Cemaatle namazda imama uyma durumu üç şekilde gerçekleşir. Bu kavramları bilmek, özellikle cemaate geç yetişilen durumlarda namazın doğru tamamlanması için önemlidir.
1. Müdrik
İmamla birlikte iftitah tekbirini alan veya ilk rekâtın rükûsuna yetişen kimsedir. Müdrik, namazın tamamını imamla birlikte kılmış sayılır; imam selam verince o da selam verir.
2. Lâhık
İmamla namaza başladığı hâlde, uyuma, abdestinin bozulup yeniden abdest alması veya kalabalık sebebiyle rükû ve secdeye gidememe gibi bir sebeple namazın bir kısmını kaçıran kimsedir. Lâhık, kaçırdığı kısmı imamın arkasındaymış gibi (kıraat yapmadan) kılar, sonra imama yetişirse ona uyar. Kaçırdığı kısmı kıldığı sırada sehiv secdesi gerekmez.
3. Mesbûk
İmama birinci rekâtın rükûsundan sonra yetişen kimsedir. Hz. Peygamber “Namaza yetiştiğinizi kılın, kaçırdığınızı tamamlayın” buyurmuştur (Buhârî, Ezân, 21; Müslim, Mesâcid, 151).
Rekâta yetişme
- İmam rükûdan doğrulmadan önce onunla birlikte rükûda bir an bulunabilen kimse o rekâta yetişmiş sayılır.
- İmam rükûdan kalktıktan sonra yetişen kimse, o rekâtı kaçırmıştır; yine de imama hangi durumdaysa o durumda (secde, oturuş) uyar.
Mesbûk ne yapar?
- İftitah tekbirini ayakta alır, sonra imam hangi hâldeyse ona uyar.
- Son oturuşta imamla birlikte yalnızca Ettehiyyâtü’yü okur; Salli-Bârik ve Rabbenâ dualarını okumaz (veya Ettehiyyâtü’yü ağır ağır okuyarak imamın selamını bekler).
- İmam iki tarafa selam verdikten sonra selam vermeden “Allâhu ekber” diyerek ayağa kalkar.
- Kaçırdığı rekâtları, kıraat bakımından namazın ilk rekâtları, oturuşlar bakımından ise son rekâtları hükmünde kılar.
Örnekler
| Durum | Kalkınca ne yapılır? |
|---|---|
| Dört rekâtlı farzın son rekâtına yetişti (3 rekât kaçtı) | 1. rekât: Sübhâneke, Fâtiha, sure; rükû, secde, oturur (Ettehiyyâtü). 2. rekât: Fâtiha, sure; rükû, secde, kalkar. 3. rekât: yalnız Fâtiha; son oturuş ve selam. |
| Dört rekâtlıda son iki rekâta yetişti | 1. rekât: Sübhâneke, Fâtiha, sure. 2. rekât: Fâtiha, sure; son oturuş ve selam. |
| Akşam namazının son rekâtına yetişti | 1. rekât: Fâtiha, sure; oturur. 2. rekât: Fâtiha, sure; son oturuş ve selam. |
| Son oturuşa yetişti | Namazın tamamını, sünnetleri dahil tek başına kılıyormuş gibi kılar. |
Cemaatle namazın hükmü ve adabı için cemaatle namaz sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Buhârî, Ezân, 21; Müslim, Mesâcid, 151-154; Ebû Dâvûd, Salât, 55; Kâsânî, Bedâi‘, I, 246-250; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I, 594-600; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, I (Cemaatle namaz).