شمس الأئمة السرخسي
Doğum: 1009, Serahs Vefat: yak. 483 / 1090, Özgön İlçesi
Hapiste öğrencilerine ezberden yazdırdığı otuz ciltlik el-Mebsût’uyla Hanefî fıkhının en büyük şerhini veren fakih (ö. 483/1090 civarı).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Şemsüleimme es-Serahsî (Sarakhsi)
- Arapça adı
- شمس الأئمة السرخسي
- Diğer adları
- Al-Sarakhsi, Muhammad b. Ahmad b. Abi Sahl Abu Bakr al-Sarakhsi, Muhammad ibn Ahmad al-Sarakhsi
- Doğum
- 1009 · Serahs
- Vefat
- yak. 1090 (h. 483 civarı) · Özgön İlçesi
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Fakih, Âlim
Hayatı
Horasan’ın Serahs şehrinde doğdu. Buhara’da Şemsüleimme el-Halvânî’den ders aldı. Karahanlı hükümdarına yaptığı bir nasihat ya da verdiği bir fetva sebebiyle Özkent’te bir kuyuya hapsedildi. Yaklaşık on beş yıl süren hapsi sırasında kuyunun başında toplanan talebelerine eserlerini ezberden yazdırdı. Serbest kaldıktan sonra Fergana’ya gitti ve 483 (1090) yılı civarında vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
el-Mebsût, İmam Muhammed’in eserlerinin özeti olan el-Kâfî’nin şerhidir; meseleleri delilleriyle ve diğer mezheplerin görüşleriyle karşılaştırarak tartışır. Usûl’ü ise Hanefî fıkıh usulünün temel kaynağıdır.
Eserleri
- el-Mebsût
- Usûlü’s-Serahsî
- Şerhu’s-Siyeri’l-kebîr
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Serahsî’nin hapisteki telif hikâyesi, ilme bağlılığın ve sabrın sembolü olarak anlatılır.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 1009–1090 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Muhammed es-Serahsî
- ويكيبيديا: شمس الأئمة السرخسي
- Wikipedia (English): Al-Sarakhsi
- Wikidata: Q579171 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Serahsî, Muhammed b. Ahmed”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.