Hz. Süleyman (a.s.): Kimseye Verilmeyen Mülkün Şükreden Sahibi

Yazıyı dinle · 4 dk KaydetKayıtlı Türkçe seslendirme

Kısa bilgilerسُلَيْمَانُ Hz. Süleyman

Anıldığı adlar ve vasıflar

Rüzgâra, cinlere ve kuşlara hükmeden peygamber-hükümdar

Gönderildiği topluluk

İsrailoğulları

Yaşadığı bölge

Filistin; başkenti Kudüs

Dönemi

MÖ 10. yüzyıl (tahminî)

Aile bağları

Babası Hz. Dâvûd

Kıssasının geçtiği başlıca sureler

Enbiya, Neml, Sebe, Sad

Kur’an’da geçişi

“Süleyman” adı 17 kezYalnızca bu adın geçtiği yerler sayılmıştır; başka ad, lakap ve dolaylı anlatımlar bu sayıya dahil değildir. Sayı, peygamberler arasında bir derece veya üstünlük ölçüsü değildir.

Dönem ve yer bilgilerinde “tahminî”, “rivayete göre” ve “kesin bilinmez” ifadeleri bilerek korunmuştur. Okuma sırası: 17 / 25 (önerilen sıra; kesin bir zaman çizelgesi değildir).

Hz. Süleyman, Hz. Dâvûd’un oğlu ve ondan sonra İsrailoğullarının peygamber-hükümdarıdır. Kur’an’da adı on yedi defa geçer. Kendisinden sonra kimseye verilmeyen bir mülk ve güç istemiş, bu isteği kabul edilmiştir (Sâd 38/35). Fakat onu büyük kılan, bu gücün ortasında şükür ve tevazudan ayrılmamasıdır.

Bu kıssada8 başlık · 4 dk okuma

1. Babasının varisi
2. Kendisine boyun eğdirilenler
3. Karınca vadisi
4. Hüdhüd ve Sebe Melikesi
5. İftiralardan beri
6. Asâsına dayanarak vefatı
7. Kıssadan dersler
8. Kaynaklar

Babasının varisi

“Süleyman Dâvûd’a varis oldu” (Neml 27/16). Âlimler buradaki mirası mal değil, peygamberlik, ilim ve hükümdarlık olarak açıklar. Çünkü Peygamberimiz, “Biz peygamberlere mirasçı olunmaz” buyurmuştur (Buhârî, “Ferâiz”, 3). Genç yaşta bile hüküm vermedeki isabetiyle dikkat çekiyordu: Bir gece bir sürünün başkasının ekinine girip zarar vermesiyle ilgili davada Allah ona daha isabetli hükmü kavrattı (Enbiyâ 21/78-79).

Kendisine boyun eğdirilenler

Allah Hz. Süleyman’a eşsiz nimetler verdi:

• Rüzgâr: Sabah gidişi bir aylık, akşam dönüşü bir aylık yol olan rüzgâr emrine verildi (Sebe’ 34/12).
• Cinler: Onun için mâbetler, heykeller, havuz büyüklüğünde çanaklar ve sabit kazanlar yapıyorlardı (Sebe’ 34/13). Onun izni olmadan hiçbir iş yapamazlardı.
• Kuşların dili: “Ey insanlar! Bize kuş dili öğretildi ve bize her şeyden verildi” (Neml 27/16).
• Erimiş bakır: Bakır kaynağı onun için sel gibi akıtıldı (Sebe’ 34/12).

Karınca vadisi

Ordusu karınca vadisine geldiğinde bir karınca, diğerlerine “Yuvalarınıza girin; Süleyman ve orduları farkında olmadan sizi ezmesin” dedi. Hz. Süleyman bu sözü duyunca gülümsedi ve şu duayı yaptı:

فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّن قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ ﴿١٩﴾

(Süleyman) onun sözüne gülümseyerek dedi ki: "Ey Rabbim! Bana ve ana babama verdiğin nimete şükretmemi ve hoşnut olacağın iyi iş yapmamı gönlüme getir. Rahmetinle, beni iyi kulların arasına kat."

Bu sahne, gücün doruğundaki bir hükümdarın bir karıncanın sesini duyacak kadar merhametli ve bunu şükre vesile yapacak kadar tevazu sahibi olabileceğini gösterir.

Hüdhüd ve Sebe Melikesi

Hz. Süleyman ordusunu teftiş ederken hüdhüd kuşunu göremedi. Kuş dönünce Yemen’deki Sebe ülkesinden haber getirdi: Orada bir kadın hükümdarlık ediyor, halkı güneşe tapıyordu. Hz. Süleyman melikeye “Bana karşı büyüklük taslamayın ve teslim olarak bana gelin” diye bir mektup gönderdi. Mektup “Bismillâhirrahmânirrahîm” ile başlıyordu (Neml 27/29-31). Melike hediyeler gönderdi. Hz. Süleyman ise hediyeleri geri çevirerek davetinin dünyalık için olmadığını gösterdi.

Melike gelmeden önce, kitaptan ilmi olan biri, onun tahtını göz açıp kapayıncaya kadar getirdi. Hz. Süleyman tahtı yanında görünce övünmedi; “Bu, şükür mü yoksa nankörlük mü edeceğimi denemek için Rabbimin lütfundandır” dedi (Neml 27/40). Melike, zemini billurdan yapılmış köşke girip gerçeği görünce iman etti: “Rabbim! Ben kendime zulmetmişim; Süleyman ile birlikte âlemlerin Rabbi Allah’a teslim oldum” (Neml 27/44). Kur’an bu melikenin adını vermez; “Belkıs” adı tarih rivayetlerinden gelir.

İftiralardan beri

Kur’an, Hz. Süleyman’ı sihirle suçlayan iddiaları açıkça reddeder: “Süleyman kâfir olmadı; fakat şeytanlar kâfir oldular, insanlara sihri öğretiyorlardı” (Bakara 2/102). Tevrat’ta yer alan, onun ömrünün sonunda eşlerinin etkisiyle putlara yöneldiği anlatımı da Kur’an’ın bu beyanı ve peygamberlerin ismeti karşısında geçersizdir. Sâd suresindeki “tahtına bir ceset bırakılması” ifadesiyle (38/34) ilgili olarak yüzüğünü bir şeytanın çaldığına dair hikâyeler de İsrâiliyattandır; muhakkik âlimler bunları reddetmiştir.

Asâsına dayanarak vefatı

Hz. Süleyman asâsına dayanmış hâlde vefat etti. Cinler onun ölümünü, asâsını bir kurt (güve) kemirip ceset yere düşünceye kadar fark etmediler. “Eğer gaybı bilselerdi, o alçaltıcı azap içinde kalmazlardı” (Sebe’ 34/14). Bu olay, cinlerin gaybı bildiği inancını da çürütür.

Kıssadan dersler

• Güç şükür ister: Her yeni nimette ilk sözü “Bu, Rabbimin lütfundandır” olmuştur.
• Zayıfı gözetmek: Bir karıncanın sesi, güçlü bir ordunun yürüyüşünü durdurmuştur.
• Tebliğ dünyalığa satılmaz: Hediyeleri geri çevirmesi, davetin samimiyetini göstermiştir.
• Gayb yalnız Allah’ındır: Cinler bile bir asânın ardındaki ölümü fark edememiştir.

Kaynaklar

Bakara 2/102; Nisâ 4/163; En’âm 6/84; Enbiyâ 21/78-82; Neml 27/15-44; Sebe’ 34/12-14; Sâd 38/30-40. Buhârî, “Ferâiz”, 3. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Süleyman” maddesi. İbn Kesîr, Kasasü’l-enbiyâ.

Metindeki atıflar (11)

Ayetler

• Kur’an-ı Kerim, Sâd 38/35
• Kur’an-ı Kerim, Neml 27/16
• Kur’an-ı Kerim, Enbiyâ 21/78-79
• Kur’an-ı Kerim, Sebe’ 34/12
• Kur’an-ı Kerim, Sebe’ 34/13
• Kur’an-ı Kerim, Neml 27/29-31
• Kur’an-ı Kerim, Neml 27/40
• Kur’an-ı Kerim, Neml 27/44
• Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/102
• Kur’an-ı Kerim, Sebe’ 34/14

Hadis kaynakları

• Buhârî, “Ferâiz”, 3

Son gözden geçirme: 4 Ekim 2026