Oyun ve eğlence, insanın doğal ihtiyaçlarındandır ve İslam meşru ölçüde eğlenmeyi yasaklamaz. Hz. Peygamber eşiyle yarışmış (Ebû Dâvûd, Cihâd, 61), Habeşlilerin mızrak oyunlarını seyretmiştir (Buhârî, Salât, 69). Ancak bazı oyunlar hakkında özel uyarılar vardır.
Bu yazıda5 başlık · 2 dk okuma
Kesin ölçü: Kumar
Kur’an kumarı (meysir), içki, putlar ve fal oklarıyla birlikte “şeytan işi bir pislik” olarak nitelendirir (Mâide 5/90-91). Kazananın kaybedenin malını aldığı her oyun, şekli ne olursa olsun kumardır ve haramdır. “Çay parasına”, “yemek ısmarlamak üzere” oynanan oyunlar da bu kapsamdadır. Piyango, bahis ve şans oyunları da kumardır.
Tavla ve zar oyunları
Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Nerdeşir (tavla) oynayan kimse, elini domuz etine ve kanına batırmış gibidir” (Müslim, Şi‘r, 10) ve “Tavla oynayan Allah’a ve Resûlüne isyan etmiştir” (Ebû Dâvûd, Edeb, 56). Bu hadisler sebebiyle mezheplerin çoğunluğu ve Hanefî âlimleri, zara dayalı tavlayı kumarsız oynansa bile haram veya tahrîmen mekruh saymıştır.
Okey ve iskambil
Okey, iskambil ve benzeri kart oyunları hakkında doğrudan bir nas yoktur. Âlimler bu oyunları şu açılardan değerlendirir:
- Kumar varsa kesinlikle haramdır.
- Kumar olmasa da şans unsuru ağır basan oyunlar, tavlaya kıyasla pek çok âlim tarafından mekruh görülmüştür.
- Oyun namazı geciktiriyor, aileye ve işe ayrılacak vakti yiyor, kavgaya, küfre ve gıybete yol açıyorsa, bu sonuçlar sebebiyle günaha dönüşür.
- Kahvehanelerde saatlerce süren oyun alışkanlığı, hem ömrü hem aile hayatını olumsuz etkileyebilir.
Satranç ve akıl oyunları
Hanefîlerde satranç kumarsız da olsa mekruh sayılmıştır; Şâfiî âlimleri ise akıl ve strateji geliştiren bir oyun olduğu için şartlı olarak caiz görmüştür. Satranç, dama, zekâ oyunları ve eğitici kutu oyunları; kumar içermediği, farzları geciktirmediği, bağımlılık yapmadığı ve haram unsur taşımadığı sürece günümüz âlimlerinin çoğuna göre caizdir.
Çocuklar ve oyun
Çocukların yaşlarına uygun, eğitici ve hareketli oyunlarla vakit geçirmesi gelişimleri için gereklidir. Aileler, çocuklara şans ve bahis kültürünü değil, emeği ve akli becerileri öne çıkaran oyunları tavsiye etmelidir. Bilgisayar ve mobil oyunlar için dijital oyun oynamak caiz mi yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Bakara 2/219; Mâide 5/90-91; Lokmân 31/6; Müslim, Şi‘r, 10; Ebû Dâvûd, Edeb, 56; Cihâd, 61; Buhârî, Salât, 69; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, VI, 394-395; Nevevî, Şerhu Müslim, XV, 15; Yûsuf el-Karadâvî, el-Helâl ve’l-harâm; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, oyunlarla ilgili sorulara verilen cevaplar (kurul.diyanet.gov.tr).