-Ashari, Abul-Hasan Ali Ibn Ismael al- Ashari, Abu al-Hasan al-Ash'ari, Abu al-Hasan al-Ashari, Ebu Hasan Ali Eş'ari, Ebu Hasan Ali Eşari, Ebu Hasan Eşari, Ebu'l-Hasan Ali El- Eş'ari
- Doğum
- 873 · Basra
- Vefat
- 935 · Bağdat
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet
- Alanı
- Müfessir, Fakih, Kelâmcı, Âlim, Filozof
İlim silsilesi
Hocaları
Abu Ishaq al-MarwaziIbn SurayjCübbai
Eserleri
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ebü'l-Hasan Eş'arî
- ويكيبيديا: أبو الحسن الأشعري
- Wikipedia (English): Abu al-Hasan al-Ash'ari
- Wikidata: Q316349 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Eş‘arî, Ebü’l-Hasan”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.